Pandemi Sürecinde Uzaktan Eğitim Ortamlarının Kullanımına İlişkin Tutum Ölçeği

Özet

Pandemi Sürecinde Uzaktan Eğitim Ortamlarının Kullanımına İlişkin Tutum Ölçeği, küresel pandemi döneminde uzaktan eğitim ortamlarının kullanımına yönelik bireylerin tutumlarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Yıldız, Çengel ve Alkan (2021) tarafından geliştirilen bu ölçek, uzaktan eğitim platformlarına yönelik yeterlik, motivasyon, kullanılabilirlik, etkililik ve memnuniyet gibi boyutları kapsamaktadır. Ölçek, 24 maddeden ve dört faktörlü bir yapıdan oluşmaktadır.

Yapılan psikometrik değerlendirmelerde, ölçeğin yapısal geçerliği Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile incelenmiş ve dört faktörlü yapının toplam varyansın önemli bir kısmını (%73.42) açıkladığı tespit edilmiştir. Ölçeğin güvenilirliği ise Cronbach Alpha iç tutarlık katsayısı ile değerlendirilmiş olup, toplam ölçek için .93, alt boyutlar için ise .81 ile .94 arasında değişen yüksek katsayılar elde edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin pandemi döneminde uzaktan eğitim ortamlarına yönelik tutumları geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebildiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Uzaktan eğitim, Pandemi, Tutum, Ölçek geliştirme, Psikometrik özellikler, Geçerlik, Güvenilirlik, Faktör analizi

Yazarlar

Yıldız, E. P., Çengel, M., Alkan, A.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, pandemi sürecinde yaygınlaşan uzaktan eğitim uygulamalarına ve kullanılan dijital platformlara karşı bireylerin sergiledikleri tutumları bilimsel ve sistematik bir biçimde ölçmektir. Küresel sağlık krizi döneminde, geleneksel eğitim modellerinden dijital platformlara geçişin getirdiği zorluklar ve fırsatlar karşısında öğrencilerin, eğitimcilerin veya diğer ilgili paydaşların duygu, düşünce ve davranış eğilimlerini anlamak kritik bir öneme sahiptir.

Ölçek, uzaktan eğitim ortamlarının benimsenmesi, etkin kullanımı ve gelecekteki potansiyeli hakkında önemli veriler sunmayı hedeflemektedir. Elde edilen veriler, eğitim politikalarının belirlenmesinde, dijital eğitim platformlarının iyileştirilmesinde ve kullanıcı deneyimlerinin optimize edilmesinde rehberlik edebilir. Böylece, hem mevcut uzaktan eğitim süreçlerinin değerlendirilmesi hem de gelecekteki olası senaryolara hazırlık için sağlam bir temel oluşturulması amaçlanmıştır.

Yapı

Pandemi Sürecinde Uzaktan Eğitim Ortamlarının Kullanımına İlişkin Tutum Ölçeği, bireylerin pandemi döneminde deneyimledikleri uzaktan eğitim ortamlarına yönelik çok boyutlu tutumlarını ölçen bir yapıyı temel almaktadır. Bu tutumlar, yalnızca olumlu veya olumsuz bir değerlendirmeden öte, çeşitli psikolojik bileşenleri içermektedir. Ölçeğin yapısal olarak yeterlik ve motivasyon, kullanılabilirlik, etkililik ve memnuniyet olmak üzere dört ana faktör etrafında şekillendiği belirlenmiştir.

Bu faktörler, bireylerin uzaktan eğitim platformlarını kullanma becerilerine (yeterlik), öğrenme süreçlerine aktif katılım isteklerine (motivasyon), platformların teknik işlevselliğine ve kolaylığına (kullanılabilirlik), bu platformların öğrenme çıktılarına katkısına (etkililik) ve genel olarak uzaktan eğitim deneyimlerinden duydukları tatmine (memnuniyet) ilişkin inançlarını, duygularını ve davranış eğilimlerini yansıtmaktadır. Bu çok boyutlu yapı, uzaktan eğitim tutumlarının kapsamlı bir şekilde anlaşılmasına olanak tanımaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini değerlendirmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. Bu analiz, ölçek maddelerinin çalışma grubu üzerindeki dağılımını ve temel faktör yapısını ortaya koymuştur. Başlangıçta 25 madde olarak tasarlanan ölçek, öz değeri 1’den büyük dört faktörlü yapıyı bozduğu düşünülen bir maddenin çıkarılmasıyla 24 maddeye indirilmiştir.

AFA sonuçlarına göre, 24 maddeden oluşan ve öz değeri 1’den büyük dört faktörlü yapı, toplam varyansın %73.42’sini açıklamaktadır. Davranış bilimleri alanındaki test geliştirme çalışmalarında, açıklanan varyans oranının %30’un üzerinde olması yeterli kabul edilmektedir (Rennie, 1997; Büyüköztürk, 2018). Bu durum, ölçeğin yapısal geçerliğinin güçlü olduğunu ve ölçmek istediği çok boyutlu tutum yapısını başarıyla temsil ettiğini göstermektedir.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirliğini değerlendirmek amacıyla, 24 maddeden oluşan dört faktörlü yapının Cronbach Alpha iç tutarlık katsayısı hesaplanmıştır. Toplam ölçek için bu katsayı .93 olarak bulunmuştur, bu da ölçeğin mükemmel bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca, ölçeğin alt boyutlarına yönelik yapılan istatistiksel analizler sonucunda elde edilen Cronbach Alpha katsayıları da oldukça yüksektir.

