Osmangazi Hekimlik Mesleği Tutum Ölçeği

Özet

Osmangazi Hekimlik Mesleği Tutum Ölçeği, tıp öğrencilerinin hekimlik mesleğine yönelik tutumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, literatürde yaygın olarak kabul gören ve tutumun bilişsel, duyuşsal ve davranışsal olmak üzere üç temel bileşenden oluştuğunu savunan Üç Bileşenli Tutum Modeli temel alınarak tasarlanmıştır. Bu model, bireylerin bir nesneye veya duruma karşı sahip olduğu genel eğilimi derinlemesine analiz etmeyi hedefler. Ölçek, Karadağ ve meslektaşları tarafından 2019 yılında yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmasıyla bilimsel alana kazandırılmıştır.

Ölçeğin geliştirilme amacı, tıp eğitimi sürecinde öğrencilerin mesleğe yönelik algılarını, duygusal tepkilerini ve davranışsal eğilimlerini sistematik olarak belirleyerek eğitim programlarının bu tutumları olumlu yönde destekleyecek şekilde düzenlenmesine katkı sağlamaktır. Ölçek, bir ölçek geliştirme çalışması olup, mesleki tutum araştırmalarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Hekimlik Tutumu, Tıp Eğitimi, Mesleki Tutum, Tutum Ölçeği, Üç Bileşenli Tutum Modeli, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Engin Karadağ, Fatih Selami Kılıç, Dilek Arslantaş, Koray Uzuner, Kadriye Harmancı, Halil İlhan, Fikret Esen.

Amaç

Osmangazi Hekimlik Mesleği Tutum Ölçeği’nin temel amacı, tıp fakültesi öğrencilerinin hekimlik mesleğine yönelik tutumlarını, tutumun bilişsel, duyuşsal ve davranışsal boyutlarını içeren kapsamlı bir çerçevede ölçebilecek geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktır. Bu çalışma, özellikle tıp öğrencilerinin mesleki kimlik gelişimlerini ve mesleğe adaptasyon süreçlerini değerlendirmeye olanak tanır.

Ölçek, tıp eğitiminin farklı aşamalarındaki öğrencilerin mesleğe bakış açılarını karşılaştırmak, olası olumsuz tutumları erken tespit etmek ve müdahale programları geliştirmek için bir temel oluşturmayı hedefler. Geliştirme süreci, teorik bir model olan Üç Bileşenli Tutum Modeli’ne sıkı sıkıya bağlı kalınarak yürütülmüştür.

Yapı

Ölçek, sosyal psikolojideki klasik tutum yapısını temel alır ve tutumu üç ana bileşen altında inceler:

• Bilişsel Bileşen: Hekimlik mesleği hakkındaki inançları, düşünceleri ve bilgileri (örneğin, mesleğin zorlukları veya saygınlığı hakkındaki düşünceler).
• Duyuşsal Bileşen: Mesleğe karşı hissedilen duygusal tepkileri, sevgiyi, nefreti veya memnuniyeti içerir.
• Davranışsal Bileşen: Meslekle ilgili eyleme geçme eğilimlerini veya niyeti (örneğin, mesleği tavsiye etme veya mesleki gelişime katılma isteği).

Bu üç bileşen, öğrencilerin hekimlik mesleğine dair bütüncül bir tutum profilini ortaya koyarak, sadece duygusal veya sadece bilişsel yaklaşımlarla sınırlı kalmayan zengin bir veri seti sağlar.

Geçerlik

Ölçeğin Geçerlik çalışması, Karadağ ve arkadaşları (2019) tarafından yayımlanan makalede detaylandırılmıştır. Geçerlik, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü gösterir. Çalışmada yapı geçerliği ve diğer geçerlik türleri incelenmiştir. Makalenin başlığı, geçerlik çalışmasının yapıldığını açıkça belirtse de, orijinal kaynakta sayısal veya metodolojik detaylar sunulmamıştır. Detaylı geçerlik analizleri (örneğin, kapsam, görünüş ve yapı geçerliği) için okuyucunun ana referans makaleye başvurması gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin Güvenirlik çalışması da geçerlik çalışmasıyla birlikte Karadağ ve arkadaşları (2019) tarafından rapor edilmiştir. Güvenirlik, ölçeğin ölçümlerde tutarlılık ve istikrar sağlaması anlamına gelir. Çalışmada, ölçeğin iç tutarlılık katsayıları (genellikle Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Orijinal kaynakta spesifik güvenirlik katsayısı değerleri belirtilmemiştir. Ancak, geliştirme çalışması bir güvenirlik analizi içerdiğinden, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu varsayılmaktadır. Nicel güvenirlik verileri için yayımlanan makaleye erişim zorunludur.

Faktör Analizi

Osmangazi Hekimlik Mesleği Tutum Ölçeği, Üç Bileşenli Tutum Modeli temelinde geliştirildiği için, yapı geçerliğini desteklemek amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin teorik olarak beklenen bilişsel, duyuşsal ve davranışsal boyutları altında toplandığını göstermeyi amaçlamıştır. Bu, ölçeğin çok boyutlu yapısının ampirik olarak doğrulandığı anlamına gelir. Çalışmada büyük olasılıkla Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi kullanılarak ölçeğin nihai faktör yapısı belirlenmiştir.

Araç

Test Türü:

Geliştirme

Format:

Derecelendirmeli Likert Tipi Ölçek (Derecelendirme detayları kaynakta belirtilmemiştir, ancak tipik olarak 5’li veya 7’li Likert formatı beklenir.)

Mevcut Dil:

Türkçe

Popülasyon Grubu:

Tıp Fakültesi Öğrencileri

Yaş Grubu:

Genellikle 18-25 yaş aralığındaki üniversite öğrencileri

Popülasyon Detayları:

Ölçek, tıp fakültesi öğrencilerinin tutumlarını ölçmek üzere tasarlanmıştır ve öncelikle bu popülasyon üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi:

Öz-bildirim ölçeği olup, katılımcılar mesleğe yönelik tutum ifadelerini belirlenen derecelendirme skalasında değerlendirirler.

Anahtar Kelimeler

Tıp Öğrencileri, Tutum Ölçümü, Mesleki Kimlik, Hekimlik Tutum, Psikometri, Üç Boyutlu Model, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Sorumlu Yazar:

Engin Karadağ

Yazar ORCID Tanımlayıcısı:

Kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri:

[email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Yazışma Adresi:

Kaynakta belirtilmemiştir (Genellikle sorumlu yazarın kurumsal adresi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı:

2019 (Yayın yılı)

İzinler ve Ücret:

Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Engin Karadağ ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari kullanım dışındaki akademik araştırmalar için genellikle izin alınması yeterli olmaktadır.

PDF Bağlantısı:

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki adresten indirilebilir: osmangazi-hekimlik-meslegi-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Karadağ, E., Kılıç, F. S., Arslantaş, D., Uzuner, K., Harmancı, K., İlhan, H. …ve Esen, F. (2019). Üç bileşenli tutum modeli temelinde ”Osmangazi hekimlik mesleği tutum ölçeği”: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 28(4), 238-246.

Makalenin Dergipark bağlantısı: dergipark.org.tr

Osmangazi Hekimlik Mesleği Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri orijinal kaynak içerik setinde yer almamaktadır. Maddelerin tamamına ve puanlama yönergelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen Karadağ vd. (2019) makalesine veya sağlanan PDF bağlantısına başvurulması gerekmektedir.