Östaki Tüp Disfonksiyonu Ölçeği–7 (ÖTDÖ-7)

Özet

Östaki Tüp Disfonksiyonu Ölçeği–7 (ÖTDÖ-7), bireylerde Östaki Tüp Disfonksiyonu (ÖTD) ile ilişkili semptomların şiddetini ve sıklığını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş, kısa ve öznel bir anketin Türkçe adaptasyonudur. Ölçek, yedi maddeden oluşmakta olup, kulaklarda basınç, ağrı, tıkanıklık ve işitsel bozukluklar gibi temel şikayetleri ölçmektedir. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, Türkçe konuşan popülasyonda ÖTD tanısı konmuş hastaların semptom yükünü hızlı ve güvenilir bir şekilde belirlemeyi amaçlamaktadır.

ÖTDÖ-7, orijinal İngilizce versiyonunun psikometrik özelliklerini koruyarak, klinik ve araştırma ortamlarında Östaki Tüp sağlığına dair önemli bilgileri toplamayı mümkün kılmaktadır. Ölçek çeşidi bir Uyarlama çalışmasıdır ve geçerlik ile güvenirlik analizleri klinik gruplar üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Östaki Tüp Disfonksiyonu, Otorinolaringoloji, ÖTDÖ-7, Likert ölçeği, Semptom değerlendirmesi, Kulak sağlığı, Psikometri.

Yazarlar

Özgür, E., Bilgen, C., Cengiz-Özyurt, B.

Amaç

Östaki Tüp Disfonksiyonu Ölçeği–7 (ÖTDÖ-7)’nin temel amacı, Östaki Tüp Disfonksiyonu (ÖTD) semptomlarının sübjektif şiddetini nicel olarak ölçmek ve değerlendirmektir. Bu ölçek, hastaların kendi bildirimlerine dayanarak semptomların yaşam kaliteleri üzerindeki etkisini belirlemeye yardımcı olur.

Ölçeğin Türkçe uyarlamasının spesifik amacı ise, Türkiye’deki klinik uygulamalarda ve araştırmalarda kullanılabilecek, geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış bir araç sağlamaktır. Bu sayede, tedavi öncesi ve sonrası semptom değişikliklerinin izlenmesi kolaylaşmaktadır.

Yapı

ÖTDÖ-7, psikolojik bir yapıdan ziyade, doğrudan fizyolojik bir durum olan Östaki Tüp Disfonksiyonu ile ilişkili semptomları ölçmektedir. Östaki tüpü, orta kulağın havalandırılmasından sorumlu olduğundan, disfonksiyonu; basınç dengesizlikleri, ağrı, tıkanıklık hissi ve işitme bozuklukları gibi birincil semptomlara yol açar.

Ölçek, bu semptomların kişide yarattığı rahatsızlık düzeyini tek bir genel yapı altında toplamaktadır. Her bir madde, ÖTD’nin tipik klinik belirtilerinden birini temsil eder ve ölçeğin toplam puanı, semptom yükünün genel şiddetini yansıtır.

Geçerlik

ÖTDÖ-7’nin Türkçe adaptasyonunun Geçerlik çalışması, Bilinen Gruplar Yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu yöntemde, klinik olarak Östaki Tüp Disfonksiyonu tanısı almış hastalar ile sağlıklı kontrol grubu karşılaştırılmıştır.

Araştırma sonuçları, Östaki Tüp Disfonksiyonu grubundaki bireylerin hem toplam ölçek puanlarının hem de her bir maddeye verdikleri puanların kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek olduğunu göstermiştir (p<0.001). Bu bulgu, ölçeğin gerçekten de ÖTD semptomlarını ayırt etme yeteneğine sahip olduğunu, yani yüksek düzeyde ayırt edici geçerliğe sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin Türkçe formunun Güvenirlik analizleri, iç tutarlılık, Test-Tekrar Test Güvenirliği ve madde-toplam puan korelasyonu yöntemleri ile incelenmiştir.

