Pediatrik Semptom Kontrol Listesi-17

Özet

Pediatrik Semptom Kontrol Listesi-17 (PSC-17), çocuklar ve ergenlerde psikososyal sorunları taramak için yaygın olarak kullanılan, kısa ve etkili bir tarama aracıdır. Orijinal olarak Dr. Joseph M. Perrin ve meslektaşları tarafından geliştirilen bu ölçek, içselleştirilmiş, dışsallaştırılmış ve dikkat sorunları olmak üzere üç temel psikososyal alanı değerlendirir. Türkiye’deki uyarlama çalışması, Erdoğan ve Öztürk tarafından 2011 yılında gerçekleştirilmiştir.

Bu uyarlama, özellikle düşük gelirli çocuklarda psikososyal problemlerin tespit edilmesine odaklanmıştır. Türk kültürüne uygunluğunu ve psikometrik özelliklerini değerlendiren bu çalışma, ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu göstermiştir. PSC-17’nin Türkçe versiyonu, çocukların ruh sağlığı sorunlarının erken tespiti ve uygun müdahale için önemli bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Pediatrik Semptom Kontrol Listesi-17, PSC-17, psikososyal sorunlar, çocuk ruh sağlığı, tarama aracı, uyarlama, psikometri, Türkiye.

Yazarlar

Erdogan, S., Öztürk, M. (Türkçe adaptasyon çalışması yazarları)

Orijinal PSC-17’nin geliştiricileri arasında Joseph M. Perrin ve Michael J. K. Boston yer almaktadır.

Amaç

Pediatrik Semptom Kontrol Listesi-17’nin temel amacı, çocuklarda ve ergenlerde potansiyel ruh sağlığı sorunlarını hızlı ve etkili bir şekilde taramaktır. Bu ölçek, klinik olarak önemli olabilecek duygusal, davranışsal ve dikkat sorunlarını belirleyerek, daha ileri değerlendirme ve müdahale gerektiren çocukları tespit etmeye yardımcı olur.

Ölçek, birinci basamak sağlık hizmetleri, okul sağlığı programları ve çocuk klinikleri gibi çeşitli ortamlarda kullanıma uygundur. Özellikle Erdoğan ve Öztürk’ün (2011) uyarlama çalışmasında belirtildiği üzere, düşük gelirli çocukların psikososyal ihtiyaçlarını belirlemede önemli bir rol oynamaktadır. Erken tespit, çocukların gelişimini olumsuz etkileyebilecek sorunların önlenmesi ve yönetilmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Yapı

Pediatrik Semptom Kontrol Listesi-17, üç ana faktör veya psikolojik yapı etrafında organize edilmiştir:

• İçselleştirilmiş Sorunlar: Bu faktör, içselleştirilmiş davranışları ve duygusal belirtileri kapsar. Çocukların iç dünyasında yaşadığı zorlukları, örneğin kaygı, depresyon, sosyal içe çekilme, üzüntü veya karamsarlık gibi belirtileri değerlendirir. Bu tür sorunlar genellikle dışarıdan daha az fark edilebilir.

• Dışsallaştırılmış Sorunlar: Bu faktör, dışsallaştırılmış davranışları ve sorunları ifade eder. Çocukların çevreleriyle etkileşimlerinde ortaya çıkan zorlukları, örneğin saldırganlık, karşı gelme, kuralları çiğneme, hiperaktivite veya yıkıcı davranışlar gibi belirtileri içerir. Bu sorunlar genellikle başkaları tarafından kolayca gözlemlenebilir.

• Dikkat Sorunları: Bu faktör, çocukların dikkat ve konsantrasyon kapasiteleriyle ilgili güçlükleri değerlendirir. Odaklanma güçlüğü, kolayca dikkatin dağılması, görevleri tamamlamakta zorlanma veya aşırı hareketlilik gibi belirtiler bu alanda incelenir. Bu sorunlar genellikle öğrenme ve akademik başarı üzerinde önemli etkilere sahip olabilir.

Bu üç faktör, çocukluk çağı ruh sağlığı sorunlarının geniş bir spektrumunu kapsamaya olanak tanır ve klinisyenlere çocukların psikolojik iyilik halleri hakkında kapsamlı bir bakış açısı sunar.

Geçerlik

Pediatrik Semptom Kontrol Listesi-17’nin Türkçe versiyonunun geçerliği, Erdoğan ve Öztürk (2011) tarafından yapılan psikometrik değerlendirme çalışmasında detaylı olarak incelenmiştir. Çalışmada, ölçeğin yapı geçerliği, ölçüt geçerliği ve içerik geçerliği gibi farklı yönleri ele alınmıştır.

Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı psikolojik yapıları ne kadar iyi ölçtüğünü gösterir. Faktör analizi sonuçları, ölçeğin orijinal üç faktörlü yapısını (İçselleştirilmiş, Dışsallaştırılmış ve Dikkat Sorunları) destekleyerek, Türk kültüründe de bu yapıların geçerli olduğunu ortaya koymuştur. Ölçüt geçerliği açısından ise, ölçeğin klinik tanı ve diğer kabul görmüş ölçütlerle korelasyonu incelenmiş, Türkçe PSC-17’nin duyarlılık ve özgüllük oranları, çocuklarda psikososyal sorunları tespit etme yeteneğinin yüksek olduğunu göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin Türk popülasyonunda psikososyal sorunları geçerli bir şekilde tarayabildiğini kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Erdoğan ve Öztürk (2011) tarafından gerçekleştirilen çalışma, Pediatrik Semptom Kontrol Listesi-17’nin Türkçe versiyonunun güvenirliğini de değerlendirmiştir. Güvenirlik, bir ölçüm aracının tutarlılık ve istikrarlılık derecesini ifade eder. Çalışmada, ölçeğin iç tutarlılık ve test-tekrar test güvenirliği incelenmiştir.

