Öz-disiplin ölçeği

Özet

Öz-Disiplin Ölçeği, Şimşir ve Dilmaç (2021) tarafından geliştirilmiş olan, bireylerin öz-disiplin düzeylerini ölçmeyi amaçlayan geçerli ve güvenilir bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, öz-disiplinin sadece akademik başarı veya erteleme davranışları bağlamında değil, aynı zamanda daha geniş psikolojik yapılarla, özellikle de azim (grit), yaşam doyumu ve iç huzur (peace) ile ilişkisini incelemek amacıyla yapılandırılmıştır. Ölçek geliştirme çalışması, öz-disiplinin bu aracı değişkenler (azim ve yaşam doyumu) aracılığıyla iç huzura olan etkisini modellemek için temel oluşturmuştur.

Bu araştırma, öz-disiplin kavramının psikolojik iyi oluş üzerindeki rolünü vurgulamakta ve bu yapıyı ölçmek için sağlam bir araç sunmaktadır. Ölçek, özellikle eğitim ve pozitif psikoloji alanlarındaki araştırmacılar için değerli bir kaynak teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Öz-disiplin, Öz-düzenleme, Azim (Grit), Yaşam Doyumu, Huzur, Ölçek geliştirme, Psikometri

Yazarlar

Zeynep Şimşir, Bülent Dilmaç

Amaç

Öz-Disiplin Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin kendi davranışlarını, düşüncelerini ve duygularını uzun vadeli hedefler doğrultusunda yönetebilme yeteneği olan öz-disiplin düzeylerini standardize edilmiş bir şekilde ölçmektir. Ölçek, bu yapıyı Türkiye popülasyonuna özgü kültürel ve dilsel özellikler bağlamında geçerli ve güvenilir bir şekilde değerlendirmek üzere tasarlanmıştır.

Geliştirme süreci, öz-disiplinin psikolojik süreçlerdeki merkezi rolünü belirleyerek, bu yapının azim ve yaşam doyumu gibi diğer önemli değişkenlerle olan karmaşık ilişkilerini incelemeye olanak sağlamıştır. Ölçek, bu sayede sadece ölçüm yapmakla kalmaz, aynı zamanda teorik modellerin test edilmesine de katkıda bulunur.

Yapı

Ölçek, psikolojideki temel yürütücü işlevlerden biri olarak kabul edilen öz-disiplin (self-discipline) yapısını ölçmektedir. Öz-disiplin, genellikle kişinin anlık dürtülerini erteleme, dikkatini dağıtıcılardan koruma ve belirlenen hedeflere ulaşmak için gerekli olan eylemleri sürdürme kapasitesi olarak tanımlanır.

Yapısal olarak öz-disiplin, bireyin kendi davranışlarını kontrol etme yeteneği ile yakından ilişkilidir. Ölçeğin maddeleri, bu kontrol mekanizmasının farklı yönlerini (örneğin, görevlere bağlılık, ertelemeden kaçınma, planlı hareket etme) kapsamayı hedeflemiştir. Bu ölçek, tek boyutlu bir yapıyı ölçmek üzere geliştirilmiş olup, psikolojik iyi oluşun temelini oluşturan bu kritik özelliği nicel olarak değerlendirmeye olanak tanır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasının detaylı geçerlik analizleri, Şimşir ve Dilmaç’ın 2021 tarihli orijinal makalesinde sunulmuştur. Geçerlik çalışmaları genellikle yapı geçerliği, kapsam geçerliği ve ölçüt bağımlı geçerlik gibi çeşitli yöntemleri içerir.