• İç Tutarlılık (Internal Consistency): Ölçeğin maddelerinin birbiriyle ne kadar tutarlı olduğunu gösteren Cronbach’s alpha değeri 0.714 olarak bulunmuştur. Bu değer, sosyal bilimler ve klinik araştırmalar için kabul edilebilir bir düzeyde iç tutarlılığa işaret etmektedir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin zaman içinde kararlılığını ölçen test-tekrar test korelasyon katsayısı 0.792 olarak rapor edilmiştir. Bu yüksek korelasyon, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar verdiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Östaki Tüp Disfonksiyonu Ölçeği–7 (ÖTDÖ-7), yedi maddelik kısa bir ölçek olup, klinik semptomların tek bir genel yapıyı temsil ettiği varsayımıyla oluşturulmuştur. Orijinal ölçek genellikle tek boyutlu (unidimensional) bir yapı olarak kabul edilir.

Türkçe uyarlama çalışmasında spesifik olarak keşfedici veya doğrulayıcı faktör analizi detayları sunulmamış olsa da, ölçeğin 7 maddelik yapısı ve yüksek iç tutarlılık değerleri (Cronbach’s alpha: 0.714), ÖTD semptom şiddetini tek bir faktör altında başarılı bir şekilde temsil ettiğini düşündürmektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 7 maddeden oluşan, 7’li Likert ölçeği formatında öz bildirim anketi.

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinali İngilizce).

Popülasyon Grubu: Kulak burun boğaz (KBB) polikliniklerine başvuran, Östaki Tüp Disfonksiyonu semptomları yaşayan hastalar ve sağlıklı kontrol grupları.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Klinik popülasyonun tipik yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: Geçerlik çalışması, klinik olarak tanısı konmuş ÖTD hastaları ve sağlıklı bireylerden oluşan iki ayrı grup üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Semptomların sıklık ve şiddetine dayalı öznel değerlendirme. Derecelendirme sistemi şu şekildedir: 1-2-3 (hiç sorun değil), 4-5 (orta derecede sorun), 6-7 (ciddi sorun).

Anahtar Kelimeler

Güvenirlik, Geçerlik, Psikometrik özellikler, Kulak basıncı, Tıkanıklık hissi, Semptom şiddeti.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Erdoğan Özgür

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Makale referansında belirtilen kurumsal adresler (Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Tıp Fakültesi, Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Anabilim Dalı ile ilişkilendirilmiştir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2018 yılında Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması ile adapte edilmiştir. Yayın, uluslararası hakemli bir dergide (Brazilian Journal of Otorhinolaryngology) yer almaktadır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretlendirme bilgisi için sorumlu yazar Erdoğan Özgür ile iletişime geçilmesi önerilir.

Makalenin orijinal bağlantısı reader.elsevier.com üzerinden erişilebilir.

Kaynaklar

Özgür, E., Bilgen, C., Cengiz-Özyurt, B. (2018). Turkish validity and reliability of Eustachian Tube Dysfunction Questionnaire-7. Brazilian Journal of Otorhinolaryngology, 84(4), 435-440. doi:10.1016/j.bjorl.2017.05.001

Ölçeğin orijinal PDF dosyaları aşağıdaki linklerden indirilebilir:

• ostaki-tup-disfonksiyonu-olcegi-7-toad.pdf
• ostaki-tup-disfonksiyonu-olcegi-7-toad.pdf

Östaki Tüp Disfonksiyonu Ölçeği–7 (ÖTDÖ-7) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Derecelendirme: 7’li Likert (1-2-3- hiç sorun değil, 4-5-orta derecede sorun, 6-7-ciddi sorun)

1. Kulaklarda basınç? 1 2 3 4 5 6 7
2. Kulaklarda ağrı 1 2 3 4 5 6 7
3. Kulaklarda tıkanıklık ya da suyun altındaymış hissi? 1 2 3 4 5 6 7
4. Soğuk algınlığı ya da sinüzit rahatsızlığınız olduğunda kulaklar ile ilgili şikayetlerde artış?** 1 2 3 4 5 6 7
5. Kulaklarda çıtırtı ya da hışırtı sesi 1 2 3 4 5 6 7
6. Kulaklarda çınlama? 1 2 3 4 5 6 7
7. Duyduğunuz seslerin boğuk olduğu hissi? 1 2 3 4 5 6 7