Öğretmen Adaylarının Nükleer Santraller Konusundaki Görüşlerini Belirlemeye Yönelik Ölçek

Özet

Bu ölçek, Türkiye’de öğretmen adaylarının nükleer santraller konusundaki mevcut görüş ve tutumlarını kapsamlı bir şekilde belirlemek amacıyla geliştirilmiştir. Enerji politikaları ve sürdürülebilirlik konuları, çağdaş eğitim müfredatlarının ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Bu bağlamda, geleceğin eğitimcileri olacak öğretmen adaylarının bu tür sosyo-bilimsel konulara yönelik sahip oldukları tutumların incelenmesi büyük önem taşımaktadır. Ölçek, özellikle öğretmen adaylarının nükleer enerjinin faydaları, riskleri, çevresel etkileri ve ekonomik gerekliliği hakkındaki algılarını ölçmek üzere tasarlanmış bir geliştirme çalışmasının ürünüdür.

Gül, Demir ve Yeşilyurt (2016) tarafından yürütülen bu çalışma, görüş belirlemeye yönelik geçerli ve güvenilir bir araç sunmayı hedeflemiştir. Elde edilen veriler, üniversitelerin eğitim fakültelerindeki öğrencilerin nükleer enerjiye bakış açılarının belirlenmesi ve dolayısıyla bu alandaki eğitim içeriklerinin geliştirilmesi için önemli bir zemin sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Nükleer Santral, Öğretmen Adayı, Tutum Ölçeği, Enerji Eğitimi, Ölçek Geliştirme, Sosyo-Bilimsel Konular.

Yazarlar

Şeyda Gül, Yaşar Demir, Sinan Yeşilyurt.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının nükleer enerji santrallerinin kurulması, işletilmesi ve genel olarak nükleer teknolojinin kullanımı hakkındaki görüşlerini ve tutum düzeylerini nicel olarak ölçmektir. Bu amaç doğrultusunda, adayların nükleer enerjiye ilişkin bilgi düzeyleri ile duygusal ve davranışsal eğilimlerinin tespiti hedeflenmiştir.

Özellikle Türkiye gibi nükleer enerji yatırımı sürecinde olan ülkelerde, kamuoyu algısı ve sosyo-bilimsel konulardaki eğitimcilerin tutumu kritik öneme sahiptir. Bu ölçek, eğitim araştırmacılarına ve politika yapıcılara, öğretmen adaylarının bu karmaşık konuya dair algılarını anlamada standart bir araç sunar. Elde edilen bulgular, fen bilimleri eğitimi ve çevre eğitimi ders içeriklerinin güncellenmesi için birincil veri kaynağı oluşturmaktadır.

Yapı

Bu ölçek, nükleer santraller konusundaki genel tutumu ölçmekle birlikte, tipik olarak çok boyutlu bir yapıyı ortaya koyar. Ölçeğin ölçmeyi hedeflediği temel psikolojik yapı (konstürkt), öğretmen adaylarının nükleer enerjiye yönelik olumlu veya olumsuz eğilimlerini ifade eden tutumdur. Bu tutum genellikle alt boyutlar halinde incelenir:

• Algılanan Riskler: Nükleer kazaların, radyasyonun ve atıkların çevreye ve insan sağlığına yönelik oluşturduğu tehlikelere dair inançlar.
• Ekonomik ve Teknolojik Faydalar: Nükleer enerjinin ülkenin enerji bağımsızlığına, ekonomik kalkınmasına ve teknolojik gelişimine katkısına dair inançlar.
• Çevresel Etki: Nükleer santrallerin küresel ısınma üzerindeki rolü ve diğer enerji kaynaklarına göre çevresel maliyetleri hakkındaki görüşler.
• Sosyal Kabul ve Etik: Nükleer santrallerin toplumsal olarak kabul edilebilirliği ve bu teknolojinin etik boyutlarına dair yargılar.

Ölçek geliştirme çalışmasında, bu alt boyutların faktör analizi ile desteklenerek çok boyutlu bir yapının ortaya çıkarıldığı varsayılmaktadır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmalarında geçerlik, ölçüm aracının gerçekten ölçmek istediği kavramı ne derece doğru ölçtüğünün kanıtlanması sürecidir. Kaynakta spesifik geçerlik katsayısı belirtilmemiş olsa da, bir geliştirme çalışması olarak aşağıdaki geçerlik türlerinin incelendiği varsayılmaktadır:

• Kapsam Geçerliği: Ölçek maddelerinin, nükleer santrallere dair tüm ilgili görüş yelpazesini temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin kuramsal olarak öngörülen boyutlarını (faktörlerini) doğrulayıp doğrulamadığı Faktör Analizi yöntemleriyle test edilmiştir. Bu, ölçeğin tutum yapısını doğru bir şekilde ölçtüğünü gösteren en önemli kanıtlardan biridir.

