Salon Sporları Hakemlerine Yönelik Mobbing Ölçeği

Özet

Salon Sporları Hakemlerine Yönelik Mobbing Ölçeği, 2014 yılında Serkan Hacıcaferoğlu tarafından geliştirilen, salon sporları alanında görev yapan hakemlerin maruz kaldığı psikolojik taciz (mobbing) davranışlarını ölçmek amacıyla oluşturulmuş bir araçtır. Ölçek, tek boyutlu bir yapıya sahip olup 14 maddeden oluşmaktadır. 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılan bu ölçek, yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları sonucunda yüksek psikometrik özellikler sergilemiştir.

Anahtar Kelimeler

Salon sporları, Mobbing, Hakem, Psikolojik Taciz, Ölçek Geliştirme, Cronbach Alfa, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Serkan Hacıcaferoğlu

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, salon sporlarında (basketbol, voleybol, hentbol vb.) görev yapan hakemlerin mesleki yaşamlarında karşılaştıkları sistematik yıldırma ve psikolojik taciz (mobbing) eylemlerinin sıklığını ve şiddetini standart bir yöntemle ölçmektir. Geliştirme çalışması, bu özel meslek grubunun yaşadığı olumsuz deneyimleri bilimsel bir çerçevede değerlendirerek, spor yönetiminde etik ve çalışma standartlarının iyileştirilmesine katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Ölçek, hakemlerin performanslarını ve psikolojik iyi oluşlarını olumsuz etkileyebilecek olan mobbing davranışlarını tanımlamak, düzeylerini belirlemek ve bu alanda yapılacak akademik araştırmalara güvenilir bir araç sunmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı

Salon Sporları Hakemlerine Yönelik Mobbing Ölçeği, spor hakemlerinin maruz kaldığı mobbing algısını ölçen tek boyutlu (tek bileşenli) bir yapıya sahiptir. Ölçek, 14 maddeden oluşmaktadır ve yanıtlar 5’li Likert tipi bir ölçek üzerinde toplanmaktadır.

Derecelendirme sistemi şu şekildedir: 1-Hiçbir zaman, 2-Nadiren, 3-Bazen, 4-Sık sık, 5-Her zaman. Yüksek puanlar, hakemlerin daha yüksek düzeyde mobbinge maruz kaldığı algısını göstermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, açımlayıcı faktör analizi (AFA) ile incelenmiştir. Örneklem yeterliliğini test eden KMO değeri 0.857 olarak belirlenmiştir, bu da veri setinin faktör analizi için oldukça uygun olduğunu göstermektedir. Değişkenler arasındaki korelasyonun anlamlılığını test eden Bartlett’s küresellik testi sonucu ise (χ²=463.114; p<0.00) istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.

Madde-toplam puan korelasyon katsayıları 0.55 ile 0.86 arasında değişmektedir, bu da her bir maddenin ölçülen genel yapıyla güçlü ve pozitif bir ilişkiye sahip olduğunu kanıtlamaktadır. Ayrıca, maddelerin faktör yük değerleri 0.48 ile 0.76 aralığında olup, maddelerin tek faktöre yeterli derecede yüklendiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir. Toplam 14 madde üzerinden hesaplanan Cronbach Alfa değeri 0.82 olarak rapor edilmiştir.

Bu katsayı, genel kabul görmüş psikometrik standartlara göre ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu ve tutarlı ölçümler yapabildiğini doğrulamaktadır. Bu yüksek iç tutarlılık, ölçeğin salon sporları hakemleri popülasyonunda güvenle kullanılabileceğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Geliştirme çalışmasında kullanılan açımlayıcı faktör analizi, ölçeğin beklenen şekilde tek faktörlü bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu tek bileşen, mobbing davranışlarının genel etkisini temsil etmektedir.

Faktör analizinde elde edilen yüksek KMO değeri ve anlamlı Bartlett’s küresellik testi sonucu, tek faktörlü modelin veri setini başarılı bir şekilde açıkladığını göstermektedir. Madde faktör yüklerinin yüksek olması (0.48–0.76), tüm maddelerin aynı temel psikolojik yapıyı ölçtüğünü desteklemektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (14 Madde)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Spor Hakemleri

Yaş Grubu: Yetişkin

Popülasyon Detayları: Salon sporlarında görev yapan aktif hakemler.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme (1=Hiçbir zaman, 5=Her zaman).

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Taciz, Spor Yönetimi, Spor Psikolojisi, Hakemlik, KMO, Faktör Yükü, Bartlett’s Testi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Makale referansında belirtilen yazarın akademik kurumu.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Serkan Hacıcaferoğlu tarafından 2014 yılında geliştirilmiş ve yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Serkan Hacıcaferoğlu ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Makalenin orijinal PDF’ine buradan ulaşılabilir: atif.sobiad.com.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası ise şu adresten indirilebilir: salon-sporlari-hakemlerine-yonelik-mobbing-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Hacıcaferoğlu, S. (2014). Salon Sporları Hakemlerine Yönelik Mobbing Ölçeğinin geçerlik ve güvenirliğinin belirlenmesi. International Journal of Science Culture and Sport, 1, 789-797.

Salon Sporları Hakemlerine Yönelik Mobbing Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte doğrudan listelenmemiştir. Ölçek, tek bileşenli bir yapıda olup toplam 14 maddeden oluşmaktadır. Maddelerin tam metinlerine ve puanlama detaylarına ulaşmak için yukarıda belirtilen kaynak makaleye başvurulması gerekmektedir.