Öz-Kontrol ve Öz-Yönetim Ölçeği (ÖKYÖ)

Özet

Öz-Kontrol ve Öz-Yönetim Ölçeği (ÖKYÖ), bireylerin öz-kontrol ve öz-yönetim yeteneklerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş olan Öz-Kontrol ve Öz-Yönetim Ölçeği’nin (SCMS) Türkçe kültürüne uyarlamasıdır. Muhammet Hanifi Ercoşkun tarafından 2016 yılında gerçekleştirilen bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürü bağlamındaki güvenirlik ve geçerlik özelliklerini incelemeyi hedeflemiştir. Çalışma, psikometrik literatüre, bireylerin kendi davranışlarını, düşüncelerini ve duygularını düzenleme kapasitelerini ölçmek için kültürel olarak uygun bir araç sunarak önemli bir katkı sağlamaktadır. Ölçek, kişisel başarı, akademik performans ve genel iyilik hali üzerinde etkili olan bu temel psikolojik yapıları değerlendirmede kullanılabilir.

Anahtar Kelimeler

Öz-Kontrol, Öz-Yönetim, Psikolojik Ölçek, Uyarlama, Güvenirlik, Geçerlik, Türkiye

Yazarlar

Muhammet Hanifi Ercoşkun

[quads id=5]

Amaç

Öz-Kontrol ve Öz-Yönetim Ölçeği’nin (ÖKYÖ) uyarlanmasının temel amacı, Türk kültürel bağlamında bireylerin öz-kontrol ve öz-yönetim becerilerini ölçmek için psikometrik açıdan sağlam bir araç sağlamaktır. Çalışma, özellikle ölçeğin güvenirlik ve geçerlik özelliklerini inceleyerek, Türkiye’deki araştırma ve pratik uygulamalar için uygunluğunu doğrulamaya odaklanmıştır. Bu ölçek, eğitim, gelişim psikolojisi ve klinik alanlarda bireylerin kendi kendini düzenleme kapasitelerini anlamak ve değerlendirmek için değerli bir kaynak olmayı hedeflemektedir.

Yapı

Öz-Kontrol ve Öz-Yönetim Ölçeği (ÖKYÖ), birbirleriyle yakından ilişkili iki önemli psikolojik yapıyı ölçmektedir: öz-kontrol ve öz-yönetim. Öz-kontrol, bireyin dürtüler, istekler ve dış etkiler karşısında kendi duygularını, düşüncelerini ve davranışlarını uzun vadeli hedefler doğrultusunda düzenleme yeteneğini ifade eder. Bu, anlık tatmin erteleme ve dikkat dağıtıcı unsurlara karşı koyma kapasitesini içerir. Öz-yönetim ise, bireylerin arzu edilen sonuçlara ulaşmak için zamanlarını, görevlerini ve kaynaklarını etkili bir şekilde yönetmek için kullandıkları daha geniş bir beceri ve stratejiler bütünüdür. Her iki yapı da kişisel etkililik, akademik başarı ve genel refah için kritik öneme sahiptir.

Geçerlik

Sağlanan kaynakta geçerlik çalışmalarının spesifik detayları yer almasa da, Ercoşkun (2016) tarafından yapılan uyarlama çalışması, ölçeğin geçerlik özelliklerini incelediğini açıkça belirtmektedir. Bu durum, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı teorik yapıyı ne kadar iyi ölçtüğünü değerlendiren yapı geçerliği gibi çeşitli geçerlik türlerinin analiz edildiğini göstermektedir. Ölçek uyarlama süreçlerinde yaygın olarak, ölçeğin ilgili içeriği ne kadar kapsadığını inceleyen içerik geçerliği ve dış bir ölçütle ilişkisini değerlendiren ölçüt geçerliği gibi diğer geçerlik kanıtları da araştırılır. Bu kapsamlı değerlendirmeler, ölçeğin hedef popülasyon için uygunluğunu ve anlamlı ölçümler yapma kapasitesini sağlamaya yöneliktir.

Güvenirlik

Ercoşkun (2016) tarafından yapılan uyarlama çalışması, Öz-Kontrol ve Öz-Yönetim Ölçeği’nin (ÖKYÖ) güvenirlik analizlerini de içermiştir. Güvenirlik, bir ölçme aracının tutarlılığı ve istikrarlılığı anlamına gelir. Güvenirliği değerlendirmek için yaygın olarak kullanılan yöntemler arasında, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren iç tutarlılık (genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile ölçülür) ve ölçeğin zaman içinde benzer sonuçlar verip vermediğini değerlendiren test-tekrar test güvenirliği bulunmaktadır. Bu analizler, ölçeğin tekrarlı ölçümlerde güvenilir ve kararlı sonuçlar üretmesini garanti altına alır.

Faktör Analizi

Sağlanan kaynakta açıkça belirtilmese de, Öz-Kontrol ve Öz-Yönetim Ölçeği’nin (ÖKYÖ) uyarlama ve geçerlik çalışmaları sırasında faktör analizi gibi istatistiksel yöntemlerin kullanılmış olması oldukça muhtemeldir. Faktör analizi, gözlemlenen bir dizi değişken arasındaki korelasyonları açıklayan temel boyutları veya faktörleri belirlemek için kullanılan bir yöntemdir. Bu teknik, ölçek maddelerinin teorik olarak beklenen öz-kontrol ve öz-yönetim yapılarıyla uyumlu bir şekilde gruplanıp gruplanmadığını belirleyerek ölçeğin yapı geçerliğini oluşturmak için kritik öneme sahiptir.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama

Format: Orijinal kaynakta format belirtilmemiştir; ancak, öz-kontrol ve öz-yönetim ölçekleri genellikle Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılan öz-bildirim anketleri şeklindedir. Katılımcılar genellikle her madde için kendi onay seviyelerini veya sıklıklarını belirtirler.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkinler

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler ve Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Ercoşkun (2016) tarafından yapılan uyarlama çalışmasında kullanılan örneklemin spesifik özellikleri tam referansta bulunabilir.

Test Metodolojisi: Bireysel veya grup ortamlarında uygulanan öz-bildirim anketi.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik değerlendirme, Davranışsal düzenleme, Duygu düzenleme, Yürütücü işlevler, Kişisel gelişim

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Mevcut Değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Uyarlama çalışması 2016 yılında yayınlanmıştır.

Ölçeğin kullanımı için izinler ve ilgili ücretler hakkında bilgi, sağlanan e-posta adresi aracılığıyla sorumlu yazar Muhammet Hanifi Ercoşkun’dan doğrudan talep edilmelidir.

Referanslar

• Ercoşkun, M. H. (2016). Adaptation of Self-Control and Self-Management Scale (SCMS) into Turkish culture: A study on reliability and validity. Educational Sciences: Theory & Practice, 16,(4), 1125-1145. doi: 10.12738/estp.2016.4.2725
• Ek kaynak için: estp.com.tr

Öz-Kontrol ve Öz-Yönetim Ölçeği (ÖKYÖ)’nin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ozkontrol-ozyonetim-olcegi-okyo.pdf

MS Word belge versiyonu da buradan indirilebilir: ozkontrol-ozyonetim-olcegi-okyo.doc

[quads id=5]

Öz-Kontrol ve Öz-Yönetim Ölçeği (ÖKYÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Bu nedenle burada listelenememektedir.