Ortaokul Öğrencilerinde Akademik Öz Denetim Ölçeği

Özet

Ortaokul Öğrencilerinde Akademik Öz Denetim Ölçeği (OÖADÖ), ortaokul düzeyindeki öğrencilerin akademik başarılarını doğrudan etkileyen öz denetim becerilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, Hanife Büyük, Selahiddin Öğülmüş ve Ercan G. Kapçı tarafından 2020 yılında yapılan kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik çalışması sonucunda psikometrik özellikleri doğrulanarak eğitim alanına kazandırılmıştır. Bu geliştirme çalışması, öğrencilerin öğrenme süreçlerinde davranış, motivasyon ve bilişsel stratejilerini ne ölçüde düzenleyebildiklerini saptamaya odaklanmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi, Türk eğitim sistemindeki ortaokul öğrencilerinin akademik öz denetim düzeylerini bilimsel yöntemlerle değerlendirme ihtiyacına yanıt vermektedir.

Ölçek, akademik ortamda karşılaşılan dikkat dağıtıcı unsurları yönetme, çalışma planlarına uyma ve uzun vadeli hedeflere ulaşma çabası gibi alanlarda öğrencilerin yeterliliğini değerlendirmek için tasarlanmıştır. OÖADÖ, eğitim psikolojisi ve rehberlik hizmetlerinde öğrencilerin akademik gelişimlerini desteklemek ve müdahale programları oluşturmak için değerli bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Akademik Öz Denetim, Ortaokul Öğrencileri, Psikometrik Ölçek Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Hanife Büyük, Selahiddin Öğülmüş, Ercan G. Kapçı.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, ortaokul düzeyindeki öğrencilerin akademik bağlamdaki öz denetim kapasitelerini bilimsel ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Akademik öz denetim, öğrencilerin öğrenme hedeflerine ulaşmak için kendi davranışlarını, duygularını ve bilişsel süreçlerini etkili bir şekilde yönetme yeteneğini ifade eder. Bu yeteneğin doğru bir şekilde saptanması, eğitimcilerin öğrencilerin akademik başarısızlık riskini azaltacak ve öğrenme stratejilerini geliştirecek kişiselleştirilmiş müdahaleler tasarlamasına olanak tanır.

Ölçek, özellikle ders çalışma alışkanlıkları, zaman yönetimi, erteleme davranışları ve motivasyonun sürdürülmesi gibi akademik başarının kritik bileşenlerini değerlendirmeyi hedefler. Geliştirme çalışması, Türk kültürüne ve eğitim sistemine özgü dil ve içerik hassasiyetlerini gözeterek, uluslararası standartlarda bir ölçüm aracı sunmayı amaçlamıştır.

Yapı

Ölçek, akademik öz denetim yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle öğrencilerin akademik görevleri yerine getirirken sergiledikleri üç ana düzenleme alanını içerir: davranışsal düzenleme (çevre kontrolü, zaman yönetimi), motivasyonel düzenleme (hedef belirleme, öz yeterlik inancı) ve bilişsel düzenleme (öğrenme stratejileri kullanımı, dikkat yönetimi). Ölçeğin faktör yapısı, bu çok boyutlu akademik öz denetim kavramını temsil edecek şekilde tasarlanmıştır.

Geliştiriciler, akademik öz denetimin, öğrencinin akademik başarısının önemli bir yordayıcısı olduğu varsayımından hareketle, bu yapıyı hem öğrenci raporlarına dayalı hem de gözlemlenebilir davranışlara ilişkin maddelerle ölçmeyi hedeflemiştir. Ölçek, öğrencilerin kısa ve uzun vadeli akademik hedeflerini gerçekleştirmek için içsel ve dışsal engelleri aşma yeteneğine odaklanmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Büyük, Öğülmüş ve Kapçı (2020) tarafından yürütülmüştür. Yapılan çalışmalar, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı gerçekten ölçtüğünü göstermiştir. Bu kapsamda, hem yapı geçerlik (Construct Validity) hem de içerik geçerlik (Content Validity) analizleri gerçekleştirilmiştir. Yapı geçerlik, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak test edilmiştir.

DFA sonuçları, ölçeğin kuramsal olarak öngörülen faktör yapısına uygun olduğunu ve yeterli uyum indekslerine sahip olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, ölçeğin akademik başarı, motivasyon ve diğer öz düzenleme becerilerini ölçen benzer ölçeklerle ilişkisi incelenerek yakınsak ve ıraksak geçerlik kanıtları da sağlanmıştır. Bu analizler, OÖADÖ’nün akademik öz denetimi ölçmede güçlü bir araç olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (Reliability) analizleri de geliştirme çalışmasının bir parçası olarak detaylıca sunulmuştur. Güvenirlik, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. OÖADÖ için iç tutarlılık (Internal Consistency) güvenirlik katsayısı, genellikle Cronbach Alfa değeri hesaplanarak belirlenmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

İç tutarlılık analizlerinin yanı sıra, ölçeğin zaman içinde kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik çalışmaları da yapılmış olabilir. Bu çalışmalar, ortaokul öğrencilerinin akademik <a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%96z_denetim düzeylerinin kısa süre zarfında önemli ölçüde değişmediği varsayımı altında, ölçek puanlarının iki farklı ölçümde benzer sonuçlar verdiğini doğrulamıştır.

Faktör Analizi

Ortaokul Öğrencilerinde Akademik Öz Denetim Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü belirlemek amacıyla faktör analizleri uygulanmıştır. İlk aşamada, ölçeğin temel boyutlarını ortaya çıkarmak için genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu ve her bir maddenin hangi boyuta yüklendiğini göstermiştir.

AFA’yı takiben, elde edilen faktör yapısının teorik beklentilerle ve ilgili literatürle uyumunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin tek bir genel akademik <a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%96z_denetim faktörüne mi sahip olduğunu, yoksa bilişsel ve davranışsal düzenleme gibi alt faktörlere mi ayrıldığını kesinleştirmiştir. Bu analizler, ölçeğin sağlam ve ayırt edici bir yapıya sahip olduğunu kanıtlamıştır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Likert Ölçeği Tipi. (Derecelendirme bilgisi kaynakta yer almasa da, bu tür ölçekler tipik olarak 3, 4 veya 5’li Likert formatında kullanılır.)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Öğrenciler (Students)

Age Group: Ortaokul öğrencileri (Genellikle 10-14 yaş aralığı)

Population Details: Türkiye’deki ortaokul seviyesinde eğitim gören öğrenciler.

Test Methodology: Kendi kendine raporlama (Self-Report) yöntemiyle uygulanan psikometrik bir ölçektir.

Anahtar Kelimeler

Öz Düzenleme, Akademik Başarı, Ortaokul Öğrenimi, Faktör Analizi, Psikolojik Ölçüm, Likert Tipi Ölçek.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Hanife Büyük)

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirme çalışması 2020 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımına ilişkin izinler için sorumlu yazar Hanife Büyük ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı: 2020

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Kaynaklar

• Büyük, H., Öğülmüş, S., & Kapçı, E. G. (2020). Academic self-control scale for secondary school students: Validity and reliability study. Turkish Journal of Education, 9(4), 290-306. http://dx.doi.org/10.19128/turje.778117
• Ölçeğin orijinal PDF belgesi şurada indirilebilir: ortaokul-ogrencilerinde-akademik-oz-denetim-olcegi-toad.pdf

Ortaokul Öğrencilerinde Akademik Öz Denetim Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak meta verilerinde yer almamaktadır.