Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Bilişim Teknolojileri Öz-Yeterlik Algısı Ölçeği

Özet

Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Bilişim Teknolojileri Öz-Yeterlik Algısı Ölçeği, ortaokul düzeyindeki öğrencilerin bilgi teknolojilerini kullanma ve bu alandaki görevleri başarıyla yerine getirme konusundaki kişisel inançlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, 2018 yılında Göçer ve Türkoğlu tarafından yapılan kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik çalışması sonucunda oluşturulmuştur. 30 maddeden ve tek boyuttan oluşan bu ölçek, öğrencilerin Bilişim Teknolojileri alanındaki öz-yeterlik düzeylerini yüksek iç tutarlılık (Cronbach Alpha: .90) ile belirlemektedir.

Anahtar Kelimeler

Öz-Yeterlik, Bilişim Teknolojileri, Ortaokul Öğrencileri, Algı, Geçerlik, Güvenirlik, Açımlayıcı Faktör Analizi.

Yazarlar

Gürkan Göçer, Ahmet Türkoğlu.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ortaokul kademesinde öğrenim görmekte olan öğrencilerin Bilişim Teknolojileri (BT) alanındaki yeterlik algılarını güvenilir ve geçerli bir şekilde değerlendirebilecek standart bir ölçüm aracı sağlamaktır.

Bu araç, eğitim araştırmacılarına, eğitim yöneticilerine ve öğretmenlere, öğrencilerin BT becerilerine yönelik inanç düzeylerini tespit etme ve bu inançları güçlendirmeye yönelik eğitim programları geliştirmede bilimsel bir temel sunmayı hedeflemektedir. Ölçek, özellikle teknoloji entegrasyonu çalışmalarının etkinliğini değerlendirmede kritik bir rol oynamaktadır.

Yapı

Ölçek, sosyal bilişsel öğrenme teorisinin merkezi bir kavramı olan öz-yeterlik (self-efficacy) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin belirli bir görevi veya eylemi başarıyla gerçekleştirme yeteneğine dair kişisel yargısını ifade eder.

Bu bağlamda, Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Bilişim Teknolojileri Öz-Yeterlik Algısı Ölçeği, öğrencilerin bilgisayar kullanma, yazılım programlarını anlama, interneti etkin kullanma ve dijital içerik oluşturma gibi Bilişim Teknolojileri ile ilgili çeşitli görevlerdeki yeterlik algılarını tek bir genel boyut altında toplamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, yapı geçerliğini incelemek üzere Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. AFA sonuçlarına göre, ölçek maddeleri tek bir faktör altında toplanmıştır.

Bu tek faktör, ölçeğe ilişkin toplam varyansın %45.90’ını açıklamaktadır. Bu oran, psikometrik açıdan tek boyutlu bir yapının kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermektedir ve ölçeğin kuramsal yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alpha katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Yapılan analizler sonucunda, tüm ölçeğe ait Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı oldukça yüksek bir değer olan .90 olarak bulunmuştur.

Bu yüksek katsayı (.90), ölçek maddelerinin birbirleriyle güçlü bir şekilde ilişkili olduğunu ve aynı yapıyı tutarlı bir biçimde ölçtüğünü kanıtlamaktadır. Bu durum, ölçeğin araştırma ve uygulama ortamlarında güvenle kullanılabileceğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını belirlemek amacıyla yürütülen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin 30 maddelik yapısının tek boyutlu olduğunu doğrulamıştır.

Bu tek faktörlü yapı, Bilişim Teknolojileri Öz-Yeterlik Algısı’nın öğrencilerin genel BT yeteneklerine olan inançlarını bütünsel olarak yansıttığı şeklinde yorumlanmaktadır. Faktör yüklerinin ve açıklanan varyans oranının kabul edilebilir düzeyde olması, ölçeğin yapısal bütünlüğünü güçlendirmektedir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Development)

Format: 30 madde ve tek boyutlu yapı.

Mevcut Diller: Türkçe.

Hedef Popülasyon Grubu: Ortaokul Öğrencileri.

Yaş Grubu: Ortaokul seviyesi (Genellikle 10-14 yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ortaokullarda öğrenim gören öğrenciler.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Ölçeği kullanılmıştır. Derecelendirme formatı şöyledir: 1= bana hiç uyumuyor – 5= bana tamamen uyuyor.

Anahtar Kelimeler

Öz-Yeterlik Algısı, Bilişim Teknolojileri Eğitimi, Psikometrik Özellikler, Tek Boyutlu Ölçek, Likert Ölçeği, Cronbach Alpha.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlantı E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018 (Geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yayınlandığı yıl).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazardan izin alınması tavsiye edilir. Sorumlu yazar Gürkan Göçer’dir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı bilgileri içeren PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

PDF İndirme Bağlantısı: ortaokul-ogrencilerine-yonelik-bilisim-teknolojileri-oz-yeterlik-algisi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Göçer, G. ve Türkoğlu, A. (2018). Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Bilişim Teknolojileri Öz-Yeterlik Algısı Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 46, 223-238.

Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Bilişim Teknolojileri Öz-Yeterlik Algısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin 30 adet maddesi, orijinal kaynak içerikte açıkça listelenmemiştir. Maddelerin tamamına ulaşmak için yukarıda belirtilen akademik makaleye (Göçer & Türkoğlu, 2018) başvurulması gerekmektedir.