İlkokul 4.Sınıf Sosyal Bilgiler Dersine Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Bu ölçek, 4. sınıf düzeyindeki ilkokul öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Dersi‘ne yönelik sahip oldukları tutum düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, Özlem Ulu Kalın ve Yaşar Topkaya tarafından 2017 yılında yapılan kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik çalışması sonucunda bilimsel literatüre kazandırılmıştır. Ölçeğin geliştirme süreci, öğrencilerin dersi sevme, derse ilgi duyma ve derse karşı genel yaklaşımlarını ölçmeye odaklanmış olup, eğitim psikolojisi alanında önemli bir değerlendirme aracı sağlamaktadır.

Ölçek, öğrencilerin sosyal bilgilere yönelik duygusal ve bilişsel eğilimlerini beşli Likert formatında ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu araç, öğretmenlerin ve eğitim yöneticilerinin, öğrencilerin derse karşı algılarını ve motivasyonlarını daha iyi anlamalarına yardımcı olacak güvenilir veriler sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

İlkokul 4. sınıf, Sosyal Bilgiler, Tutum, Tutum Ölçeği, Geçerlik, Güvenirlik, Eğitim Psikolojisi, Öğrenci Algısı.

Yazarlar

Özlem Ulu Kalın, Yaşar Topkaya.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Türkiye’deki ilkokul (birinci kademe) 4. sınıf öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Dersi‘ne karşı geliştirdikleri duygusal ve bilişsel eğilimleri, yani tutumları, standart ve güvenilir bir biçimde ölçmektir. Bu tür bir ölçüm, eğitimcilerin ve politika yapıcıların dersin öğrenci algısındaki yerini anlamalarına ve öğretim yöntemlerini bu algıya göre ayarlamalarına yardımcı olur. Özellikle sosyal bilgiler dersinin içeriği ve önemi hakkındaki öğrenci inançlarını nicel olarak saptamak hedeflenmiştir.

Geliştirme çalışması, öğrencilerin derse olan motivasyon seviyelerini, derse katılımlarını etkileyen faktörleri ve sosyal bilgilerin önemine dair inançlarını objektif olarak değerlendirebilecek, alanda kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir enstrüman oluşturmayı hedeflemiştir. Bu, eğitim araştırmalarında öğrencilerin tutumlarının akademik başarıya etkisini incelemek için de bir temel oluşturur.

Yapı (Construct)

Ölçek, psikometrik açıdan öğrencilerin bir öğrenme nesnesine (Sosyal Bilgiler Dersi) karşı geliştirdiği tutum yapısını ölçmektedir. Tutumlar, bilişsel (düşünceler), duygusal (hissedilenler) ve davranışsal (eylem eğilimleri) bileşenleri içeren karmaşık bir yapıdır. Bu ölçek, özellikle öğrencilerin derse yönelik duygusal tepkilerini, derse dair olumlu veya olumsuz inançlarını ve derse katılma eğilimlerini kapsayan boyutlara odaklanmıştır.

Ölçeğin ölçtüğü yapı, öğrencinin ders içeriğine, öğretim yöntemine ve dersin genel faydasına dair pozitif veya negatif eğilimlerini ortaya koyar. Başarılı bir ölçüm, öğrencilerin dersi ne kadar benimsediğini ve gelecekteki öğrenme süreçlerine ne kadar açık olduğunu göstererek, pedagojik müdahaleler için temel sağlar.

Geçerlik (Validity)

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Ulu Kalın ve Topkaya (2017) tarafından makalelerinde detaylıca sunulmuştur. Ölçeğin, gerçekten de 4. sınıf öğrencilerinin Sosyal Bilgiler dersine yönelik tutumlarını ölçüp ölçmediği çeşitli istatistiksel yöntemlerle incelenmiştir. Özellikle yapı geçerliği (Construct Validity) için faktör analizleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen teorik yapıyı yeterince temsil ettiğini ve ölçeğin amaca uygun olduğunu kanıtlamıştır.

