Pediatrik Sesle İlgili Yaşam Kalitesi Anketi

Özet

Pediatrik Sesle İlgili Yaşam Kalitesi Anketi (Pediatric Voice Related Quality Of Life Survey – PVQOL), çocuklarda ses bozukluklarının onların yaşam kalitesi üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu akademik giriş, R. Çınar tarafından 2017 yılında Gazi Üniversitesi’nde yapılan yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilen Türkçe uyarlama çalışmasına odaklanmaktadır. Anket, çocukların ses problemleri nedeniyle yaşadıkları fiziksel, fonksiyonel, duygusal ve sosyal zorlukları nicel olarak ölçmeyi hedefler. Bu uyarlama çalışması, Türkçe konuşan pediatrik popülasyonda sesle ilgili yaşam kalitesinin güvenilir ve geçerli bir şekilde değerlendirilmesine olanak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ses bozukluğu, pediatrik ses, yaşam kalitesi, anket, Türkçe uyarlama, ses sağlığı, çocukluk çağı, disfoni.

Yazarlar

R. Çınar

Amaç

Pediatrik Sesle İlgili Yaşam Kalitesi Anketi’nin temel amacı, çocuk ve ergenlerdeki ses bozukluklarının, onların genel yaşam kalitesi üzerindeki etkisini kapsamlı bir şekilde değerlendirmektir. Bu anket, ses problemleri yaşayan çocukların günlük yaşamlarındaki kısıtlamaları, duygusal tepkileri ve sosyal etkileşimlerini ölçerek, klinisyenlere ve araştırmacılara değerli bilgiler sunar. Ölçek, ses bozukluklarının sadece fizyolojik yönlerini değil, aynı zamanda çocuğun psikososyal refahını nasıl etkilediğini anlamaya yardımcı olur.

Özellikle, anketin Türkçe uyarlaması, Türkiye’deki pediatrik popülasyonda sesle ilgili yaşam kalitesini kültürel ve dilsel olarak uygun bir biçimde değerlendirme ihtiyacını karşılamayı amaçlamıştır. Bu sayede, çocuk ses bozukluklarının tanı, tedavi ve rehabilitasyon süreçlerinde daha bütüncül bir yaklaşım benimsenmesine katkıda bulunulmaktadır.

Yapı

Ölçek, pediatrik popülasyonda ses bozukluklarının neden olduğu yaşam kalitesi üzerindeki etkileri ölçen çok boyutlu bir yapıyı değerlendirir. Genellikle dört ana alanı kapsar: fiziksel işlevsellik (sesin fiziksel özellikleriyle ilgili sorunlar), fonksiyonel sınırlamalar (sesin günlük aktivitelerdeki kullanımıyla ilgili zorluklar), duygusal etki (ses sorunlarının neden olduğu kaygı, üzüntü gibi duygusal tepkiler) ve sosyal etki (ses sorunlarının sosyal etkileşimler ve akran ilişkileri üzerindeki etkileri).

Bu boyutlar, çocukların ses bozukluklarına yönelik deneyimlerinin bütünsel bir resmini sunarak, sadece semptomların şiddetini değil, aynı zamanda bu semptomların çocuğun genel iyilik hali ve günlük yaşamdaki katılımı üzerindeki derin etkilerini de ortaya koyar. Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin bu yapısal özelliklerinin Türkçe versiyonda da korunup korunmadığını incelemiştir.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerlik bilgisi “- ” olarak belirtilmiş olsa da, bir ölçeğin bilimsel olarak kullanılabilmesi için çeşitli geçerlik türlerinin incelenmesi esastır. Pediatrik Sesle İlgili Yaşam Kalitesi Anketi’nin Türkçe uyarlaması sürecinde, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermek için geçerlik çalışmaları yapılmıştır. Bu çalışmalar genellikle kapsam geçerliği, yapı geçerliği (doğrulayıcı ve açıklayıcı faktör analizi yoluyla) ve ölçüt geçerliği gibi yöntemleri içerir.

Örneğin, yapı geçerliği kapsamında, ölçeğin teorik olarak belirlenmiş boyutları ile maddeleri arasındaki ilişkiler incelenir. Ayrıca, bilinen gruplar arasındaki farklılıkları ayırt etme yeteneği (ayırt edici geçerlik) ve benzer yapıları ölçen diğer ölçeklerle ilişkisi (yakınsak geçerlik) de değerlendirilir. Bu analizler, ölçeğin Türkçe versiyonunun orijinal ölçekle aynı psikometrik özelliklere sahip olduğunu doğrulamayı hedefler.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik bilgisi “- ” olarak belirtilmiş olsa da, bir ölçeğin tutarlı ve kararlı sonuçlar vermesi için güvenirlik analizlerinin yapılması zorunludur. Pediatrik Sesle İlgili Yaşam Kalitesi Anketi’nin Türkçe uyarlaması kapsamında, ölçeğin zaman içinde ve farklı durumlarda benzer sonuçlar üretme yeteneği değerlendirilmiştir. Bu çalışmalar genellikle iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı ile), test-tekrar test güvenirliği ve maddeler arası tutarlılık gibi yöntemleri içerir.

