Eğilimsel Pozitif Duygu Ölçekleri

Özet

Eğilimsel Pozitif Duygu Ölçekleri (EPDÖ), bireylerin eğilimsel düzeydeki pozitif duygu deneyimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal olarak geliştirilen yapının Türkçe kültürüne uyarlama çalışması sonucunda kullanıma sunulmuştur. Ölçek, neşe, huzur, gurur, sevgi, duyarlılık, mizah ve hayranlık olmak üzere yedi temel pozitif duygu boyutunu kapsamaktadır.

Ölçek, katılımcıların yaşamları boyunca bu duyguları ne sıklıkta ve yoğunlukta deneyimleme eğiliminde olduklarını 7’li Likert derecelendirme sistemiyle değerlendirmesini istemektedir. Adaptasyon çalışması, ölçeğin Türk örnekleminde geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Eğilimsel Pozitif Duygu Ölçekleri, pozitif duygu, neşe, huzur, gurur, sevgi, mizah, psikometrik araç, uyarlama.

Yazarlar

Akın, A., Akın, U., Turan, M. E., Kaya, Ç., Altundağ, Y.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin çeşitli bağlamlarda ne kadar sık ve yoğun bir şekilde belirli pozitif duygu türlerini deneyimleme eğiliminde olduğunu bilimsel olarak ölçmektir. Ölçek, pozitif psikoloji alanındaki araştırmalara katkı sağlamak ve bireysel iyi oluş düzeylerini değerlendirmek için tasarlanmıştır.

EPDÖ, bireylerin genel yaşam memnuniyeti ve psikolojik iyi oluşları ile yakından ilişkili olan eğilimsel pozitif duyguları yedi farklı boyutta ele alarak, duygusal deneyimlerin karmaşıklığını ve çok boyutluluğunu ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu adaptasyon çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk kültürü bağlamında da geçerli ve güvenilir olduğunu göstermek üzere yapılmıştır.

Yapı

Ölçek, bireylerin karakteristiği olan ve zaman içinde nispeten sabit kalan eğilimsel pozitif duygu yapısını ölçer. Bu yapı, tek bir genel pozitif duygu skorundan ziyade, farklı türdeki pozitif duyguların (örneğin, neşe ile sevgi arasındaki ayrım) ayrı ayrı ele alınmasını gerektiren çok boyutlu bir model üzerine kuruludur.

EPDÖ, toplamda 38 maddeden oluşur ve aşağıdaki yedi temel alt boyutu içermektedir:

• Neşe (Joy): Keyifli ve canlı hissetme eğilimi (6 Madde).
• Huzur (Contentment): Sakinlik ve yaşamdan memnuniyet hissetme eğilimi (5 Madde).
• Gurur (Pride): Başarı veya kişisel değerden kaynaklanan olumlu öz-değer duygusu (5 Madde).
• Sevgi (Love): Başkalarına karşı yakınlık, şefkat ve sıcaklık hissetme eğilimi (6 Madde).
• Duyarlılık (Compassion): Başkalarının acılarına veya ihtiyaçlarına karşı hassasiyet (sempati/merhamet) (5 Madde).
• Mizah (Amusement): Şakacılık ve olaylara espriyle yaklaşma eğilimi (5 Madde).
• Hayranlık (Awe): Çevredeki güzellikleri, yetenekleri veya olağanüstü olayları takdir etme eğilimi (6 Madde).

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, Türk örnekleminde Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. DFA, ölçeğin teorik olarak öngörülen yedi faktörlü yapısının ampirik verilerle ne ölçüde uyum sağladığını test etmeyi amaçlamıştır.

Analiz sonucunda elde edilen yedi boyutlu modelin uyum indeksleri, modelin kabul edilebilir düzeyde uyum sergilediğini göstermiştir. Bu uyum indeksleri şunlardır: Ki-kare değeri (x²) 1490.20, serbestlik derecesi (sd) 637 olarak bulunmuştur. Başlıca uyum indeksleri ise: Kök Ortalama Kare Hata Yaklaşımı (RMSEA) .068, Normlu Uyum İndeksi (NFI) .71, Karşılaştırmalı Uyum İndeksi (CFI) .81, Artımlı Uyum İndeksi (IFI) .82, Göreli Uyum İndeksi (RFI) .68, İyilik Uyum İndeksi (GFI) .79 ve Standartlaştırılmış Kök Ortalama Kare Kalıntı (SRMR) .081 olarak rapor edilmiştir. RMSEA değerinin .08’in altında olması, modelin kabul edilebilir uyumunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği, iç tutarlılık analizi ve düzeltilmiş madde-toplam korelasyonları ile değerlendirilmiştir. İç tutarlılık katsayısı olarak Cronbach Alpha kullanılmıştır.

