Hemşirelik Öğrencilerinin Hasta Güvenliğini Sağlamaya İlişkin Yeterliliklerini Belirlemeye Yönelik Ölçek

Özet

Bu ölçek, hemşirelik öğrencilerinin klinik uygulamalar sırasında ve teorik eğitim süreçlerinde edindikleri hasta güvenliği ile ilgili yeterlilik düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiştir. Güneş, Öztürk ve Efteli (2017) tarafından gerçekleştirilen bu geliştirme çalışması, öğrencilerin hemşirelik eğitimi süresince kazandıkları bilgi, beceri ve tutumları ölçmeyi hedeflemektedir. Ölçeğin psikometrik özellikleri, güçlü bir yapısal geçerlik (dört faktörlü yapı, varyansın %62.8’i) ve yüksek düzeyde iç tutarlılık (Cronbach Alfa=0.95) sergilemektedir.

Anahtar Kelimeler

Hasta güvenliği, Hemşirelik öğrencileri, Yeterlilik, Ölçek geliştirme, Açıklayıcı faktör analizi, Cronbach alfa.

Yazarlar

Ülkü Güneş, Hacer Öztürk, Emine Efteli.

Amaç

Bu aracın temel amacı, hemşirelik lisans programlarında öğrenim gören öğrencilerin, sağlık hizmetlerinin ayrılmaz bir parçası olan hasta güvenliğini sağlamaya yönelik sahip oldukları bilgi, beceri ve tutumsal yeterlilikleri objektif ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, hemşirelik eğitim programlarının hasta güvenliği konularındaki etkinliğini değerlendirmek ve öğrencilerin klinik uygulamalara hazırlanma düzeylerini belirlemek için önemli bir araç sağlamaktadır.

Elde edilen veriler, eğitimcilerin müfredat içeriğini gözden geçirmesine ve öğrencilerin eksik olduğu alanlarda hedefe yönelik eğitim stratejileri geliştirmesine yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle sağlık hizmetleri kalitesini artırma ve tıbbi hataları azaltma çabalarına doğrudan katkıda bulunmaktadır.

Yapı

Ölçek, hemşirelik öğrencilerinin hasta güvenliğine ilişkin algılanan veya sergilenen yeterliliklerini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Bu yapı, yalnızca teorik bilgi düzeyini değil, aynı zamanda risk yönetimi, hata raporlama, iletişim becerileri ve standart prosedürlere uyum gibi pratik ve profesyonel yeterlilik alanlarını da kapsamaktadır. Hasta güvenliği yeterliliği, öğrencilerin klinik ortamda güvenli bakım sağlama kapasitesini yansıtan karmaşık bir yapıdır.

Yapılan faktör analizi sonuçları, bu karmaşık yapının dört temel bileşen altında toplandığını göstermektedir. Bu faktörler, öğrencilerin hasta güvenliği uygulamalarına farklı açılardan yaklaştığını ve ölçüm aracının bu alt boyutları başarılı bir şekilde ayrıştırdığını kanıtlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, istatistiksel olarak güçlü kanıtlarla desteklenmiştir. Yapılan analizler, ölçüm aracının teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü göstermiştir. Ölçek geliştirme sürecinde kapsam geçerliliği ve yapı geçerliliği analizleri titizlikle uygulanmıştır.

Yapı geçerliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) sonucunda, maddelerin dört farklı faktör altında toplandığı belirlenmiştir. Bu dört faktörün toplam varyansın %62.8’ini açıklaması, ölçeğin yapısal olarak güçlü ve yeterli düzeyde açıklayıcı olduğunu ortaya koymaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılığın yüksek düzeyde olduğunu göstermektedir. Güvenirlik, ölçüm aracının farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini ifade eder. İç tutarlılığı değerlendirmek için kullanılan temel istatistik, Cronbach Alfa katsayısıdır.

Yapılan güvenirlik analizi sonucunda, ölçeğin genel Cronbach Alfa Katsayısı 0.95 olarak belirlenmiştir. Bu değer, sosyal bilimler alanında mükemmel düzeyde bir iç tutarlılığa işaret etmektedir. Ayrıca, ölçeğin güvenilirliğini desteklemek amacıyla madde-toplam korelasyon katsayıları da hesaplanmıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını ortaya koymak amacıyla Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi temel boyutlar altında gruplandığını belirlemiştir. Analiz sonuçlarına göre ölçek, dört ana faktörden oluşmaktadır. Bu faktörler, ölçülen yeterlilik yapısının temel bileşenlerini temsil etmektedir.

Dört faktörlü yapının toplam varyansın %62.8’ini açıklaması, ölçeğin yapısal geçerliğinin yüksek olduğunu ve maddelerin büyük bir kısmının bu temel boyutlarla ilişkilendiğini göstermektedir. Bu faktör yapısı, ölçeğin teorik çerçevesini desteklemekte ve hemşirelik öğrencilerinin hasta güvenliği yeterlilik alanlarının çok boyutlu olduğunu teyit etmektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme

Format: Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiştir. Genellikle Likert tipi bir öz-bildirim ölçüsüdür.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Hemşirelik Öğrencileri

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (Üniversite öğrencisi popülasyonu)

Popülasyon Detayları: Hemşirelik lisans programlarında öğrenim gören öğrenciler.

Test Metodolojisi: Psikometrik açıdan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmış bir ölçek geliştirme çalışmasıdır. Verilerin değerlendirilmesinde kapsam geçerliliği, yapı geçerliliği (AFA), Cronbach Alfa katsayısı ve madde toplam korelasyon katsayısı kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik, Hasta güvenliği, Klinik yeterlilik, Psikometri, Ölçek, Türkiye, Eğitim.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Ülkü Güneş (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017

İzinler ve Ücret: İzin ve ücretlendirme bilgileri kaynakta açıkça belirtilmemiştir. Kullanım için Sorumlu Yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki adresten indirilebilir: hemsirelik-ogrencilerinin-hasta-guvenligini-saglamaya-iliskin-yeterliliklerini-belirlemeye-yonelik.pdf

Kaynakça

• Güneş, Ü., Öztürk, H. ve Efteli, E. (2017). Hemşirelik Öğrencilerinin Hasta Güvenliğini Sağlamaya İlişkin Yeterliliklerini Belirlemeye Yönelik Ölçek geliştirme çalışması. 1. Uluslararası Sağlık Bilimleri Kongresi içinde (s.345). Aydın: Adnan Menderes Üniversitesi.

Ölçek Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte doğrudan sunulmamıştır. Maddelerin tamamına erişim için yazarla iletişime geçilmesi veya yukarıda belirtilen PDF dokümanının incelenmesi gerekmektedir.