Detaylı geçerlik sonuçları ve faktör yükleri için okuyucuların orijinal akademik makaleye başvurmaları gerekmektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçme sonuçlarının tutarlılık ve kararlılık derecesini ifade eder. Kaynakta spesifik güvenirlik değeri belirtilmemiştir. Ancak, bu tür bir tutum ölçeği geliştirme çalışmasında, iç tutarlılığın yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa (Cronbach’s Alpha) katsayısı ile hesaplandığı varsayılmaktadır.

Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Araştırmacılar, genellikle ölçeğin tamamı ve her bir alt boyutu için ayrı ayrı güvenirlik katsayılarını hesaplayarak, aracın tutarlılığını sağlamışlardır. Ayrıca, test-tekrar test güvenirlik çalışması da yapılmış olabilir, bu da ölçeğin zaman içinde kararlı sonuçlar verdiğini kanıtlar. Detaylı güvenirlik analizleri, ilgili makalede bulunabilir.

Faktör Analizi

Öğretmen Adaylarının Nükleer Santraller Konusundaki Görüşlerini Belirlemeye Yönelik Ölçek, geliştirme aşamasında güçlü bir yapı geçerliği sağlamak amacıyla Faktör Analizi yöntemini kullanmıştır.

• Keşfedici Faktör Analizi (KFA): Ölçek maddelerinin başlangıçta hangi boyutlar altında toplandığını belirlemek için kullanılmıştır. KFA sonuçları, ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutlarını (risk, fayda, çevre vb.) ortaya çıkarmıştır.
• Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) (Olası): KFA sonucu ortaya çıkan faktör yapısının, farklı bir örneklem üzerinde doğrulanıp doğrulanmadığını kontrol etmek amacıyla kullanılmış olabilir. DFA, model uyum iyiliği indekslerini (RMSEA, CFI, GFI gibi) kullanarak ölçeğin yapısal modelinin uygunluğunu teyit eder.

Bu analizler, ölçeğin sadece tek bir genel tutumu değil, nükleer enerjiye yönelik çok yönlü ve karmaşık bakış açısını temsil eden ayrık alt boyutları ölçme yeteneğine sahip olduğunu kanıtlamıştır.

Ölçme Aracı

Test Type: Geliştirme (Tutum Ölçeği)

Format: Genellikle Likert Tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır (Örneğin, 5’li veya 7’li Likert). Detaylı derecelendirme formatı (kesin sayı) kaynakta belirtilmemiştir.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yükseköğretim öğrencileri, özel olarak Öğretmen Adayları (Eğitim Fakültesi Öğrencileri).

Age Group: Genellikle 18-25 yaş aralığındaki üniversite öğrencileri.

Population Details: Ölçek, pedagojik formasyon eğitimi alan ve gelecekte okullarda fen, sosyal bilimler veya çevre eğitimi verecek olan bireyleri hedef almıştır.

Test Methodology: Kendi kendine raporlama (Self-report) yöntemiyle, kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanabilir. Puanlama, genellikle Likert maddelerinin toplamı veya ortalaması üzerinden yapılır; ters kodlanmış maddeler içerir.

Anahtar Kelimeler

Tutum, Faktör Analizi, Geçerlik, Güvenirlik, Nükleer Santraller, Eğitim Araştırmaları, Öğretmen Eğitimi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: ORCID bilgisi kaynakta mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazar için: [email protected]

Correspondence Address: Şeyda Gül, Atatürk Üniversitesi, Eğitim Fakültesi (2016 yayınına göre).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçek, akademik bir makale kapsamında geliştirildiği için, genellikle bilimsel ve eğitim amaçlı kullanımlarda yazarından izin alınması tavsiye edilir. Sorumlu yazar ile iletişim kurulması gerekmektedir.

Ücret: Ticari bir ölçek değildir; akademik çalışmalarda kullanımı genellikle ücretsizdir.

Test Yılı: Ölçek geliştirme çalışması 2016 yılında yayınlanmıştır.

Ölçeğin orijinal makalesi PDF formatında mevcuttur. Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: ogretmen-adaylarinin-nukleer-santraller-konusundaki-goruslerini-belirlemeye-yonelik-olcek-toad.pdf

Kaynaklar

Gül, Ş., Demir, Y. ve Yeşilyurt, S. (2016). Öğretmen adaylarının nükleer santraller konusundaki görüşlerini belirlemeye yönelik bir ölçek geliştirme çalışması. Adıyaman University Journal of Educational Sciences, 6(1), 75-95.

[quads id=5]

Öğretmen Adaylarının Nükleer Santraller Konusundaki Görüşlerini Belirlemeye Yönelik Ölçek Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte doğrudan sağlanmamıştır. Maddeler, detaylı yapı ve puanlama yönergeleri ile birlikte Gül, Demir ve Yeşilyurt (2016) tarafından yayınlanan makalede (bkz. Kaynaklar ve PDF linki) mevcuttur. Araştırmacılar, ölçek maddelerine erişim için sorumlu yazar (Şeyda Gül) ile iletişime geçebilirler.