Alt ölçeklerin Cronbach Alpha iç tutarlılık güvenirlik katsayıları şu şekildedir:

• Neşe: .78
• Huzur: .82
• Gurur: .72
• Sevgi: .63
• Duyarlılık: .83
• Mizah: .49
• Hayranlık: .65

Duyarlılık ve Huzur alt ölçekleri yüksek iç tutarlılık gösterirken, Mizah ve Sevgi alt ölçeklerinin katsayıları görece düşüktür. Ancak, psikolojik yapılar için .60 üzerindeki değerler sıklıkla kabul edilmektedir. Ayrıca, ölçekteki maddelerin düzeltilmiş madde-toplam korelasyonları .18 ile .74 arasında değişmektedir. Bu aralık, maddelerin kendi alt ölçeklerinin genel puanına yeterli düzeyde katkı sağladığını ve yapısal tutarlılığı koruduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Eğilimsel Pozitif Duygu Ölçeklerinin Doğrulayıcı Faktör Analizi, orijinal ölçeğin yedi faktörlü yapısının Türk kültürü bağlamında da korunduğunu doğrulamıştır. Bu analiz, her bir maddenin yalnızca kendi ait olduğu pozitif duygu boyutunu ölçtüğünü varsayan teorik modeli test etmiştir.

Analiz sonuçları, ölçeğin yedi faktörlü yapısının teorik beklentilerle büyük ölçüde uyumlu olduğunu göstermiş ve adaptasyonun başarılı olduğunu kanıtlamıştır. Bu yedi faktörlü model, farklı pozitif duygusal eğilimlerin birbirinden bağımsız, ancak ilişkili yapılar olarak var olduğunu desteklemektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 38 maddelik, çok boyutlu öz bildirim ölçeği (Multi-dimensional self-report scale)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yetişkinler ve Üniversite Öğrencileri

Age Group: Yetişkin (Adult)

Population Details: Ölçeğin psikometrik özellikleri, Türk yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrenciler üzerinde standardize edilmiştir.

Test Methodology: Ölçek, 7’li Likert derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanmaktadır. Katılımcılar, her bir ifadeye ne ölçüde katıldıklarını belirtmelidirler. Derecelendirme formatı şöyledir: “1” Kesinlikle katılmıyorum, “7” Kesinlikle katılıyorum.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Doğrulayıcı Faktör Analizi, İç Tutarlılık, Likert Ölçeği, Ölçek Uyarlama, Duygu.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışması 2014 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinlerin ve telif hakları durumunun netleştirilmesi amacıyla Sorumlu Yazar Ahmet Akın ile iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Sorumlu Yazar: Ahmet Akın

Kaynaklar

Akın, A., Akın, U., Turan, M. E., Kaya, Ç. ve Altundağ, Y. (2014). The validity and reliability of the Turkish version of the Dispositional Positive Emotion Scales. Procedia – Social and Behavioral Sciences, 152, 78-81.

Makalenin orijinal DOI adresi: dx.doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.09.158

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: egilimsel-pozitif-duygu-olcekleri-toad.pdf

Eğilimsel Pozitif Duygu Ölçeklerinin Maddeleri

Aşağıda, ölçekte yer alan örnek maddeler ve alt ölçeklerin madde sayıları listelenmiştir:

Kendimi çoğunlukla çok keyifli hissederim.
Genellikle yaşantımdan memnunum.
Huzur içinde yaşıyorum.
İhtiyaç sahibi ya da incinmiş birisini gördüğümde ona hemen yardımcı olmak isterim.
Çevremdeki güzellikleri görürüm.

Alt Ölçekler:

• Neşe (6 Madde)
• Huzur (5 Madde)
• Gurur (5 Madde)
• Sevgi (6 Madde)
• Duyarlılık (5 Madde)
• Mizah (5 Madde)
• Hayranlık (6 Madde)