Otizm Davranış Kontrol Listesi (ABC)

Özet

Otizm Davranış Kontrol Listesi (ABC), Otizm Spektrum Bozukluğu ile ilişkili davranışları taramak ve değerlendirmek amacıyla kullanılan bir ölçektir. Bu giriş, ölçeğin Türkiye’deki psikometrik özelliklerini inceleyen uyarlama çalışmasını temel almaktadır. Çalışma, ölçeğin Türkçe formunun yüksek düzeyde geçerlik ve güvenirlik değerlerine sahip olduğunu ortaya koymuştur. ABC, toplam 57 maddeden ve otistik davranışların farklı yönlerini kapsayan beş alt boyuttan oluşmaktadır. Ölçeğin Türkiye’de kullanımı, otizm tanılama sürecine katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Otizm, Otizm Davranış Kontrol Listesi (ABC), davranış kontrol listesi, psikometrik özellikler, uyarlama, çocuk psikiyatrisi, gelişimsel bozukluklar

Yazarlar

Türkan Yılmaz Irmak, Serap Tekinsav-Sütçü, Ali Aydın, Oya Sorias

[quads id=5]

Amaç

Otizm Davranış Kontrol Listesi (ABC), otistik bireylerin gösterdiği davranışsal semptomların sıklığını ve şiddetini sistematik bir şekilde değerlendirmeyi amaçlar. Ölçeğin Türkiye adaptasyon çalışması, orijinal formun yapısal bütünlüğünü ve ölçme yeteneğini Türk kültürü ve popülasyonu bağlamında doğrulamayı hedeflemiştir.

Bu çalışmanın temel amacı, ölçeğin Türkçe formunun yapı geçerliği, ölçüt geçerliği ve içerik geçerliği analizleri ile bilimsel standartlara uygunluğunu belirlemek ve güvenirlik katsayılarını hesaplamaktır. Böylece, klinik ve araştırma ortamlarında güvenilir bir tarama aracı olarak kullanılabilmesi sağlanmıştır.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

ABC, Otizm Spektrum Bozukluğu ile karakterize edilen temel davranışsal alanları ölçen çok boyutlu bir yapıdır. Ölçek, özellikle sosyal etkileşimdeki zorluklar, tekrarlayıcı ve kısıtlı ilgi alanları, duyusal tepkilerdeki anormallikler ve dil becerilerindeki gerilikler gibi otizmin çekirdek semptomlarını saptamaya odaklanır.

Ölçek, bu geniş yapıyı temsil eden 5 ana alt boyuta ayrılmıştır. Bu alt boyutlar, otistik davranışların farklı yönlerini ayrıntılı olarak inceleyerek klinisyenlere bireyin güçlü ve zayıf yönleri hakkında kapsamlı bilgi sunar.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlamasında geçerlik bulgularının incelenmesi için kapsamlı bir metodoloji izlenmiştir. Kullanılan başlıca geçerlik türleri şunlardır:

• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik yapıyla ne kadar uyumlu olduğunu belirlemek amacıyla faktör analizi gibi istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin orijinal 5 faktörlü yapısını destekleyip desteklemediğini göstermiştir.
• Ölçüt Geçerliği: Ölçeğin bilinen otizm tanılama ölçütleri veya diğer ilgili araçlarla korelasyonu incelenmiştir.
• İçerik Geçerliği: Maddelerin ölçülmek istenen yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek için uzman görüşlerine başvurulmuştur.

Güvenirlik

Otizm Davranış Kontrol Listesi’nin (ABC) güvenirlik analizleri, ölçeğin yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. Genel ölçek güvenirlik katsayıları şu şekildedir:

• Toplam ölçek için Cronbach Alfa katsayısı: .92
• Toplam ölçek için Spearman Brown iki yarım test güvenirlik katsayısı: .92

Alt testler bazında yapılan güvenirlik analizleri ise değişkenlik göstermiştir. Cronbach Alfa değerleri .65 (Sosyal ve Öz Bakım becerileri) ile .82 (İlişki Kurma) arasında değişirken, Spearman Brown iki yarım test güvenirlik değerleri de benzer şekilde .61 (Sosyal ve Öz Bakım becerileri) ile .84 (İlişki Kurma) arasında bulunmuştur. Bu bulgular, alt boyutların bazılarının (özellikle Sosyal ve Öz Bakım) diğerlerine göre daha düşük, ancak kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, 57 maddenin 5 farklı alt boyutta toplandığını göstermektedir. Bu faktörler, otistik davranış spektrumunun ayrılmış klinik alanlarını temsil eder ve yapı geçerliğini destekler.

Bu 5 alt boyut, ölçeğin klinik olarak anlamlı ve ayırt edici sonuçlar üretmesine olanak tanır. Faktör analizi sonuçları, Türkçe formun orijinal ölçeğin teorik yapısını koruduğunu teyit etmiştir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Davranış Kontrol Listesi (Gözlemci veya ebeveyn tarafından doldurulur)

Dil Mevcut: Türkçe

Popülasyon Grubu: Otizm şüphesi olan veya otizm tanısı almış çocuklar

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Genellikle çocukluk dönemi)

Popülasyon Detayları: Türkiye’de yürütülen geçerlik ve güvenirlik çalışması örneklemi

Test Metodolojisi: 57 maddeden oluşan, 5 alt boyutlu bir davranış değerlendirme aracıdır. Derecelendirme sistemi kaynakta belirtilmemiştir.

Anahtar Kelimeler

Otizm Spektrum Bozukluğu, psikometrik özellikler, iç tutarlılık, Cronbach Alfa, Spearman Brown, Duyusal, İlişki Kurma

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Türkan Yılmaz Irmak

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe adaptasyon çalışması 2007 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar (Türkan Yılmaz Irmak) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Yılmaz-Irmak, T., Tekinsav-Sütçü, S., Aydın, A., Sorias, O. (2007). Otizm Davranış Kontrol Listesinin (ABC) geçerlilik ve güvenirliliğinin incelenmesi. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 14(1), 13-23.

Makalenin dış bağlantısı: scopemed.org

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: otizm-davranis-kontrol-listesi-abc-toad.pdf

[quads id=5]

Otizm Davranış Kontrol Listesi (ABC) Maddeleri

ABC ölçeği toplam 57 maddeden oluşmakta olup, bu maddeler aşağıdaki 5 alt boyuta dağılmıştır:

• Duyusal (9 madde)
• İlişki Kurma (12 madde)
• Beden ve nesne kullanımı (12 madde)
• Dil Becerileri (13 madde)
• Sosyal ve Öz Bakım becerileri (11 madde)