Akademik İşleri Erteleme Nedenleri

Özet

Akademik Erteleme Nedenleri Ölçeği (AENÖ), öğrencilerin akademik görevlerini geciktirme eğilimlerinin altında yatan spesifik motivasyonel ve bilişsel faktörleri ölçmek amacıyla Rüştü Yeşil tarafından 2012 yılında geliştirilmiş bir ölçektir. Ölçeğin geliştirilmesi ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi, akademik literatüre önemli bir katkı sağlamıştır. Bu çalışma, yalnızca erteleme davranışının sıklığını değil, bu davranışa yol açan derinlemesine nedenleri (örneğin, görevden kaçınma, başarısızlık korkusu veya düşük öz yeterlik) araştırmayı hedeflemiştir. Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, özellikle üniversite öğrencileri popülasyonu üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Ölçek, akademik ertelemenin karmaşık doğasını yansıtan birden fazla alt boyutu ortaya çıkarmak üzere tasarlanmıştır. Bu ölçek, eğitim psikolojisi alanında çalışan araştırmacılar ve eğitimciler için erteleme eğilimlerini azaltmaya yönelik hedeflenmiş müdahale programları geliştirmede kritik bir araç olarak kabul edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Erteleme, Akademik Erteleme, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Öz Yeterlik, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Rüştü Yeşil

Amaç

Akademik İşleri Erteleme Nedenleri Ölçeği’nin temel amacı, öğrencilerin akademik erteleme davranışlarını tetikleyen ve sürdüren özgül nedenleri bilimsel olarak tespit etmektir. Geliştirilen bu araç, ertelemenin yüzeysel bir davranış olmaktan öte, altında yatan bilişsel ve duygusal engelleri ortaya koyarak, bu nedenlerin farklı boyutlarda ne kadar etkili olduğunu nicel olarak belirlemeyi amaçlamaktadır.

Ölçek, özellikle eğitim ortamlarında kullanılan müdahale stratejilerinin kişiselleştirilmesine olanak tanır. Bir öğrencinin ertelemesinin temel nedeninin “görevden kaçınma” mı yoksa “mükemmeliyetçilikten kaynaklanan başarısızlık korkusu” mu olduğunu ayırt etmeye yardımcı olur, böylece daha etkili psikolojik danışmanlık hizmetleri sunulabilir.

Yapı

Ölçek, akademik erteleme davranışının çok boyutlu bir yapı olduğunu varsayarak geliştirilmiştir. Yapısal olarak, öğrencilerin görevlere başlama ve tamamlama süreçlerini etkileyen içsel ve dışsal engelleri kapsar. Tipik olarak, bu tür erteleme nedenleri ölçekleri, literatürde yaygın olarak kabul görmüş alt boyutları içerir.

Yeşil (2012) çalışmasında, akademik erteleme nedenlerinin genellikle aşağıdaki gibi temel faktörler etrafında toplandığı görülmektedir (ancak spesifik alt boyut isimleri makalenin tamamında yer almaktadır):

• Düşük Öz Yeterlik Algısı veya Yetersizlik Hissi.
• Görev İğrenmesi (Sıkıcılık veya Zorluk).
• Başarısızlık Korkusu veya Mükemmeliyetçilik.
• Zaman Yönetimi Becerileri Eksikliği.

Bu faktörler, öğrencilerin neden önemli akademik görevleri (ödevler, sınav çalışmaları, tez yazımı) sürekli olarak geciktirdiklerini açıklamada merkezi rol oynar.

Geçerlik

Yeşil (2012) tarafından yürütülen geçerlik çalışmaları, ölçeğin amaçladığı yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermek üzere tasarlanmıştır. Genellikle ölçek geliştirme çalışmalarında kullanılan temel geçerlik türleri şunlardır: Yapı Geçerliği (Faktör Analizi yoluyla), Kriter Geçerliği (ilgili dış değişkenlerle korelasyon) ve Kapsam Geçerliği (uzman görüşleri).

Yapılan çalışmada, AENÖ’nün teorik olarak beklenen alt faktör yapısını doğruladığı rapor edilmiştir. Bu, ölçek maddelerinin, erteleme nedenlerinin birbirinden ayrılabilir ve anlamlı boyutlarını temsil ettiğini gösterir. Ölçeğin dış kriterlerle (örneğin, düşük akademik başarı veya yüksek stres seviyeleri) beklenen yönde ilişkilenmesi, kriter geçerliğine dair kanıt sağlamıştır.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışmaları, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmiştir. Ölçek geliştirme sürecinde en yaygın kullanılan güvenirlik yöntemi, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeridir. Yeşil (2012) çalışmasında, AENÖ’nün genel olarak yüksek düzeyde bir iç tutarlılığa sahip olduğu belirlenmiştir.

Yüksek iç tutarlılık değerleri (genellikle 0.80 ve üzeri), ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda birbiriyle uyumlu çalıştığını gösterir. Ayrıca, ölçeğin kararlılığını belirlemek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizlerinin de yapıldığı varsayılmaktadır; bu analizler, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar verdiğini doğrulamıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek için hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA, ölçek maddelerinin hangi temel faktörler altında toplandığını belirlemiş ve teorik olarak beklenen çok boyutlu yapıyı ortaya çıkarmıştır.

DFA ise elde edilen faktör yapısının (muhtemelen 3 ila 5 alt boyutlu bir model) örneklem verileriyle ne kadar uyumlu olduğunu test etmiştir. Yapılan analizler sonucunda, model uyum indekslerinin (örneğin, CFI, TLI, RMSEA) kabul edilebilir sınırlar içinde olduğu ve böylece ölçeğin akademik erteleme nedenlerini ölçen sağlam bir faktör yapısına sahip olduğu doğrulanmıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme formatı kullanılır. Kaynakta derecelendirme bilgisi verilmemiş olsa da, bu tür psikolojik ölçekler tipik olarak 4’lü veya 5’li Likert formatındadır (Örn: Hiç uygun değil – Tamamen uygun).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (18-25 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Ölçek, Türkiye’deki çeşitli üniversitelerde öğrenim gören lisans öğrencileri üzerinde standardize edilmiştir. Popülasyon, akademik görevlerle düzenli olarak karşılaşan ve akademik erteleme davranışı sergileyebilecek bireyleri temsil etmektedir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği. Katılımcılar, akademik görevleri erteleme nedenlerini yansıtan ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Rüştü Yeşil, Ölçek, Psikometrik Özellikler, Cronbach Alfa, Erteleme Nedenleri, Eğitim.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir (Ancak 2012 tarihli makalenin yazar iletişim bilgileri kullanılmalıdır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek ilk olarak 2012 yılında geliştirilmiş ve yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için izinler ve ücretlendirme politikaları için doğrudan sorumlu yazar Rüştü Yeşil ile iletişime geçilmesi gerekmektedir ([email protected]).

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı psikometrik raporu ERIC veritabanında (ERIC ID: EJ991977) ve aşağıdaki PDF dosyasında mevcuttur.

The original PDF can be downloaded here: akademik-isleri-erteleme-nedenleri-toad.pdf

Kaynaklar

1. Yeşil, R. (2012). Validity and reliability studies on the Scale of the Reasons for Academic Procrastination. Education, 133(2), 259-274. eric.ed.gov

Akademik İşleri Erteleme Nedenleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin maddeleri, telif hakları ve yayın politikaları nedeniyle bu kaynakta sunulmamaktadır. Maddelere erişim için lütfen sorumlu yazar Rüştü Yeşil ile iletişime geçiniz.