Sanata İlişkin Görüşleri Belirlemeye Yönelik Ölçek

Özet

Sanata İlişkin Görüşleri Belirlemeye Yönelik Ölçek (SİGBYÖ), 2017 yılında Ayaydın, Kurtuldu ve Dayı tarafından geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, bireylerin sanata, sanat eserine ve sanatçıya yönelik sahip oldukları genel ve özel görüşleri, tutumları ve inanç sistemlerini ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek geliştirme çalışması, sanat eğitiminin önemini vurgulayan ve bu alandaki algıları nicel olarak değerlendirmeyi hedefleyen bir boşluğu doldurmaktadır.

Ölçeğin geliştirilme süreci, kapsamlı bir madde havuzu oluşturma, uzman görüşü alma ve ardından psikometrik analizlerle (geçerlik ve güvenirlik çalışmaları) son halini almıştır. Amaç, özellikle eğitim fakültesi öğrencileri ve sanatla ilgili alanlarda çalışan bireylerin sanata bakış açılarını derinlemesine incelemektir.

Anahtar Kelimeler

Ölçek Geliştirme, Sanat Görüşleri, Sanat Eğitimi, Psikometrik Özellikler, Tutum Ölçeği, Eğitim Fakültesi, Sanat Algısı.

Yazarlar

Ayaydın, A., Kurtuldu, M. K., Dayı, B. A.

Amaç

Sanata İlişkin Görüşleri Belirlemeye Yönelik Ölçek’in temel amacı, bireylerin sanat kavramına, sanatın toplumsal rolüne, sanat eserinin değerine ve sanatçı figürüne yönelik sahip oldukları bilişsel ve duyuşsal eğilimleri, yani görüşleri, geçerli ve güvenilir bir şekilde saptamaktır. Bu araç, özellikle sanat eğitimi alanındaki araştırmacılar için bireylerin sanat algılarındaki değişimleri veya farklılıkları incelemek üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, eğitim programlarının sanat algısı üzerindeki etkilerini değerlendirmede veya farklı sosyo-kültürel grupların sanata yönelik yaklaşımlarını karşılaştırmada bir tanı aracı olarak kullanılabilir. Ölçek geliştirme çalışması, alanda standardize edilmiş, Türkçe bir ölçme aracına duyulan ihtiyaca yanıt vermiştir.

Yapı

SİGBYÖ, bireylerin sanata ilişkin çok boyutlu görüşlerini ölçmeyi hedefleyen bir yapıyı temsil eder. Ölçeğin altında yatan psikolojik yapı (konstrükt), genellikle sanatın tanımına, sanatın faydasına, sanatçıya atfedilen değere ve sanatın estetik/duygusal etkisine dair inançları kapsar. Geliştirme makalesinde belirtilen faktör yapısı, bu görüşlerin ayrışan ancak ilişkili alt boyutlardan oluştuğunu göstermektedir.

Görüşler, genellikle olumlu veya olumsuz kutuplarda yer alabilen tutum bileşenlerini içerir. Bu bağlamda, ölçek hem sanata yönelik genel bir takdir düzeyini hem de sanatın işlevselliği, gerekliliği ve erişilebilirliği hakkındaki daha spesifik inançları yakalamayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme sürecinde geçerlik (validity) çalışmaları, aracın gerçekten ölçmek istediği yapıyı ölçüp ölçmediğini kanıtlamak için kritik öneme sahiptir. Kaynak makalede belirtilmese de, geliştirme çalışmalarında genellikle kapsam geçerliği için uzman görüşüne başvurulmuş ve yapı geçerliği için de Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır.

Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutları doğru bir şekilde ayırıp ayırmadığını gösterir. Yayımlanan makalede (Ayaydın et al., 2017) detaylı olarak sunulan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sonuçları, ölçeğin teorik yapıyla uyumlu, anlamlı faktörlere sahip olduğunu doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik (reliability), ölçme aracının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. SİGBYÖ’nün güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayısı (genellikle Cronbach Alfa) hesaplanarak rapor edilmiştir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Geliştirme makalesinde, ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısının kabul edilebilir düzeyin üzerinde olduğu varsayılmaktadır. Yüksek güvenirlik değerleri, ölçekten elde edilen puanların zaman içinde ve farklı durumlarda benzer sonuçlar vereceğinin güçlü bir göstergesidir.

Faktör Analizi

Sanata İlişkin Görüşleri Belirlemeye Yönelik Ölçek’in yapı geçerliğini belirlemek amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Bu analiz, ölçekteki maddelerin hangi temel boyutlar altında toplandığını ortaya çıkarmıştır. Çalışmanın doğası gereği, öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak faktör yapısı belirlenmiş ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile bu yapının uyumu test edilmiştir.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin muhtemelen çok boyutlu bir yapıda olduğunu ve sanata yönelik görüşlerin farklı bileşenlere (örneğin, Sanatın Toplumsal İşlevi, Sanatçının Rolü, Sanatın Kişisel Algılanışı) ayrıldığını göstermiştir. Bu faktörler, ölçekten elde edilen puanların yorumlanmasında temel alınır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme)

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme formatı kullanılır (örneğin, 5’li veya 7’li Likert). Orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi spesifik olarak belirtilmemiştir.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri (Özellikle eğitim fakültesi öğrencileri veya sanat eğitimi alan öğrenciler).

Yaş Grubu: Genç yetişkinler (18-25 yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: Ölçek, Ayaydın, Kurtuldu ve Dayı (2017) tarafından yapılan çalışmada belirli bir üniversitenin öğrencileri üzerinde standardize edilmiştir. Popülasyon, sanata ilişkin görüşlerin çeşitliliğini temsil etmesi açısından seçilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli, kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanabilen anket formatı. Maddeler, katılımcıların sanata olan bakış açılarını ifade etmelerini gerektirir.

Anahtar Kelimeler

Sanat Algısı, Tutum, Likert Ölçeği, Psikometri, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Eğitim Araştırmaları.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri Kaynakta Belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Veri Kaynakta Belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi: Yazışma detayları için Ayaydın, Kurtuldu veya Dayı’nın 2017 tarihli makalesine başvurulmalıdır (İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle orijinal yayıncıya (İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi) ve yazarlara atıf yapılarak serbest olabilir. Ticari kullanım veya geniş çaplı uygulamalar için yazarlardan izin alınması tavsiye edilir. Ölçeğin kendisi için bir ücret belirtilmemiştir.

Referanslar

1. Ayaydın, A., Kurtuldu, M. K., & Dayı, B. A. (2017). Sanata İlişkin Görüşleri Belirlemeye Yönelik Ölçeğin Geliştirilmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1).
2. Makalenin çevrimiçi erişim adresi: http://efdergi.inonu.edu.tr/article/view/5000206657

Sanata İlişkin Görüşleri Belirlemeye Yönelik Ölçeğin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Orijinal kaynakta ölçek maddeleri listelenmemiştir. Maddelerin tamamına erişim için yukarıda belirtilen referans makaleye başvurulması gerekmektedir.