Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği

Özet

Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği (PANAS), bireylerin hem pozitif hem de negatif duygusal durumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş, yaygın olarak kullanılan bir psikolojik ölçektir. Bu giriş, Tülin Gençöz tarafından 2000 yılında gerçekleştirilen Türkçe uyarlama çalışmasına odaklanmaktadır. Gençöz’ün çalışması, ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik özelliklerini incelemeyi amaçlamıştır. Ölçek, 20 maddeden oluşmakta olup, her biri 10 maddelik iki ayrı alt boyuta ayrılmaktadır: Pozitif Duygu Durumu ve Negatif Duygu Durumu. Maddeler, 1 (çok az veya hiç) ile 5 (çok fazla) arasında değişen 5’li bir Likert ölçeği üzerinde derecelendirilmektedir. Bu adaptasyon, Türkçe konuşan popülasyonlarda duygu durumunu değerlendirmek için sağlam bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Duygu, Pozitif Duygu, Negatif Duygu, PANAS, Psikometrik Ölçek, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Türkçe.

Yazarlar

Tülin Gençöz

Amaç

Tülin Gençöz tarafından 2000 yılında yürütülen bu uyarlama çalışmasının temel amacı, Watson, Clark ve Tellegen (1988) tarafından geliştirilen Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği‘nin (PANAS) Türkçe formunun psikometrik özelliklerini değerlendirmektir. Bu çalışma, ölçeğin Türkiye’deki yetişkin popülasyonunda güvenilir ve geçerli bir şekilde kullanılabileceğini göstermeyi hedeflemiştir.

Ölçek, bireylerin genel duygu durumlarını ölçmenin yanı sıra, klinik ve araştırma ortamlarında pozitif ve negatif duygu durumlarının ayrı boyutlar olarak incelenmesine olanak tanımaktadır. Bu sayede, çeşitli psikolojik rahatsızlıkların ve iyi oluş hallerinin anlaşılmasına katkıda bulunulması amaçlanmıştır.

Yapı

PANAS, iki temel ve bağımsız duygusal boyutu ölçmek üzere tasarlanmıştır: Pozitif Duygu Durumu ve Negatif Duygu Durumu. Pozitif Duygu Durumu, bireyin canlılık, ilgi, coşku ve aktif katılım gibi hoş ve enerji dolu duygusal deneyimlerini yansıtır. Yüksek pozitif duyguya sahip bireyler genellikle kendilerini ilgili, hevesli ve güçlü hissederler. Ölçekteki pozitif duygu durum boyutu 10 maddeden oluşmaktadır.

Öte yandan, Negatif Duygu Durumu, bireyin stres, gerginlik, korku, suçluluk, utanç ve öfke gibi nahoş ve hoşnutsuz duygusal deneyimlerini ifade eder. Yüksek negatif duyguya sahip bireyler genellikle kendilerini mutsuz, gergin ve sıkıntılı hissederler. Ölçekteki negatif duygu durum boyutu da 10 maddeden oluşmaktadır. Bu iki boyutun ayrı ayrı ölçülmesi, duygu regülasyonu ve psikopatoloji alanlarında önemli bilgiler sağlamaktadır.

Geçerlik

Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği‘nin Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliği özel bir dikkatle incelenmiştir. Daha önceki bir Türkçe uygulamada, tek bir pozitif duygu maddesinin beklenen faktör altında yeterli yükleme göstermediği tespit edilmiştir. Gençöz (2000) bu sorunu gidermek amacıyla ilgili maddenin çevirisinde bir değişiklik yapmıştır.

Yapılan bu çeviri değişikliği sonucunda, tüm maddelerin beklenen faktörler altında örgütlendiği ve kabul edilebilir düzeyde bir iç tutarlılık gösterdiği belirlenmiştir. Bu durum, ölçeğin Türkçe formunun, orijinal ölçeğin teorik yapısını ve ölçtüğü pozitif ve negatif duygu yapılarını başarıyla yansıttığını ve böylece yüksek bir yapı geçerliğine sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, Cronbach alfa katsayısı kullanılarak yapılmıştır. Gençöz (2000) tarafından yürütülen çalışmada, Pozitif Duygu Durumu alt boyutu için Cronbach alfa değeri .83 olarak bulunmuştur. Negatif Duygu Durumu alt boyutu için ise bu değer .86 olarak rapor edilmiştir.

Bu alfa katsayıları, her iki alt boyut için de yüksek düzeyde iç tutarlılık olduğunu göstermektedir. Genel olarak, .70 ve üzeri Cronbach alfa değerleri kabul edilebilir güvenirlik düzeyleri olarak kabul edildiğinden, Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği‘nin Türkçe formunun güvenilir bir ölçüm aracı olduğu sonucuna varılmıştır.

Faktör Analizi

Gençöz (2000) tarafından yapılan faktör analizi, Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği‘nin iki faktörlü yapısını desteklemiştir. Çalışma, ölçeğin maddelerinin, teorik olarak beklenen pozitif duygu ve negatif duygu faktörleri altında başarılı bir şekilde kümelendiğini göstermiştir. Bu, ölçeğin iki ayrı ve bağımsız duygusal boyutu ölçme kapasitesini doğrulamaktadır.

Özellikle, önceki bir çalışmada sorunlu olduğu tespit edilen bir pozitif duygu maddesinin çevirisindeki revizyon, bu maddenin beklenen faktör altında daha güçlü bir yükleme almasını sağlamıştır. Bu düzeltme, ölçeğin faktör yapısının sağlamlığını artırarak, Türkçe formunun orijinal ölçeğin yapısal bütünlüğünü koruduğunu teyit etmiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Tipi: Uyarlama

Format: 2 alt boyut ve 20 madde (10 pozitif duygu maddesi, 10 negatif duygu maddesi). 5’li Likert ölçeği (1= çok az veya hiç – 5= çok fazla).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkin Türk popülasyonu

Yaş Grubu: Yetişkinler (18 yaş ve üzeri)

Popülasyon Detayları: Türkiye’de yapılan psikometrik çalışmalar için uygun. Gençöz’ün çalışmasında üniversite öğrencileri ve/veya genel popülasyondan örneklem kullanılmış olabilir.

Test Metodolojisi: Öz-bildirim ölçeği. Katılımcılar, belirli duygu durumlarını ne sıklıkta veya yoğunlukta deneyimlediklerini 5’li Likert ölçeği üzerinde belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Duygu, Pozitif Duygu, Negatif Duygu, PANAS, Psikometrik Ölçek, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Türkçe.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Mevcut Değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2000 (Türkçe uyarlama çalışması).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Tülin Gençöz ile iletişime geçilmesi önerilir. Ölçeğin ticari veya geniş ölçekli kullanımı için özel izinler ve/veya ücretler söz konusu olabilir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarın izni yeterli olmaktadır. Ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Kaynaklar

• Gençöz, T. (2000). Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikoloji Dergisi, 15(46), 19-26. turkpsikolojidergisi.com
• Watson, D., Clark, L. A., & Tellegen, A. (1988). Development and validation of brief measures of positive and negative affect: the PANAS. Journal of Personality and Social Psychology, 54(6), 1063-1070.

Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Sağlanan kaynak içerikte ölçek maddeleri bulunmamaktadır. Yalnızca alt boyutların adları ve madde sayıları belirtilmiştir.

• Pozitif Duygu Durum Boyutu (10 madde)
• Negatif Duygu Durum Boyutu (10 madde)