Oyunlaştırma için Kullanıcı Tipleri Ölçeği

Özet

Oyunlaştırma için Kullanıcı Tipleri Ölçeği, bireylerin oyunlaştırılmış sistemlere karşı gösterdiği motivasyonel eğilimleri ve kullanıcı tiplerini belirlemek amacıyla geliştirilen Hexad Ölçeği‘nin Türkçe’ye uyarlama çalışmasıdır. Bu ölçek, özellikle dijital öğrenme ortamlarında, insan kaynakları yönetiminde ve pazarlama stratejilerinde oyunlaştırma öğelerinin etkinliğini artırmak için kullanıcıların içsel güdülerini anlamayı hedefler. Ölçek, Akgün ve Topal (2018) tarafından Türk kültürü bağlamında psikometrik özelliklerinin incelenmesiyle geçerlik kazanmıştır.

Ölçeğin temel amacı, kullanıcıların oyunlaştırılmış sistemlerdeki etkileşimlerini yönlendiren baskın motivasyonel eğilimlerini ölçmektir. Bu adaptasyon çalışması, orijinal modelin altı faktörlü yapısının Türk örnekleminde de geçerli ve güvenilir olduğunu göstermeyi amaçlamıştır, böylece Türkiye’deki araştırma ve uygulama alanlarına katkı sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Oyunlaştırma, Kullanıcı Tipleri, Hexad Ölçeği, Motivasyon, Psikometrik, Uyarlama, Dijital Öğrenme

Yazarlar

Ö.E. Akgün, Murat Topal

Amaç

Ölçeğin temel amacı, kullanıcıların oyunlaştırılmış sistemlerdeki etkileşimlerini yönlendiren baskın motivasyonel eğilimlerini ölçmektir. Bu bağlamda, ölçek, Andrzej Marczewski’nin Hexad Modeli‘nde tanımlanan altı temel kullanıcı tipini (Başarı Odaklılar, Sosyalleşenler, Kaşifler, Bozucular, Yardımseverler ve Oyuncular) ayrıştırmayı hedefler.

Bu ayrım, oyunlaştırma tasarımlarının bireysel ihtiyaçlara göre optimize edilmesine olanak tanır. Kullanıcıların hangi ödül türlerine, hangi sosyal etkileşimlere veya hangi keşif mekaniklerine daha çok tepki verdiğini belirleyerek, sistem tasarımcılarının daha yüksek katılım (engagement) ve bağlılık sağlamasına yardımcı olur.

Yapı

Ölçek, temel olarak oyunlaştırma alanında yaygın olarak kabul gören Kullanıcı Tipleri yapısını ölçer. Bu yapı, kullanıcıları altı farklı motivasyonel profile ayırır:

• Başarı Odaklılar (Achievers): Statü, ilerleme ve zorlu görevleri tamamlama ile motive olurlar.
• Sosyalleşenler (Socialisers): Diğer kullanıcılarla etkileşim kurma, ilişki kurma ve işbirliği yapma ile motive olurlar.
• Kaşifler (Explorers): Sistemin mekaniklerini, gizli alanlarını ve içeriklerini keşfetme arzusu taşırlar.
• Bozucular (Disruptors): Sistemi veya oyunu zorlamayı, kuralları test etmeyi ve hatta mevcut yapıyı değiştirmeyi amaçlarlar.
• Yardımseverler (Philanthropists): Diğerlerine yardım etme, mentorluk yapma ve amaç duygusu ile motive olurlar.
• Oyuncular (Players): Sadece ödüller, puanlar veya sanal para gibi dışsal teşviklerle motive olurlar.

Bu altı boyut, kullanıcıların neden bir oyunlaştırılmış sisteme katıldığını ve hangi mekaniklere daha iyi tepki verdiğini anlamak için kritik bir psikometrik çerçeve sunar ve sistem tasarımında kişiselleştirmeye olanak sağlar.

Geçerlik

Akgün ve Topal (2018) tarafından yürütülen uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe formunun yapısal geçerliğini incelemiştir. Çalışmada, orijinal altı faktörlü yapının Türk örnekleminde de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak test edildiği ve uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğu raporlanmıştır.

Bu analizler, ölçek maddelerinin teorik olarak temsil etmesi gereken altı kullanıcı tipini ölçme konusunda yeterli ayrımı sağladığını göstermiştir. Ölçek girişinde spesifik geçerlik katsayıları yer almamasına rağmen, yayınlanan makale (DOI: 10.21449/ijate.379139) detaylı geçerlik sonuçlarını içermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplamasıyla gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışması, altı alt ölçeğin her biri için iç tutarlılık katsayılarının yüksek olduğunu ve güvenilir kabul edilebilecek düzeylerde (genellikle 0.70 üzerinde) olduğunu göstermiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin farklı zamanlarda ve farklı örneklemlerde tutarlı ölçümler yapabileceğini destekler niteliktedir.

Her ne kadar bu ölçek girişinde sayısal güvenirlik değerleri sunulmamış olsa da, akademik yayın standardına uygun olarak, ölçeğin kullanımının önerilmesi için yeterli güvenilirlik kanıtları sağlanmıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, Richard Bartle’ın orijinal çalışmasına ve Marczewski’nin Hexad Ölçeği modeline dayanmaktadır. Türkçe adaptasyon sürecinde, temel amaç, orijinal altı faktörlü yapıyı (Başarı Odaklılar, Sosyalleşenler, Kaşifler, Bozucular, Yardımseverler ve Oyuncular) doğrulamaktı.

Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), verilerin teorik olarak beklenen altı faktörlü yapıya ne kadar uyduğunu test etmek için kullanılmıştır. Çalışmanın sonuçları, altı faktörlü modelin Türk kültürüne özgü örneklemde iyi bir uyum sergilediğini ve böylece ölçeğin yapısal geçerliğini desteklediğini göstermiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Orijinal ölçek genellikle 5 veya 7 noktalı Likert formatını kullanır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler ve Genç Yetişkinler

Age Group: 18+

Population Details: Ölçeğin psikometrik özellikleri, genellikle üniversite öğrencileri gibi eğitimli Türk popülasyonu üzerinde incelenmiştir.

Test Methodology: Öz Bildirim Envanteri

Anahtar Kelimeler

Kullanıcı Motivasyonu, Hexad Kullanıcı Tipleri, Öğrenme Ortamları, Dijital Oyunlaştırma, Psikolojik Ölçüm

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Murat Topal

Author ORCID Identifier: Sağlanmamıştır.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Sakarya Üniversitesi (Detaylı adres sağlanmamıştır.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018 (Türkçe Adaptasyon Yayını)

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için genellikle sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim bilgileri sağlanmıştır.

Referanslar

Akgün, Ö.E., Topal, M.(2018). Adaptation of the Gamification User Types Hexad Scale into Turkish.International Journal of Assessment Tools in Education, 5(3), 389-402. DOI: 10.21449/ijate.379139

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdadır:

• the-gamification-user-types-hexad-scale-toad.pdf

Oyunlaştırma için Kullanıcı Tipleri Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri bu kaynak girişi içerisinde sağlanmamıştır. Maddeler için yayımlanmış makaleye (Akgün & Topal, 2018) başvurulması gerekmektedir.