Geçerlik çalışmaları kapsamında elde edilen bulgular, ölçek maddelerinin beklenen kuramsal çerçeveye uyum sağladığını göstermiştir. Spesifik istatistiksel geçerlik endeksleri (örneğin, madde yükleri ve model uyum endeksleri) için orijinal akademik makaleye başvurulması gerekmektedir. Orijinal makalenin bağlantısı aşağıda mevcuttur.

Güvenirlik (Reliability)

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları da geliştirme sürecinin bir parçası olarak tamamlanmıştır. Güvenirlik, ölçeğin tutarlı ve istikrarlı sonuçlar verme derecesini ifade eder. Bu çalışma kapsamında genellikle iç tutarlılık (Internal Consistency) katsayısı hesaplanmıştır. Tutum ölçeklerinde en yaygın kullanılan yöntem olan Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar iyi ölçtüğü belirlenmiştir.

Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve tek bir yapıya hizmet ettiğini gösterir. Akademik makalede rapor edilen güvenirlik katsayılarının tatmin edici düzeyde olduğu belirtilmiştir; bu da ölçeğin farklı uygulamalarda benzer sonuçlar üretebileceği anlamına gelmektedir. Spesifik Alfa katsayısı değeri için orijinal referans kaynağı incelenmelidir.

Faktör Analizi (Factor Analysis)

Ölçeğin yapısal geçerliğini desteklemek amacıyla faktör analizi teknikleri uygulanmıştır. Bu analiz, ölçeğin kaç alt boyuttan oluştuğunu ve maddelerin bu boyutlara ne şekilde gruplandığını belirlemeyi amaçlamıştır. Çalışma, Sosyal Bilgiler dersine yönelik tutumun tek boyutlu mu yoksa birden fazla alt faktöre mi sahip olduğunu istatistiksel olarak incelemiştir.

Uygulanan faktör analizi (genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi ile başlayıp Doğrulayıcı Faktör Analizi ile teyit edilmiştir), ölçeğin teorik yapısını destekleyen güçlü istatistiksel kanıtlar sağlamıştır. Bu analizler, ölçeğin 4. sınıf öğrencileri popülasyonu için kültürel ve pedagojik olarak geçerli bir ölçüm aracı olduğunu doğrulamıştır.

Enstrüman (Instrument)

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Developmental Scale)

Format: Likert Ölçeği (Büyük olasılıkla 5’li derecelendirme: Kesinlikle Katılıyorum – Kesinlikle Katılmıyorum)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: İlkokul Öğrencileri

Yaş Grubu: Yaklaşık 9-10 Yaş Grubu (4. Sınıf Düzeyi)

Popülasyon Detayları: Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı müfredatına tabi olan ilkokul 4. sınıf öğrencileri örnekleminde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan bir tutum envanteri olup, bireysel veya grup halinde uygulanabilir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim araştırması, Öğretim, İç tutarlılık, Faktör Analizi, Sosyal Bilgiler Dersi, İlgi, Eğitimde Değerlendirme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Makale referansına göre).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2017 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik ve eğitim araştırmalarında kullanılması genellikle orijinal makalenin usulüne uygun olarak referans gösterilmesi şartıyla mümkündür. Ticari kullanım için yazarlarla iletişime geçilmesi gerekebilir. Ücret bilgisi belirtilmemiştir.

Orijinal makaleye Dergipark üzerinden erişim sağlanmaktadır: dergipark.org.tr.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: ilkokul-4sinif-sosyal-bilgiler-dersine-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Referanslar

• Ulu Kalın, Ö., ve Topkaya, Y. (2017). İlkokul 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersine Yönelik Tutum Ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi , 14(37), 14 -22.

İlkokul 4.Sınıf Sosyal Bilgiler Dersine Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Bu ölçeğin maddeleri, kaynak metinde açıkça listelenmemiştir. Maddelere ve tam uygulama talimatlarına ulaşmak için ilgili akademik makalenin (Ulu Kalın & Topkaya, 2017) incelenmesi gerekmektedir. Makale, ölçek maddelerinin tam listesini ve derecelendirme yapısını içermektedir.