Ortaokul Öğrencilerinin Akademik Erteleme Davranışı Ölçeği

Abstract

Ortaokul Öğrencilerinin Akademik Erteleme Davranışı Ölçeği (OÖAEDÖ), Gökçe Ocak ve Soner Karataş tarafından 2019 yılında ortaokul düzeyindeki öğrencilerin akademik görevleri kasıtlı olarak geciktirme eğilimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, öğrencilerin akademik erteleme davranışlarının altında yatan nedenleri, özellikle de kişisel sorumluluk algıları ve çevresel/duygusal faktörleri belirlemeye odaklanmaktadır. Başlangıçta 70 maddelik geniş bir havuzla yola çıkılmış, ancak yapılan faktör analizi çalışmaları sonucunda 19 maddelik, iki alt faktörlü nihai bir yapıya ulaşılmıştır. Ölçek, eğitim ve psikoloji alanındaki araştırmacılar için ortaokul çağındaki erteleme davranışının değerlendirilmesinde güçlü bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Akademik erteleme, ortaokul öğrencileri, erteleme davranışı, ölçek geliştirme, geçerlilik, güvenilirlik, öz düzenleme.

Yazarlar

Gökçe Ocak, Soner Karataş

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ortaokul kademesinde öğrenim gören öğrencilerin akademik görevlerini (ödev, proje, sınav hazırlığı gibi) erteleme sıklığını ve yoğunluğunu güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Ölçek, erteleme davranışının sadece yüzeysel bir gözlemini yapmak yerine, bu davranışın altında yatan psikolojik dinamikleri ve öğrencilerin görevlere yönelik tutumlarını ortaya çıkarmayı hedeflemektedir.

Bu ölçme aracı, eğitimcilerin ve psikolojik danışmanların, akademik başarısızlık riski taşıyan veya yüksek düzeyde akademik erteleme sergileyen öğrencileri erken tespit etmelerine olanak tanır. Elde edilen veriler, öğrencilere yönelik bireyselleştirilmiş müdahale programlarının tasarlanmasında ve erteleme davranışını azaltmaya yönelik stratejilerin geliştirilmesinde kritik rol oynamaktadır.

Yapı (Construct)

Ortaokul Öğrencilerinin Akademik Erteleme Davranışı Ölçeği, akademik erteleme olgusunu iki temel boyut üzerinden kavramsallaştırmaktadır. Bu iki faktör, ertelemenin hem içsel hem de dışsal kaynaklı yönlerini temsil etmektedir. Faktörlerin bu ayrımı, erteleme davranışının tek boyutlu bir tembellik hali olmaktan ziyade, karmaşık motivasyon ve öz düzenleme eksikliklerinin bir sonucu olduğunu desteklemektedir.

Ölçek, öğrencilerin görevlere karşı gösterdiği isteksizlik, sorumluluktan kaçınma ve çevresel dikkat dağıtıcılara karşı gösterilen tepkileri ölçerek, akademik bağlamdaki erteleme davranışının kapsamlı bir profilini sunar. Bu yapı, özellikle ortaokul döneminde gelişmekte olan öz yeterlilik ve görev tamamlama becerileri açısından önemlidir.

Geçerlilik

Ölçeğin yapı geçerliliği, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak kanıtlanmıştır. Başlangıçta 70 maddeden oluşan taslak ölçek formu, analizler sonucunda düşük faktör yüküne sahip veya birden fazla faktöre yüklenen 51 maddenin çıkarılmasıyla rafine edilmiştir. Bu titiz eleme süreci, maddelerin ölçülmek istenen yapıyı en iyi şekilde temsil etmesini sağlamıştır.

Nihai olarak kalan 19 madde, istatistiksel açıdan sağlam ve anlamlı iki faktörlü bir yapı oluşturmuştur. Bu sonuçlar, ölçeğin ortaokul öğrencilerinin akademik erteleme davranışının kuramsal olarak beklenen alt boyutlarını başarıyla ölçtüğünü ve dolayısıyla yapı geçerliliğine sahip olduğunu göstermiştir.

Güvenilirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı, güvenilirliğin temel göstergelerinden biri olan Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir. Elde edilen katsayılar, ölçeğin son derece yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir:

• Birinci Faktör (Sorumsuzluk ve Tercih Etme) için Cronbach Alfa: 0.866
• İkinci Faktör (Çevre ve Hisler) için Cronbach Alfa: 0.935
• Ölçeğin Genel İç Tutarlılık Katsayısı: 0.946

Genel katsayının 0.90’ın üzerinde olması, OÖAEDÖ’nün maddeleri arasında mükemmel bir tutarlılık olduğunu ve ölçülen yapının tutarlı bir şekilde temsil edildiğini doğrulamaktadır. Bu yüksek güvenilirlik düzeyi, ölçeğin hem klinik hem de araştırma ortamlarında kullanımının sağlam temellere dayandığını işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme çalışması, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) metodolojisini temel almıştır. Başlangıçta uygulanan analizler, 70 maddeden 51’inin elenmesiyle sonuçlanmıştır. Kalan 19 madde üzerinde yapılan AFA, ölçeğin iki bağımsız boyuttan oluştuğunu kesinleştirmiştir. Bu iki faktör, akademik ertelemenin farklı nedenlerini ve tezahürlerini yansıtmaktadır.

Faktörlerin yapısı ve madde dağılımı şöyledir:

• Faktör 1: Sorumsuzluk ve Tercih Etme (6 Madde): Bu faktör, öğrencinin ödev ve görevleri, not düşme riskine rağmen, daha cazip gelen aktivitelere yönelme veya kişisel disiplin eksikliği nedeniyle erteleme eğilimlerini ölçer.
• Faktör 2: Çevre ve Hisler (13 Madde): Bu faktör, ertelemenin çevresel dikkat dağıtıcılar, görevden beklenen faydanın düşük algılanması veya akademik görevlerin yarattığı olumsuz duygusal durumlar (sıkıntı, bıkkınlık) gibi dışsal ve içsel etkenlerle ilişkisini inceler.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek Geliştirme Çalışması)

Biçim: 19 maddeden ve iki alt faktörden oluşmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ortaokul Öğrencileri

Yaş Grubu: Ortaokul düzeyindeki öğrenciler (yaklaşık 10-14 yaş).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ortaokul kademesinde öğrenim gören öğrencileri hedeflemektedir.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme sistemi kullanır. Katılımcılar, kendilerini en iyi tanımlayan ifadeyi seçmek zorundadır:

• 1 = Hiçbir Zaman
• 2 = Nadiren
• 3 = Bazen
• 4 = Sık Sık
• 5 = Her Zaman

Anahtar Kelimeler

Akademik erteleme, öğrenci başarısı, öz düzenleme, Likert tipi, psikometrik özellikler, ortaokul psikolojisi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri sağlanmamıştır.

Kurum E-posta Adresleri: Veri sağlanmamıştır.

Yazışma Adresi: Sorumlu yazar Soner Karataş ile iletişim için: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir dergide yayımlanmıştır. Akademik amaçlı kullanımlar için genellikle izin gerekse de, ticari veya geniş çaplı uygulamalar için sorumlu yazar Soner Karataş ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir.

PDF Kaynağı: Ölçeğin yayımlandığı makalenin orijinal PDF dosyası burada mevcuttur: ortaokul-ogrencilerinin-akademik-erteleme-davranisi-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Ocak, G. ve Karataş, S. (2019). Ortaokul öğrencilerinin Akademik Erteleme Davranışı Ölçeği: Geçerlilik ve güvenirlilik çalışması. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 9(1), 93-113.

Ortaokul Öğrencilerinin Akademik Erteleme Davranışı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Sorumsuzluk ve tercih etme (6m): Ödev teslim tarihi gecikince, notumun düşeceğini bildiğim halde geciktiririm.
• Çevre ve hisler (13m): Ödev yapmanın bana bir şeyler katmayacağını düşündüğüm için ödevlerimi yapmam.