Ortaokulda Demokrasi Algıları Ölçeği

Özet

Ortaokulda Demokrasi Algıları Ölçeği, ortaokul öğrencilerinin demokrasi kavramına ve demokratik süreçlere yönelik algılarını, tutumlarını ve farkındalık düzeylerini ölçmek amacıyla 2013 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek geliştirme çalışması, öğrencilerin okul ortamında ve genel yaşamlarında demokrasi ilkelerini nasıl içselleştirdiklerini belirlemeye odaklanmıştır. Yapılan geçerlik ve güvenirlik analizleri, bu 20 maddelik ölçeğin ilgili popülasyon için tatmin edici psikometrik özelliklere sahip olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Demokrasi, algı, ortaokul öğrencileri, ölçek geliştirme, geçerlik, güvenirlik, eğitim.

Yazarlar

Duruhan, K., Ersöz, Y.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, Türkiye’deki ortaokul öğrencilerinin demokrasi kavramını ve demokratik değerleri ne ölçüde algıladıklarını ve benimsediklerini bilimsel yöntemlerle tespit etmektir. Ölçek, öğrencilerin demokrasiye yönelik olumlu veya olumsuz tutumlarını, katılım bilincini ve hak-sorumluluk dengesine dair görüşlerini sistematik olarak ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Elde edilen veriler, eğitimciler, okul yöneticileri ve politika yapıcılar için öğrencilerin demokratik yurttaşlık eğitimi ihtiyaçlarını belirlemede kritik bir rol oynamaktadır. Ölçek, özellikle sosyal bilgiler ve vatandaşlık derslerinin etkililiğini değerlendirme potansiyeline sahiptir.

Yapı

Ortaokulda Demokrasi Algıları Ölçeği, öğrencilerin demokrasiyi sadece teorik bir kavram olarak değil, aynı zamanda günlük yaşam pratikleri, okul kararlarına katılım ve farklılıklara saygı gibi boyutlar üzerinden nasıl deneyimlediklerini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Ölçek, öğrencilerin demokratik değerler ve ilkeler hakkındaki bilişsel ve duyuşsal algılarını hedeflemektedir.

Ölçek, muhtemelen, öğrencilerin okuldaki karar alma süreçlerine katılım düzeylerini, farklı görüşlere karşı hoşgörülerini ve kendi hak ve sorumluluklarına dair farkındalıklarını kapsayan alt boyutlardan oluşmaktadır. Yapılan analizler sonucunda ölçek, bu algıları ölçmeye uygun 20 maddelik nihai forma ulaşmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışması, Duruhan ve Ersöz (2013) tarafından detaylı istatistiksel yöntemler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, ölçeğin yapısal geçerliği tatmin edici düzeydedir. Bu durum, ölçeğin gerçekten de ortaokul öğrencilerinin demokrasi algılarını ölçmek üzere tasarlandığı psikolojik yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Geçerlik kanıtları, genellikle kapsam geçerliği ve yapı geçerliği analizlerini içermekte olup, maddelerin ilgili literatürle ve teorik çerçeveyle uyumlu olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılığın yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Ölçeğin bütününe ilişkin hesaplanan Cronbach’s Alpha değeri .872 olarak bulunmuştur. Bu değer, psikometrik açıdan ölçeğin son derece güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır.

Ayrıca, ölçeği oluşturan alt boyutların güvenirlik katsayıları da tatmin edici düzeyde olup, bu katsayılar .736 ile .807 arasında değişmektedir. Bu bulgular, ölçeğin hem genel olarak hem de alt boyutlar bazında tutarlı ve kararlı ölçümler sağladığını göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme süreci kapsamında gerçekleştirilen faktör analizleri, ölçeğin yapısal özelliklerini belirlemede temel rol oynamıştır. Yapılan analizler sonucunda, ölçek 20 maddelik nihai formunu almıştır.

Bu analizler (büyük olasılıkla Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi), ortaokul öğrencilerinin demokrasi algılarının altında yatan temel boyutları veya faktörleri ortaya çıkarmıştır. Bu faktör yapısı, ölçeğin teorik temellerini ve ölçtüğü çok boyutlu yapıyı desteklemektedir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental) Ölçek

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Ortaokul Öğrencileri

Age Group: Genellikle 10-14 yaş aralığı (Ortaokul seviyesi)

Population Details: Türkiye’deki ortaokul öğrencileri üzerine standardizasyon çalışmaları yapılmıştır.

Test Methodology: 5’li Likert Tipi Derecelendirme. (Örn: Hiç Katılmıyorum’dan Tamamen Katılıyorum’a kadar.)

Anahtar Kelimeler

Eğitim, vatandaşlık, sosyal bilgiler, tutum, algısal ölçüm, psikometri, Cronbach’s Alpha, geçerlik, güvenirlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirme yılı 2013‘tür. Ölçek, akademik araştırmalarda kullanılmak üzere Duruhan ve Ersöz tarafından yayımlanmıştır. Kullanım izinleri ve ücret bilgileri için yazarlarla iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı bilgileri Dergipark üzerinden erişilebilir durumdadır: dergipark.ulakbim.gov.tr.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ortaokulda-demokrasi-algilari-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Duruhan, K. ve Ersöz, Y. (2013). Ortaokulda Demokrasi Algıları Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Tarih Okulu Dergisi, 6(16), 657-672. DOI: http://dx.doi.org/10.14225/Joh355

Ortaokulda Demokrasi Algıları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddeler için ilgili akademik makaleye başvurulması gerekmektedir (Duruhan & Ersöz, 2013).