Sanata Karşı Tutum Ölçeği

Özet

Tutum kavramını sanat bağlamında ölçmek amacıyla geliştirilen Sanata Karşı Tutum Ölçeği, Hüseyin Dede tarafından 2017 yılında yüksek lisans tezi kapsamında oluşturulmuştur. Bu ölçek, bireylerin sanata, sanat eğitimine ve sanatsal etkinliklere yönelik duygu, düşünce ve davranışsal eğilimlerini kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi hedeflemektedir. Ölçek, 33 maddeden oluşmakta olup, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları sonucunda dört faktörlü bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. Derecelendirme, 5’li Likert tipi bir yapı kullanılarak yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sanata Karşı Tutum, Sanat Eğitimi, Psikometrik Ölçek Geliştirme, Yaratıcılık, Açımlayıcı Faktör Analizi, Güvenirlik.

Yazarlar

Hüseyin Dede

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin sanata yönelik gösterdikleri ilgi düzeylerini, değer yargılarını ve sanatsal faaliyetlere katılma eğilimlerini bilimsel yöntemlerle ölçmek ve değerlendirmektir. Bu ölçek, özellikle ebeveyni sanat eğitimcisi olan öğrencilerin sanata karşı tutumları ile yaratıcılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla bir yüksek lisans tezi çalışması için geliştirilmiştir.

Araştırmacılar için, sanat eğitiminin etkinliğini değerlendirmede ve bireylerin sanata olan pozitif ya da negatif eğilimlerini belirlemede standart ve geçerli bir araç sunmayı amaçlamaktadır. Elde edilen veriler, eğitim politikalarının ve sanat müfredatlarının geliştirilmesine katkıda bulunabilir.

Yapı

Sanata Karşı Tutum Ölçeği, bireyin sanata yönelik bilişsel, duyuşsal ve davranışsal bileşenlerini kapsayan geniş bir yapıyı ölçmektedir. Yapılan faktör analizi sonucunda ölçeğin dört ana boyutta toplandığı tespit edilmiştir. Bu faktörler, bireyin sanatın toplumsal ve kişisel yaşamdaki önemine dair algısından, bizzat sanatsal aktivitelere katılma isteğine kadar uzanan bir yelpazeyi temsil eder.

Dört faktörlü bu yapı, sanat kavramına yönelik derinlemesine bir bakış açısı sunarak, tutumun tek boyutlu olmadığını, aksine sanatın gerekliliğine inanma, eğitimi önemseme, kişisel eğilim ve katılım gibi farklı yönlerden oluştuğunu göstermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. Analiz sonuçları, ölçek maddelerinin faktör yapısına uygun olduğunu güçlü bir şekilde desteklemektedir. Toplam varyansın %52,410 gibi önemli bir kısmını açıklayan dört faktörlü bir yapı elde edilmiştir.

Faktör yüklerinin 0,471 ile 0,778 arasında değişmesi, maddelerin ilgili faktörleri yeterli düzeyde temsil ettiğini göstermektedir. Ayrıca, örneklem yeterliliğini test eden Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri 0.909 olarak bulunmuştur ki bu değer, verilerin faktör analizi için mükemmel düzeyde uygun olduğunu işaret eder. Bartlett’s Küresellik Testi sonuçları (χ²=2835,338; Sd:210; p:0.000) ise korelasyon matrisinin faktörleştirilebilir olduğunu doğrulamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek için her bir faktör için ayrı ayrı güvenirlik katsayıları hesaplanmıştır. Dört faktörün sırasıyla hesaplanan güvenirlik (Cronbach Alfa) katsayıları şöyledir: 0.886, 0.686, 0.661 ve 0.402. İlk faktörün (Sanatın Gerekliliği) yüksek güvenirlik düzeyi (0.886) dikkat çekmektedir. Diğer faktörlerin güvenirlik katsayıları kabul edilebilir sınırlar içinde yer almakla birlikte, dördüncü faktörün (Sanatsal Etkinliklere Katılma) katsayısı (0.402) daha düşüktür ve bu faktörün daha dikkatli yorumlanması gerekebilir.

Madde toplam korelasyonları ise 0,26 ile 0,71 arasında değişkenlik göstermiştir. Bu değerler, maddelerin ölçeğin genel yapısıyla uyumlu olduğunu ve ölçülen yapının tutarlı bir şekilde temsil edildiğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak geliştirilmiş ve dört alt boyuttan oluştuğu belirlenmiştir. Bu faktörler, bireyin sanata yönelik tutumunun farklı yönlerini temsil etmektedir:

1. Sanatın Gerekliliği: Sanatın yaşam ve toplum için taşıdığı zorunlu değere olan inancı ifade eder (Güvenirlik: 0.886).
2. Sanat Eğitimine Değer Verme: Okullarda ve genel eğitim sisteminde sanat derslerine ve eğitimine verilen önemi yansıtır (Güvenirlik: 0.686).
3. Kişisel Sanatsal Eğilim: Bireyin kendi yeteneğine olan inancını ve sanatsal faaliyetlere kişisel olarak yönelme arzusunu kapsar (Güvenirlik: 0.661).
4. Sanatsal Etkinliklere Katılma: Konser, sergi, tiyatro gibi sanatsal ve kültürel etkinliklere fiziksel katılım sıklığı ve istekliliğini ölçer (Güvenirlik: 0.402).

Faktör yapısının uygunluğu, KMO (0.909) ve Bartlett’s Küresellik Testi sonuçları ile istatistiksel olarak kanıtlanmıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Tutum Ölçeği)

Format: 33 maddelik öz bildirim ölçeği. Maddelerin 3’ü olumlu, 30’u olumsuz ifade içermektedir.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Yüksek lisans tezi popülasyonuna uygun)

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışma, ebeveynleri sanat eğitimcisi olan öğrenciler üzerine odaklanmıştır.

Test Metodolojisi: Beşli Likert Tipi Derecelendirme. Yanıt seçenekleri: “kesinlikle katılmıyorum (1)”, “katılmıyorum (2)”, “kararsızım (3)”, “katılıyorum (4)” ve “kesinlikle katılıyorum (5)”.

Anahtar Kelimeler

Sanat, Tutum, Ölçek Geliştirme, Sanatsal Eğilim, Faktör Yükü, KMO, Bartlett’s Testi, Cronbach Alfa.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara (Orijinal tez kurumu).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Hüseyin Dede’nin 2017 yılında tamamladığı yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve telif hakları için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal çalışmasına ait tam metin makale bağlantısı (PDF) mevcuttur: idildergisi.com. Ölçeğin orijinal PDF dosyası da mevcuttur: sanata-karsi-tutum-olcegi-toad.pdf.

Kaynaklar

Dede, H. (2017). Ebeveyni sanat eğitimcisi olan öğrencilerin sanata karşı ilgi düzeyleri ile yaratıcılık düzeyleri arasındaki ilişki (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

[quads id=5]

Sanata Karşı Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek toplam 33 maddeden oluşmaktadır (3 olumlu, 30 olumsuz). Örnek maddeler aşağıdadır:

1. Sanat eğitimi derslerine büyük bir hevesle katılırım.
2. Kendimi yeteneksiz hissettiğim için sanatsal çalışmalar yapmamayı tercih ederim.
3. Konserler bana sıkıcı gelir.