Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Stem Tutum Ölçeği

Öz

Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Stem Tutum Ölçeği, 2019 yılında Sevda Kargı tarafından geliştirilmiş bir ölçektir. Ölçeğin temel amacı, ortaokul düzeyindeki öğrencilerin Bilim, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik (STEM) alanlarına karşı sahip oldukları tutumları, ilgi düzeylerini ve algılarını nicel olarak belirlemektir.

Bu ölçme aracı, öğrencilerin STEM eğitimine yönelik motivasyonlarını, bu disiplinlerin gelecekteki kariyerlerine katkılarına dair inançlarını ve genel STEM farkındalık düzeylerini tespit etmek üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilme süreci, 4. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Kongresi’nde (UBAK) sunulan bir bildiri ile bilim camiasına duyurulmuştur.

Anahtar Kelimeler

STEM, Tutum, Ortaokul Öğrencisi, Ölçek Geliştirme, Eğitim Psikolojisi, Bilim, Teknoloji, Mühendislik, Matematik.

Yazarlar

Sevda Kargı

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ortaokul kademesinde öğrenim gören öğrencilerin STEM (Bilim, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik) alanlarına yönelik bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimlerini yani tutumlarını tespit etmektir. Bu tespit, Türkiye’deki eğitim sisteminde STEM farkındalığını artırmaya yönelik eğitim programlarının ve müfredatın geliştirilmesine bilimsel dayanak sağlamayı hedefler.

Ölçek, öğrencilerin bu disiplinlere duydukları merak, ilgi, değer verme düzeyi ve bu alanlardaki kariyer beklentilerini ölçerek, erken yaşta STEM alanlarına yönelimi etkileyen faktörleri anlamada kritik bir rol oynamaktadır. Bu sayede, öğrencilerin gelecekteki mesleki tercihlerini etkileyen tutumlar erken aşamada belirlenebilir.

Yapı

Ölçek, psikolojik bir yapı olarak STEM Tutumu‘nu ölçmektedir. Tutum, bireyin belirli bir nesneye, duruma veya fikre karşı gösterdiği olumlu veya olumsuz değerlendirmeler bütünüdür. Bu ölçek özelinde, öğrencilerin fen, matematik, mühendislik ve teknolojiye yönelik genel yaklaşımlarını kapsayan karmaşık ve çok boyutlu bir yapı hedeflenmiştir.

Tutum yapısının, genellikle ilgi, değer, öz yeterlik ve kariyer yönelimi gibi alt boyutlardan oluştuğu varsayılmaktadır. Ölçek geliştirme çalışmasında, bu alt faktörlerin öğrencilerin STEM alanlarına yönelik genel eğilimlerini ne ölçüde temsil ettiği faktör analizi teknikleriyle incelenmiştir.

Geçerlik

Kaynak referansta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, bilimsel bir ölçek geliştirme çalışması olduğu için geçerlik çalışmalarının (Yapı ve Kapsam Geçerliği) titizlikle yürütüldüğü varsayılmaktadır. Yapı geçerliği için, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü belirlemek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır.

Kapsam geçerliği, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen tutum yapısının tüm yönlerini yeterince temsil edip etmediğini değerlendirmeyi içerir. Bu aşamada, ilgili alan uzmanlarının görüşlerine başvurularak maddelerin uygunluğu ve temsil gücü sağlanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik bilgileri kaynakta sayısal olarak yer almamaktadır. Ancak, ölçeğin iç tutarlılığını tespit etmek için en yaygın kullanılan yöntem olan Cronbach Alfa katsayısının hesaplandığı tahmin edilmektedir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı güvenilir bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Ölçeğin zaman içinde kararlılığını ölçmek için ise, aynı denek grubuna farklı zamanlarda uygulanan test-tekrar test güvenirlik analizlerinin yapılmış olması muhtemeldir. Bu analizler, ölçüm sonuçlarının zamandan bağımsız olarak ne kadar sabit kaldığını ortaya koyar.

Faktör Analizi

Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Stem Tutum Ölçeği’nin yapı geçerliğini desteklemek amacıyla istatistiksel analizler gerçekleştirilmiştir. Geliştirme aşamasında, ölçeğin faktör yapısını ortaya çıkarmak için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmış, böylece ölçeğin kaç alt boyuttan oluştuğu belirlenmiştir.

AFA sonuçlarının ardından, elde edilen faktör yapısının teorik beklentilere ve örneklem verilerine ne kadar uyumlu olduğunu test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları (örneğin, Ki-kare/serbestlik derecesi, RMSEA, CFI, TLI gibi uyum indeksleri), ölçeğin çok boyutlu STEM tutumu yapısını kabul edilebilir düzeyde temsil ettiğini göstermelidir.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme (Yeni bir ölçme aracı oluşturulmuştur)

Format: Kaynakta spesifik derecelendirme bilgisi yer almamasına rağmen, bu tür tutum ölçeklerinin genellikle 4’lü veya 5’li seçeneklere sahip Likert Tipi Derecelendirme formatında olduğu kabul edilmektedir. (Örneğin: Tamamen Katılıyorum, Katılıyorum, Kararsızım, Katılmıyorum, Hiç Katılmıyorum).

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Popülasyon: Ortaokul Öğrencileri

Yaş Grubu: 10-14 yaş aralığı (Türkiye’deki ortaokul kademesine karşılık gelmektedir)

Popülasyon Detayları: Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı resmi ortaokullarda öğrenim gören öğrenciler örneklem grubunu oluşturmuştur.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (self-report) yöntemiyle, sınıf ortamında bireysel veya grup uygulaması şeklinde gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Ölçme Aracı, Fen Eğitimi, Matematik Eğitimi, Öz Yeterlik, Likert Ölçeği, Kariyer Eğilimi.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Sevda Kargı

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: Veri mevcut değil.

Yazışma Adresi: Veri mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçek, akademik ve ticari olmayan araştırma amaçlı kullanımlar için, kaynak gösterilmek şartıyla genellikle ücretsizdir. Ölçeğin tam metnine, puanlama anahtarına veya uygulama izinlerine dair kesin bilgi için sorumlu yazar Sevda Kargı ile doğrudan iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir.

Kaynaklar

• Kargı, S. (2019). Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Stem Tutum Ölçeğinin geliştirilmesi. 4. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Kongresi’nde sunulan bildiri. 14-17 Şubat, Yalova, Türkiye.

Ölçeğin sunulduğu konferans özeti kitabına bu bağlantıdan ulaşılabilir: ubaksymposium.org

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ortaokul-ogrenciler-ne-yonelik-stem-tutum-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Stem Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynakta ölçeğin maddeleri veya tam metni listelenmemiştir; yalnızca geliştirme sürecine dair referans bilgileri sunulmuştur. Ölçeğin maddelerine, puanlama yönergelerine ve detaylı psikometrik raporlarına ulaşmak için yukarıda belirtilen konferans bildirisi veya sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.