Alt boyutlara ilişkin iç tutarlık katsayıları şöyledir: yeterlik ve motivasyon boyutu için .94; kullanılabilirlik boyutu için .81; etkililik boyutu için .88 ve memnuniyet boyutu için .84. Literatürde, güvenirlik katsayısının 1’e yaklaştıkça güvenirliğin arttığı belirtilmektedir (Huang, Ryan, Zaber ve Palmer, 2014; Sekaran, 2003). Bu bağlamda, ölçeğin tüm boyutlarının güvenirlik katsayıları “mükemmel” olarak yorumlanabilmektedir, bu da ölçeğin tutarlı ve kararlı ölçümler sunduğunu teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Pandemi Sürecinde Uzaktan Eğitim Ortamlarının Kullanımına İlişkin Tutum Ölçeği’nin yapısal özelliklerini belirlemek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analiz, ölçek maddelerinin altında yatan temel boyutları veya faktörleri keşfetmeyi amaçlamıştır. Başlangıçta 25 maddeden oluşan ölçek, AFA sonuçlarının incelenmesiyle optimize edilmiştir. Analiz sürecinde, öz değeri 1’den büyük dört faktörlü yapıyı bozduğu tespit edilen bir madde çıkarılarak madde sayısı 24’e düşürülmüştür.

Yapılan AFA sonucunda, 24 maddelik ölçeğin öz değeri 1’den büyük dört faktörlü bir yapı sergilediği belirlenmiştir. Bu dört faktörlü yapı, ölçeğin ölçtüğü toplam varyansın %73.42’sini açıklamaktadır. Davranış bilimleri alanındaki test geliştirme çalışmalarında, açıklanan varyans oranının %30’un üzerinde olması yeterli kabul edildiğinden (Rennie, 1997; Büyüköztürk, 2018), bu oran ölçeğin güçlü ve anlamlı bir faktör yapısına sahip olduğunu doğrulamaktadır. Faktörler, yeterlik ve motivasyon, kullanılabilirlik, etkililik ve memnuniyet boyutlarını temsil etmektedir.

Ölçek Enstrümanı

Test Türü: Geliştirme

Format: 5’li Likert ölçeği (“Kesinlikle Katılmıyorum” – “Katılmıyorum” – “Kararsızım” – “Katılıyorum” – “Kesinlikle Katılıyorum”)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Pandemi döneminde uzaktan eğitim ortamlarını kullanan öğrenciler.

Yaş Grubu: Genç yetişkinler ve yetişkinler (üniversite öğrencileri veya benzeri uzaktan eğitim katılımcıları).

Popülasyon Detayları: Pandemi sürecinde çeşitli düzeylerde uzaktan eğitim deneyimi yaşamış bireyler.

Test Metodolojisi: Kendi kendine bildirimli anket formu.

Anahtar Kelimeler

Uzaktan öğrenme, Dijital eğitim, Öğrenci tutumları, COVID-19, Eğitim teknolojisi, Psikometrik test

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Sağlanmamıştır.

Kurumsal E-posta Adresleri: Sağlanmamıştır.

Yazışma Adresi: Ezgi Pelin Yildiz ([email protected])

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2021 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımına ilişkin spesifik izinler veya ücretlendirme bilgileri kaynakta açıkça belirtilmemiştir. Ancak, akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir. Ölçeğin orijinal makalesi ve ilgili detaylar Dergipark üzerinden erişilebilir durumdadır.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: pandemi-surecinde-uzaktan-egitim-ortamlarinin-kullanimina-iliskin-tutum-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Yıldız, E. P., Çengel, M., & Alkan, A. (2021). Pandemi Sürecinde Uzaktan Eğitim Ortamlarının Kullanımına İlişkin Tutum Ölçeği. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 17(33), 132-153. https://doi.org/10.26466/opus.811510

Büyüköztürk, Ş. (2018). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum (24. Baskı). Pegem Akademi.

Huang, J. C., Ryan, S., Zaber, S., & Palmer, M. (2014). An alternative approach to assess measurement reliability for attitude scales. Journal of Personality Assessment, 96(3), 329-335.

Rennie, D. L. (1997). The grounded theory perspective on research and psychotherapy. Journal of Contemporary Psychotherapy, 27(2), 273-284.

Sekaran, U. (2003). Research methods for business: A skill building approach (4th ed.). John Wiley & Sons.

Pandemi Sürecinde Uzaktan Eğitim Ortamlarının Kullanımına İlişkin Tutum Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way. Lütfen unutmayın ki ölçek 24 maddeden oluşmasına rağmen, kaynakta sadece ilk 4 madde örnek olarak verilmiştir.

1. Bu platformu kullanmaktan keyif almaktayım.
2. Pandemi sürecinden sonra da verilecek dersleri online (çevrimiçi) olarak bu platform üzerinden almak isterim.
3. Bu platform üzerinden eğitim süreçlerini zamandan ve mekandan bağımsız olarak gerçekleştirmek kendi öğrenme hızımda çalışabilmeye teşvik etmektedir.
4. Bu platformu kullanmak kendime olan güvenimi arttırdı.