Salgınla Başa Çıkma Ölçeği

Özet

Salgınla Başa Çıkma Ölçeği, 2020 yılında Hatun, Dicle ve Demirci tarafından, özellikle Koronavirüs (COVID-19) pandemisi gibi küresel sağlık krizlerinin bireyler üzerindeki psikolojik etkilerini incelemek amacıyla geliştirilmiş bir ölçüm aracıdır. Ölçek, bu tür olağanüstü dönemlerde bireylerin kullandığı bilişsel, duygusal ve davranışsal başa çıkma stratejilerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Elde edilen veriler, halk sağlığı müdahalelerinin ve psikososyal destek programlarının geliştirilmesine rehberlik etme potansiyeline sahiptir.

Ölçek geliştirme çalışması, salgının neden olduğu yüksek stres ve belirsizlik ortamında bireylerin nasıl adaptasyon sağladığını veya hangi mekanizmalara yöneldiğini anlamaya odaklanmıştır. Bu bağlamda, ölçek, salgına özgü kaygıyı yönetme ve yeni normal koşullara uyum sağlama çabalarını değerlendiren maddeler içermektedir.

Anahtar Kelimeler

Salgın, Başa Çıkma, Koronavirüs, COVID-19, Psikolojik Stres, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Adaptasyon.

Yazarlar

Osman Hatun, Ayşenur Narin Dicle, İsa Demirci

Amaç

Salgınla Başa Çıkma Ölçeği’nin birincil amacı, bireylerin küresel veya yerel çapta yaşanan salgın krizleri karşısında geliştirdikleri özel başa çıkma stratejilerini ve psikolojik tepkilerini geçerli ve güvenilir bir biçimde ölçmektir. Ölçek, bu stratejilerin yoğunluğunu ve türünü nicel olarak değerlendirerek, risk gruplarının belirlenmesine ve hedeflenmiş psikolojik müdahale yöntemlerinin tasarlanmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Ölçek, salgın tehdidi altındaki kişilerin aktif problem çözme, duygusal regülasyon, sosyal destek arayışı veya kaçınma gibi farklı başa çıkma stillerini ayırt etme yeteneğine sahiptir. Bu sayede, araştırmacılar salgın dönemindeki ruh sağlığı üzerindeki koruyucu ve risk faktörlerini daha derinlemesine analiz edebilirler.

Yapı (Konstrukt)

Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapı, bireyin salgının yarattığı stresörlere karşı gösterdiği uyum sağlama çabalarıdır. Bu yapı, genellikle Lazarus ve Folkman’ın stres ve başa çıkma modeline dayanarak, hem problem odaklı hem de duygu odaklı başa çıkma boyutlarını içerecek şekilde kavramsallaştırılmıştır.

Salgın bağlamında, bu yapı; hastalığa yakalanma korkusuyla baş etme, sosyal izolasyonun getirdiği zorluklarla mücadele etme ve geleceğe yönelik belirsizliği yönetme gibi spesifik alt alanlara ayrılabilir. Ölçek, bu alt boyutların her birini ölçerek, bireyin başa çıkma repertuarının kapsamlı bir profilini sunmayı hedefler.

Geçerlik

Kaynak referansta geçerlik analizlerine dair detaylı istatistiksel veriler açıkça belirtilmemiştir. Ancak, bir geliştirme çalışması olarak, ölçeğin yapı geçerliliğini sağlamak amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal olarak öngörülen faktör yapısına uygunluğunu test eder. Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerlik kapsamında, ölçeğin koronavirüs kaygısı veya genel stres ölçekleri ile korelasyonunun incelenmiş olması beklenmektedir.

Güvenirlik

Kaynak referansta güvenirlik analizlerine dair detaylı istatistiksel veriler açıkça belirtilmemiştir. Bir psikometrik aracın güvenilirliği için temel gereklilik olan iç tutarlılık katsayısının (Cronbach Alfa) yüksek çıkması beklenir. Yüksek Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Ek olarak, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını test etmek için test-tekrar test yönteminin de uygulanmış olması muhtemeldir.

Faktör Analizi

Salgınla Başa Çıkma Ölçeği’nin geliştirilmesi sürecinde, başa çıkma mekanizmalarının çok boyutlu doğasını ortaya çıkarmak için faktör analizleri kullanılmıştır. Bu analizler sonucunda, ölçeğin salgına özgü başa çıkma stratejilerini temsil eden birkaç ana faktörden oluştuğu belirlenmiştir. Bu faktörler, aktif önlem alma, duygusal tepkileri yönetme, inanç ve maneviyata yönelme veya kaçınmacı davranışlar gibi temaları temsil edebilir. Faktör yapısı, ölçeğin teorik temellerini güçlendirmektedir.

Ölçüm Aracı

Test Çeşidi: Geliştirme (Development)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak geliştirme ölçeklerinde standart olarak Likert tipi kullanılır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Yetişkin Popülasyonu

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri bireyler

Popülasyon Detayları: Çalışma, Koronavirüs salgını sırasında Türkiye’de yaşayan yetişkin bireyler üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Çevrimiçi veya basılı anket yöntemiyle uygulanan öz bildirim ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Pandemi, Uyum, Psikososyal Müdahale, Ölçekleme, Psikolojik Travma, Kriz Yönetimi, Türk Çalışmaları.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil

Kurumsal E-posta Adresleri: Sorumlu yazarın iletişim adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynak makale aracılığıyla belirlenebilir.

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Ölçek, 2020 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik veya klinik amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Osman Hatun ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir. Ticari kullanım veya lisanslama ücretleri hakkında kesin bilgi için yazarlarla doğrudan görüşülmelidir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: salginla-basa-cikma-olcegi-toad.pdf

Referanslar

• Hatun, O., Dicle, A. N. & Demirci, İ. (2020). Koronavirüs salgınının psikolojik yansımaları ve salgınla başa çıkma. Turkish Studies, 15(4), 531-554. DOI: https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.44364

Salgınla Başa Çıkma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır.