Table of Contents
Özet
Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Yazma Tutum Ölçeği (OÖYTYÖ), 2017 yılında Emre Can ve Fulya Topçuoğlu Ünal tarafından tutum kavramını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle ortaokul düzeyindeki öğrencilerin yazma eylemine karşı geliştirdikleri duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri sistematik bir şekilde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin geliştirme süreci, yazma eğitiminin duyuşsal boyutunun önemine dikkat çekerek, bu alandaki araştırmacılara ve eğitimcilere standart bir ölçüm aracı sunmayı hedeflemiştir.
Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin yazmaya yönelik olumlu veya olumsuz yaklaşımlarını belirleyerek, eğitim programlarının ve öğretim stratejilerinin bu tutumları destekleyecek şekilde yeniden düzenlenmesine katkıda bulunmaktır. Geliştirme çalışması, ölçeğin yapısal uygunluğunu ve ölçüm kalitesini sağlamak için kapsamlı geçerlik ve güvenirlik analizlerini içermiştir.
Anahtar Kelimeler
Yazma tutumu, ortaokul öğrencileri, tutum ölçeği, psikometri, dil eğitimi, geçerlik, güvenirlik, faktör analizi.
Yazarlar
Emre CAN, Fulya TOPÇUOĞLU ÜNAL
Amaç
Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Yazma Tutum Ölçeği’nin temel amacı, Türkçe eğitiminde hayati öneme sahip olan yazma becerisine karşı öğrencilerin sahip olduğu tutum düzeyini nicel olarak ölçmektir. Bu ölçek, öğrencilerin yazma süreçlerine yönelik motivasyonlarını, kaygılarını ve genel ilgilerini tespit etmeye yardımcı olur.
Ölçek, eğitim araştırmacılarına, yazma tutumu ile akademik başarı, okuryazarlık düzeyi ve diğer duyuşsal özellikler arasındaki ilişkileri inceleme fırsatı sunar. Elde edilen veriler, öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin, öğrencilerin yazmaya karşı daha olumlu bir yaklaşım geliştirmelerini sağlayacak pedagojik müdahaleleri planlamasında kritik rol oynamaktadır.
Yapı
Ölçeğin ölçtüğü psikolojik yapı, Yazma Tutumu‘dur. Yazma tutumu, bireyin yazma eylemi, yazılı ürünler ve yazma görevleri hakkındaki nispeten kalıcı olan değerlendirmelerini, inançlarını ve duygusal tepkilerini ifade eder. Bu yapı genellikle çok boyutlu olarak ele alınır.
Tipik olarak, yazma tutumu yapısı üç ana bileşeni içerir:
- Bilişsel Bileşen: Yazma hakkındaki inançlar ve düşünceler (Örn: “Yazmak zor bir beceridir” veya “Yazmak faydalıdır”).
- Duygusal (Afektif) Bileşen: Yazma eylemine eşlik eden hisler ve duygular (Örn: heyecan, sıkıntı, kaygı).
- Davranışsal Bileşen: Yazma etkinliklerine katılma veya kaçınma eğilimi.
Geçerlik
Ölçeğin geliştirme çalışmasında, ölçmek istediği yapıyı ne derece doğru ve amaca uygun ölçtüğünü belirlemek amacıyla geçerlik çalışmaları yapılmıştır. Her ne kadar orijinal kaynakta detaylar özetlenmemiş olsa da, bu tür bir geliştirme çalışması bağlamında genellikle Kapsam Geçerliği (uzman görüşü) ve Yapı Geçerliği (Faktör Analizi) yöntemleri kullanılmıştır.
Yapı geçerliğinin incelenmesi, ölçek maddelerinin kuramsal olarak öngörülen yazma tutumu alt boyutlarını doğru bir şekilde temsil edip etmediğini ortaya koyar. Bu, ölçeğin teorik temellerinin sağlam olduğunu göstermek açısından kritiktir.
Güvenirlik
Ölçeğin tutarlılık ve istikrar özelliklerini incelemek üzere güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Geliştirme makalesinin başlığı güvenirlik çalışmasının yapıldığını açıkça belirtmektedir. En yaygın kullanılan güvenirlik yöntemi, ölçeğin iç tutarlılığını ölçen Cronbach’s Alpha katsayısının hesaplanmasıdır.
Yüksek bir iç tutarlılık katsayısı, ölçekteki tüm maddelerin aynı psikolojik yapıyı (yazma tutumu) ölçme konusunda birbirleriyle uyumlu çalıştığını gösterir. Bu, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı örneklemlerde benzer sonuçlar verme kapasitesinin yüksek olduğu anlamına gelir.
Faktör Analizi
Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Yazma Tutum Ölçeği’nin geliştirilmesi sürecinde, ölçeğin temel boyutlarını ortaya çıkarmak amacıyla Faktör Analizi (Factor Analysis) kullanılmıştır. Bu istatistiksel yöntem, ölçekteki çok sayıda maddenin altında yatan gizil yapıları (faktörleri) belirlemeye olanak tanır.
Büyük olasılıkla Keşfedici Faktör Analizi (KFA) kullanılarak ölçeğin nihai madde havuzu ve faktör yapısı belirlenmiştir. Bu analiz, yazma tutumunun tek bir faktör mü yoksa birden fazla ilişkili alt boyuttan mı (örneğin, yazma keyfi, yazma kaygısı, yazmanın değeri) oluştuğunu ortaya koymuştur.
Araç
Test Türü: Geliştirme (Developmental)
Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)
Mevcut Dil: Türkçe
Popülasyon Grubu: Öğrenciler
Yaş Grubu: Ortaokul öğrencileri (Genellikle 10-14 yaş aralığı)
Popülasyon Detayları: Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı ortaokul kurumlarında öğrenim gören öğrenciler.
Test Metodolojisi: Ölçek, öğrencilerin yazmaya yönelik tutumlarını belirlemek üzere maddeleri değerlendirmelerini gerektiren bir derecelendirme (Likert tipi olduğu varsayılmaktadır) formatına sahiptir. Orijinal çalışmada derecelendirme bilgisi boş bırakılmış olsa da, tutum ölçeklerinde yaygın olarak 3’lü, 4’lü veya 5’li Likert tipleri kullanılır.
Anahtar Kelimeler
Yazma kaygısı, duyuşsal özellikler, Türkçe eğitimi, tutum ölçümü, faktör yükleri, güvenilirlik katsayısı.
Yazarlar
Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.
Kurum E-posta Adresleri: Sorumlu yazar için: [email protected]
Yazışma Adresi: Makale referansında belirtilen kurumsal adresler kullanılmalıdır.
İzinler, Ücret ve Test Yılı
Test Yılı: 2017
İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya büyük ölçekli uygulamaları için sorumlu yazar Emre Can ile iletişime geçilmesi önerilir. Akademik araştırmalarda kullanım için genellikle kaynak gösterilmesi yeterlidir.
Kaynaklar
Can, E. ve Topçuoğlu Ünal, F. (2017). Ortaokul öğrencilerine yönelik yazma tutum ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması.International Journal of Languages’ Education and Teaching, 5(3), 203-212.
Makalenin orijinal PDF bağlantısı aşağıdaki adreste mevcuttur: ijlet.com
Ölçeğin orijinal dokümanları (Word ve PDF formatlarında) aşağıdaki bağlantılardan indirilebilir:
- Word Dokümanı: ortaokul-ogrencilerine-yonelik-yazma-tutum-olcegi-toad.doc
- PDF Dokümanı: ortaokul-ogrencilerine-yonelik-yazma-tutum-olcegi-toad.pdf
Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Yazma Tutum Ölçeği Maddeleri
IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.
[Ölçek maddeleri orijinal kaynakta sağlanmamıştır.]
Cite this article
memjavad (2025). Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Yazma Tutum Ölçeği. Turkish Psychological Scales. Retrieved from https://tr-scales.arabpsychology.com/ortaokul-ogrencilerine-yonelik-yazma-tutum-olcegi/
memjavad. "Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Yazma Tutum Ölçeği." Turkish Psychological Scales, 31 Dec. 2025, https://tr-scales.arabpsychology.com/ortaokul-ogrencilerine-yonelik-yazma-tutum-olcegi/.
memjavad. "Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Yazma Tutum Ölçeği." Turkish Psychological Scales, 2025. https://tr-scales.arabpsychology.com/ortaokul-ogrencilerine-yonelik-yazma-tutum-olcegi/.
memjavad (2025) 'Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Yazma Tutum Ölçeği', Turkish Psychological Scales. Available at: https://tr-scales.arabpsychology.com/ortaokul-ogrencilerine-yonelik-yazma-tutum-olcegi/.
[1] memjavad, "Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Yazma Tutum Ölçeği," Turkish Psychological Scales, vol. X, no. Y, ص Z-Z, December, 2025.
memjavad. Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Yazma Tutum Ölçeği. Turkish Psychological Scales. 2025;vol(issue):pages.