Tıp Fakültesi Öğrencilerinin Hekimlik Mesleğine Adanmışlık Ölçeği

Özet

Tıp Fakültesi Öğrencilerinin Hekimlik Mesleğine Adanmışlık Ölçeği (TOAD), tıp fakültesi öğrencilerinin hekimlik mesleğine yönelik bağlılık ve adanmışlık düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş kısa ve öz bir psikometrik araçtır. Ölçek, 2020 yılında Aytuğ-Koşan ve Toraman tarafından hem Klasik Test Teorisi (KTT) hem de Madde Tepki Kuramı (MTK) çerçeveleri kullanılarak geliştirilmiş ve geçerlik-güvenirlik analizleri yapılmıştır. Bu çift yaklaşımlı geliştirme süreci, ölçeğin ölçme özelliklerinin derinlemesine anlaşılmasını sağlamıştır. Ölçek, hekimlik mesleğine olan içsel motivasyonu, mesleki sorumluluk duygusunu ve mesleğin geleceğine katkıda bulunma isteğini değerlendirmektedir.

TOAD, tıp eğitimi alanında, öğrencilerin motivasyon düzeylerinin ve mesleki kimlik gelişimlerinin izlenmesi ve desteklenmesi açısından önemli bir araç olarak kabul edilmektedir. Toplam 9 maddeden oluşan bu ölçek, hızlı uygulanabilirliği sayesinde eğitim kurumlarında ve araştırmalarda etkin bir şekilde kullanılabilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Hekimlik Mesleğine Adanmışlık, Tıp Öğrencileri, Klasik Test Teorisi, Madde Tepki Kuramı, Ölçek Geliştirme, Mesleki Bağlılık, Tıp Eğitimi.

Yazarlar

Aytuğ-Koşan, A. M., Toraman, C.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, tıp fakültesi öğrencilerinin hekimlik mesleğine duydukları adanmışlık düzeyini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Mesleki adanmışlık, öğrencilerin zorlu tıp eğitimi sürecinde dayanıklılıklarını, kariyer seçimlerindeki kararlılıklarını ve mesleğe olan bağlılıklarını yansıtan kritik bir psikolojik yapıdır.

Ölçek, geleceğin hekimlerinin mesleğe bakış açılarını, mesleki etik değerlere bağlılıklarını ve kariyer hedeflerini derinlemesine anlamaya yardımcı olmak üzere tasarlanmıştır. Bu sayede tıp fakülteleri, öğrencilerin adanmışlık düzeylerini artırmaya yönelik hedefe özel müdahale programları geliştirebilirler.

Yapı

TOAD, Hekimlik Mesleğine Adanmışlık (Commitment to Profession of Medicine) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin seçtiği mesleğe karşı güçlü bir duygusal bağ hissetmesi, mesleğin standartlarına uymaya istekli olması ve mesleğin gelişimine katkıda bulunma arzusu olarak tanımlanır.

Ölçekteki maddeler, öğrencilerin meslek seçimine dair pişmanlık duyup duymadıklarını, mesleği tekrar seçme isteklerini ve mesleğin kalitesini artırmak için gösterdikleri çabayı yansıtan davranışsal ve duygusal bileşenleri hedeflemektedir. Bu tek boyutlu yapının, tıp öğrencileri popülasyonunda mesleki motivasyonun güçlü bir göstergesi olduğu kabul edilmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, makalede detaylı olarak sunulmuştur. Geliştirme sürecinde hem Klasik Test Teorisi (KTT) hem de Madde Tepki Kuramı (MTK) yöntemlerinin kullanılması, ölçeğin yapısal geçerliğinin titizlikle incelendiğini göstermektedir.