İç tutarlılık, ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir. Bu, genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilir. Erdoğan ve Öztürk’ün çalışması, Türkçe PSC-17’nin hem genel ölçek hem de alt ölçekler için yüksek iç tutarlılık katsayılarına sahip olduğunu bildirmiştir. Test-tekrar test güvenirliği ise, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar verme yeteneğini ölçer. Bu analizler, ölçeğin zaman içinde istikrarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını göstermiştir. Bu sonuçlar, Türkçe PSC-17’nin çocuklarda psikososyal sorunları güvenilir bir şekilde değerlendirmek için uygun bir araç olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Pediatrik Semptom Kontrol Listesi-17’nin Türkçe uyarlamasının faktör analizi, Erdoğan ve Öztürk (2011) tarafından yapılmış ve ölçeğin yapısal geçerliğini destekleyici önemli bulgular sunmuştur. Faktör analizi, bir ölçekteki maddelerin altında yatan boyutları veya faktörleri belirlemek için kullanılan istatistiksel bir tekniktir. Orijinal PSC-17, içselleştirilmiş, dışsallaştırılmış ve dikkat sorunları olmak üzere üç ana faktörden oluşmaktadır.

Türkçe versiyon için yapılan faktör analizi, orijinal ölçeğin bu üç faktörlü yapısını başarıyla doğrulamıştır. Bu, ölçeğin Türk kültüründe de benzer psikolojik yapıları ölçtüğünü ve maddelerin bu faktörler altında tutarlı bir şekilde gruplandığını göstermektedir. Faktör yükleri ve model uyum indeksleri, ölçeğin kültürlerarası geçerliğine işaret ederek, Türk çocuk popülasyonunda da güvenle kullanılabileceğini ortaya koymuştur. Bu bulgu, PSC-17’nin teorik çerçevesinin ve yapısal bütünlüğünün Türkçe versiyonunda da korunduğunu teyit etmektedir.

Araç

Test Tipi: Psikolojik tarama ve değerlendirme ölçeğinin uyarlaması.

Format: Genellikle ebeveyn veya birincil bakıcı tarafından doldurulan 17 maddelik bir anket formudur. Bazı durumlarda, daha büyük çocuklar için öz bildirim formatı da kullanılabilir.

Mevcut Diller: Türkçe (uyarlama), İngilizce (orijinal).

Popülasyon Grubu: Çocuklar ve ergenler.

Yaş Grubu: Genellikle 6-16 yaş arası okul çağındaki çocuklar için uygundur.

Popülasyon Detayları: Genel popülasyonda ve klinik örneklemlerde kullanılabilir. Erdoğan ve Öztürk’ün uyarlama çalışması, özellikle düşük gelirli ailelerden gelen çocukları hedef almıştır.

Test Metodolojisi: Her bir madde için çocuğun davranışının veya duygusal durumunun sıklığını derecelendiren Likert tipi bir ölçek kullanılır (örneğin, 0 = Hiçbir zaman, 1 = Bazen, 2 = Çok sık). Puanlar, belirli kesme noktaları kullanılarak psikososyal sorun riskini belirlemek için toplanır.

Derecelendirme: 3’lü Likert tipi ölçek (0, 1, 2).

Anahtar Kelimeler

Pediatrik Semptom Kontrol Listesi, psikososyal tarama, çocuk ruh sağlığı, uyarlanmış ölçek, psikometri, davranışsal sorunlar, duygusal sorunlar, dikkat eksikliği.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Meryem Öztürk

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Mevcut Değil

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Pediatrik Semptom Kontrol Listesi-17’nin orijinal geliştirilmesi 1980’lerin sonlarına dayanmaktadır. Türkçe uyarlama ve psikometrik değerlendirme çalışması 2011 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için izinler ve olası ücretler, kullanım amacına (akademik araştırma, klinik uygulama, ticari kullanım vb.) göre değişiklik gösterebilir.

Genel olarak, akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için ölçek ücretsiz olarak erişilebilir olabilir, ancak orijinal geliştiricilere ve uyarlama çalışmasının yazarlarına uygun şekilde atıfta bulunulması gerekmektedir. Ticari amaçlı veya geniş ölçekli uygulamalar için özel izinler ve lisans ücretleri talep edilebilir. Kullanmadan önce sorumlu yazar (Meryem Öztürk) veya orijinal geliştiricilerle iletişime geçilmesi önerilir.

Orijinal PDF buradan indirilebilir: pediatric-symptom-checklist-17-toad.pdf

Kaynaklar

• Erdogan, S., & Ozturk, M. (2011). Psychometric evaluation of the Turkish version of the Pediatric Symptom Checklist‐17 for detecting psychosocial problems in low‐income children. Journal of Clinical Nursing, 20, 2591-2599. doi: 10.1111/j.1365-2702.2010.03537.x

• Perrin, J. M., & Boston, M. J. K. (1990). The Pediatric Symptom Checklist. In M. J. K. Boston (Ed.), The Pediatric Symptom Checklist: A review of its use in clinical practice (pp. 1-10). Boston: Massachusetts General Hospital. (Orijinal ölçekle ilgili referans)

Pediatrik Semptom Kontrol Listesi-17 Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Sağlanan kaynak içeriğinde Pediatrik Semptom Kontrol Listesi-17’nin maddeleri bulunmamaktadır.