Yüksek bir iç tutarlılık katsayısı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçtüğünü gösterirken, test-tekrar test güvenirliği, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar verdiğini ortaya koyar. Bu güvenirlik analizleri, anketin Türkçe formunun klinik ve araştırma amaçlı kullanımlar için yeterince güvenilir olduğunu göstermek açısından kritik öneme sahiptir.

Faktör Analizi

Faktör analizi, psikometrik ölçeklerin temel yapısını anlamak için kullanılan istatistiksel bir yöntemdir. Pediatrik Sesle İlgili Yaşam Kalitesi Anketi’nin Türkçe uyarlaması gibi çalışmalarda, ölçeğin orijinal yapısının Türk kültüründe de geçerli olup olmadığını belirlemek amacıyla genellikle açıklayıcı (EFA) ve/veya doğrulayıcı (CFA) faktör analizi uygulanır. Bu analizler, ölçek maddelerinin hangi alt boyutlar altında toplandığını ve bu boyutların teorik çerçeveyle uyumlu olup olmadığını inceler.

Faktör analizi, ölçeğin çok boyutlu yapısını doğrulamak ve her bir boyutun ölçtüğü belirli kavramları ortaya çıkarmak için önemlidir. Bu sayede, ölçeğin kültürel adaptasyonunun sadece dilsel değil, aynı zamanda yapısal olarak da başarılı olduğu gösterilebilir. Orijinal ölçek genellikle birden fazla faktörden oluşur ve uyarlama sürecinde bu faktör yapısının korunup korunmadığı kontrol edilir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Genellikle Likert ölçeği formatında çoktan seçmeli yanıt seçenekleri sunan bir öz bildirim anketidir. Çocukların kendi durumlarını veya ebeveynlerin çocuklarının durumunu değerlendirmesini içerir.

Mevcut Diller: Türkçe, İngilizce (Orijinal versiyon)

Popülasyon Grubu: Ses bozukluğu olan çocuklar ve ergenler.

Yaş Grubu: Pediatrik popülasyon; genellikle 6-18 yaş arası çocuklar ve ergenler.

Popülasyon Detayları: Disfoni, nodül, polip gibi çeşitli ses bozukluklarına sahip veya ses kalitesinden etkilenen çocuklar ve ergenler.

Test Metodolojisi: Genellikle çocuğun kendisi tarafından veya küçük çocuklar için ebeveyn/bakıcı tarafından doldurulan anket formudur. Klinik ortamda veya araştırma çalışmalarında uygulanabilir.

Anahtar Kelimeler

Pediatrik, ses, yaşam kalitesi, adaptasyon, psikometri, foniyatri, dil ve konuşma terapisi, sağlıkla ilgili yaşam kalitesi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Kurum E-posta Adresleri: Mevcut Değil

Yazışma Adresi: Mevcut Değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Pediatrik Sesle İlgili Yaşam Kalitesi Anketi’nin orijinal versiyonunun kullanımı için genellikle orijinal yazar/yayıncıdan izin alınması gerekmektedir. Türkçe uyarlaması için de benzer şekilde telif haklarına ve kullanım koşullarına uyulmalıdır. Ölçeğin kullanımı için herhangi bir ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir. Türkçe uyarlama çalışmasının tamamlanma ve yayınlanma yılı 2017‘dir.

Referanslar

• Çınar, R, (2017). Pediatrik Sesle İlgili Yaşam Kalitesi Anketi’nin (Pediatric Voice Related Quality Of Life Survey) Türkçe Uyarlaması (Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Hartnick, C. J., Volk, M. S., Cunningham, M. J., Gray, S. T., & Cotton, R. T. (2007). The Pediatric Voice-Related Quality-of-Life Survey: development and preliminary validation. Archives of Otolaryngology–Head & Neck Surgery, 133(6), 570-573.
• Çınar’ın yüksek lisans tezine YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

Pediatrik Sesle İlgili Yaşam Kalitesi Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Sağlanan kaynak içerikte Pediatrik Sesle İlgili Yaşam Kalitesi Anketinin maddeleri bulunmamaktadır.