Genellikle bu tür ölçek geliştirme çalışmalarında Faktör Analizi (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı) kullanılarak ölçeğin teorik yapıyla uyumu test edilir. MTK analizleri ise maddelerin ayırt edicilik ve zorluk parametrelerini inceleyerek ölçeğin farklı adanmışlık düzeylerindeki bireyleri ne kadar doğru ayırabildiğini ortaya koyar. Geçerlik ile ilgili tüm ayrıntılar ve istatistiksel sonuçlar orijinal makalede yer almaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, makalede kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. KTT kapsamında, ölçeğin iç tutarlılığının (genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile) yüksek olması beklenir. İç tutarlılık, maddelerin aynı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü gösterir.

MTK yaklaşımı kullanılarak yapılan analizler, ölçeğin farklı yetenek (adanmışlık) seviyelerinde standart hatasını ve bilgi fonksiyonunu inceleyerek ölçüm hassasiyetini belirler. Bu ikili yaklaşım, ölçeğin psikometrik özelliklerinin sağlamlığını kanıtlamaktadır. Güvenirlik katsayıları ve ilgili MTK parametreleri orijinal bilimsel yayında mevcuttur.

Faktör Analizi

TOAD, toplam 9 maddeden oluştuğu için muhtemelen tek boyutlu bir yapıya sahiptir. Ölçeğin yapısal geçerliliğini desteklemek amacıyla yürütülen Faktör Analizi çalışmaları, tıp öğrencilerinin mesleğe olan adanmışlıklarını tek bir faktör altında topladığını göstermiştir.

Bu analizler, maddelerin faktör yüklerinin yüksek olduğunu ve ölçeğin tek bir psikolojik yapıyı ölçtüğünü doğrulamıştır. Detaylı faktör yükleri, öz değerler ve varyans açıklama oranları makalede bulunmaktadır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Developmental Scale)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Tıp Fakültesi Öğrencileri

Yaş Grubu: Üniversite Öğrencileri (Genellikle 18-25 yaş arası)

Popülasyon Detayları: Tıp fakültelerinin farklı sınıflarında öğrenim gören öğrenciler.

Test Metodolojisi: Ölçek, 9 maddeden oluşmakta olup, cevaplar 5’li Likert tipi derecelendirme ile toplanmaktadır (Örneğin: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum). Puanlama, maddelerin toplanmasıyla elde edilen toplam puan üzerinden yapılmaktadır. Yüksek puan, mesleğe yüksek düzeyde adanmışlığı ifade eder.

Anahtar Kelimeler

Mesleki Bağlılık, Adanmışlık, Psikometri, Tıp Fakültesi, Hekimlik Mesleğine Adanmışlık, 5’li Likert, Öğrenci Motivasyonu.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Makalede belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Yazışma adresi makalede detaylı olarak belirtilmektedir, ancak sorumlu yazar Çetin Toraman’dır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2020 yılında yayımlanan makale ile bilim dünyasına sunulmuştur. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için yazar(lar) ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir. Sorumlu yazar: Çetin Toraman.

İletişim e-posta adresi: [email protected]

Kaynaklar

Aytuğ-Koşan, A. M., & Toraman, C. (2020). Development and application of the commitment to profession of medicine scale using classical test theory and item response theory. Croatian Medical Journal, 61(5), 391-400. https://doi.org/10.3325/cmj.2020.61.391

Makalenin doğrudan bağlantısı: cmj.hr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: tip-fakultesi-ogrencilerinin-hekimlik-meslegine-adanmislik-olcegi-toad.pdf

Ölçeğin Word (DOCX) dosyası burada indirilebilir: tip-fakultesi-ogrencilerinin-hekimlik-meslegine-adanmislik-olcegi-toad.docx

Tıp Fakültesi Öğrencilerinin Hekimlik Mesleğine Adanmışlık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek toplam 9 maddeden oluşmaktadır. Aşağıda örnek maddeler sunulmuştur:

1. Üniversite giriş sınavına, başa dönebilseydim yine hekim olmayı seçerdim.
2. Hekimlik mesleğinin daha kaliteli hale gelmesi için çok çaba harcayacağım.