Öz-Disiplin Ölçeği’nin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal olarak öngörülen tek bir yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğini gösterir. Araştırmacılar, ölçeğin, ölçmeye çalıştığı öz-disiplin yapısını yeterli düzeyde temsil ettiğini ortaya koyan istatistiksel sonuçları rapor etmişlerdir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm tutarlılığını değerlendirmek için kritik öneme sahiptir. Orijinal çalışmada iç tutarlılık katsayılarının (genellikle Cronbach Alfa) raporlanmış olması beklenir. Bu katsayılar, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, Öz-Disiplin Ölçeği’nin tutarlı sonuçlar ürettiğini ve rastgele ölçüm hatalarından nispeten arınmış olduğunu göstermektedir. Detaylı güvenirlik verileri ve test-tekrar test güvenirlik bilgileri için araştırmacıların yayımlanmış makalesine başvurulması gerekmektedir.

Faktör Analizi

Öz-Disiplin Ölçeği’nin faktör yapısı, ölçek geliştirme sürecinin temelini oluşturur. Araştırmacılar, ölçeğin tek boyutlu bir yapıya sahip olduğunu göstermek için faktör analizi tekniklerini kullanmışlardır.

Yapılan analizler (AFA ve DFA), maddelerin tek bir faktör altında toplandığını ve bu faktörün öz-disiplin kavramını güçlü bir şekilde temsil ettiğini doğrulamıştır. Bu sonuçlar, ölçeğin teorik temeli ile istatistiksel yapısının uyumlu olduğunu ve öz-disiplinin tek bir genel skorla güvenilir bir şekilde ölçülebileceğini desteklemektedir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Öz-bildirim (Self-report) ölçeği. Beşli Likert tipi derecelendirme kullanılmıştır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler ve yükseköğrenim öğrencileri (Orijinal çalışma genellikle üniversite öğrencileri üzerinde yürütülmüştür.)

Age Group: Genç yetişkinlik ve sonrası (Tahmini olarak 18 yaş ve üzeri)

Population Details: Ölçek, Türk kültürüne ve diline uygun olarak geliştirilmiş ve standardize edilmiştir. Popülasyon detayları için 2021 tarihli makalenin metodoloji bölümüne bakılmalıdır.

Test Methodology: Kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanabilen, bireysel veya grup uygulamasına uygun standart bir psikometrik ölçektir.

Anahtar Kelimeler

Öz-disiplin, Öz-düzenleme, Azim, Psikolojik ölçüm, Likert ölçeği, Şimşir ve Dilmaç

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Orijinal makalede belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Orijinal makalede belirtilmemiştir.

Correspondence Address: Zeynep Şimşir (Sorumlu Yazar). İletişim e-posta adresi: [email protected]

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Ölçek, 2021 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için genellikle sorumlu yazar Zeynep Şimşir ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari amaçlı kullanımlar veya büyük ölçekli uygulamalar için yazarın izinlerinin alınması gerekebilir.

Derecelendirme: Ölçek 5 puanlı Likert tipi bir derecelendirme kullanır:

• 1 = Hiç Uygun Değil
• 2 = Az Uygun
• 3 = Orta Düzeyde Uygun
• 4 = Oldukça Uygun
• 5 = Tamamen Uygun

Kaynaklar

Şimşir, Z., & Dilmaç, B. (2021). The mediating roles of grit and life satisfaction in the relationship between self-discipline and peace: Development of the self-discipline scale. Current Psychology. Ölçek ve detaylı psikometrik özellikler bu makalede yer almaktadır.

DOI Bağlantısı: https://doi.org/10.1007/s12144-021-01515-y

Orijinal makaleye ait PDF dosyası bu kaynak içeriğinde bulunmamaktadır; ancak makalenin yayımlandığı dergi üzerinden erişilebilir.

Öz-Disiplin Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Öz-Disiplin Ölçeği’nin maddeleri, telif hakları ve akademik yayın kuralları gereği burada listelenmemiştir. Maddelere erişim için, Şimşir ve Dilmaç (2021) tarafından yayımlanan “The mediating roles of grit and life satisfaction in the relationship between self-discipline and peace: Development of the self-discipline scale” başlıklı bilimsel makaleye başvurulması gerekmektedir.