Ortaokul Öğrencileri İçin Bilişim Teknolojileri Öz-Yeterlik Algısı Ölçeği

Özet

Ortaokul Öğrencileri İçin Bilişim Teknolojileri Öz-Yeterlik Algısı Ölçeği, Gürkan Göçer ve Adnan Türkoğlu tarafından 2018 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçeğin temel amacı, ortaokul düzeyindeki öğrencilerin Bilişim Teknolojileri (BT) kullanımına, yönetimine ve öğrenimine yönelik algıladıkları yeterlik düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde belirlemektir. Ölçek geliştirme çalışması, öğrencilerin dijital okuryazarlık ve teknoloji entegrasyonu becerilerine olan inançlarını ölçerek eğitim psikolojisi alanına katkı sağlamayı hedeflemiştir.

Ölçek, spesifik olarak Türkiye’deki ortaokul öğrencileri popülasyonuna yönelik tasarlanmış olup, psikometrik özelliklerinin incelendiği kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik çalışması ile desteklenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Öz Yeterlik, Bilişim Teknolojileri, Ortaokul, Ölçek Geliştirme, Algı, Psikometri.

Yazarlar

Gürkan Göçer, Adnan Türkoğlu

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin geliştirilmesindeki temel amaç, ortaokul kademesinde öğrenim görmekte olan öğrencilerin bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanma becerilerine dair sahip oldukları öz-yeterlik inancını ölçmek üzere standart, geçerli ve güvenilir bir araç oluşturmaktır. Bu araç, öğrencilerin teknoloji kullanımına yönelik motivasyonlarını, karşılaştıkları zorluklarla başa çıkma kapasitelerini ve dijital araçlara olan güvenlerini değerlendirmeye imkan tanır.

Ölçek, eğitim araştırmacılarına, öğretmenlere ve okul yöneticilerine öğrencilerin Bilişim Teknolojileri (BT) alanındaki yetkinlik algılarını belirleyerek, bu alanda ihtiyaç duyulan eğitim ve destek programlarını planlamada kritik veriler sunmayı amaçlamaktadır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, Albert Bandura’nın Sosyal Bilişsel Kuramı’nda merkezi bir rol oynayan öz-yeterlik kavramına dayanmaktadır. Ölçülen yapı, bireyin belirli bir alandaki görevleri başarıyla yerine getirme yeteneğine olan inancını ifade eder. Bu ölçek özelinde, yapı, ortaokul öğrencilerinin Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BİT) ile ilgili görevleri (yazılım kullanma, donanım sorunlarını giderme, interneti etkili kullanma, dijital içerik oluşturma vb.) başarıyla tamamlama konusundaki algılarını içerir.

Ölçülen yapı, öğrencilerin teknolojiye karşı geliştirdikleri tutumları ve teknolojik zorluklar karşısındaki ısrarcılık düzeylerini yansıtır. Yüksek öz-yeterlik algısına sahip öğrencilerin, yeni teknolojileri öğrenmeye daha istekli oldukları ve teknoloji kullanımında daha başarılı sonuçlar elde ettikleri varsayılmaktadır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışması (Göçer & Türkoğlu, 2018), aracın ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini belirlemek amacıyla kapsamlı geçerlik analizlerini içermektedir. Bu analizler genellikle yapı geçerliği ve kapsam geçerliği çalışmalarını kapsamaktadır.

Makalede, ölçeğin yapı geçerliğini tespit etmek için genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler sonucunda, ölçeğin teorik yapıyla tutarlı, çok boyutlu veya tek boyutlu bir yapıyı ortaya koyduğu bildirilmiştir. Ölçeğin detaylı geçerlik sonuçları (faktör yükleri, uyum indeksleri vb.) ilgili akademik yayında (Göçer ve Türkoğlu, 2018) mevcuttur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışması, ölçüm sonuçlarının zamana ve farklı koşullara karşı ne kadar tutarlı olduğunu göstermektedir. Göçer ve Türkoğlu (2018) tarafından yapılan çalışmada, ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla yaygın olarak Cronbach’s Alpha katsayısı hesaplanmıştır.

Genellikle öz-yeterlik ölçeklerinde yüksek iç tutarlılık değerleri beklenir. Bu ölçek için elde edilen Cronbach’s Alpha katsayısının kabul edilebilir veya yüksek düzeyde olduğu ve dolayısıyla ölçeğin ortaokul öğrencilerinin BT öz-yeterlik algılarını tutarlı bir şekilde ölçtüğü belirtilmiştir. Detaylı güvenirlik katsayıları ve alt boyutlara ait değerler kaynak makalede sunulmuştur.

Faktör Analizi

Ortaokul Öğrencileri İçin Bilişim Teknolojileri Öz-Yeterlik Algısı Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak amacıyla faktör analizi tekniklerinden yararlanılmıştır. Geliştirme çalışmasında, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğu ve maddelerin hangi faktörler altında toplandığı incelenmiştir.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin öğrencilerin BT kullanımına yönelik yetkinlik algılarını temsil eden anlamlı alt boyutlara sahip olduğunu göstermiştir. Bu alt boyutlar, BT ile ilgili farklı beceri alanlarını (örneğin, yazılım kullanımı, internet güvenliği, problem çözme) temsil edebilir. Faktör yapısının detayları, özgün yayında yer alan AFA ve DFA sonuçları ile açıklanmıştır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Development)

Format: Ölçeğin formatı, genellikle 5’li Likert tipi derecelendirme (Örneğin: Hiç Katılmıyorum’dan Tamamen Katılıyorum’a) kullanılarak hazırlanmıştır. Kesin derecelendirme bilgisi makalede detaylıca verilmiştir.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ortaokul Öğrencileri

Yaş Grubu: Genellikle 10-14 yaş aralığındaki öğrenciler (5. sınıftan 8. sınıfa kadar).

Popülasyon Detayları: Ölçeğin geliştirme ve geçerlik çalışmaları Türkiye’deki ortaokul öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek, öğrencilerin Bilişim Teknolojileri kullanımına yönelik algılarını rapor etmelerini gerektiren öz bildirim (self-report) metodolojisi kullanılarak uygulanır.

Anahtar Kelimeler

Öz Bildirim, Geçerlik, Güvenirlik, Likert Ölçeği, Dijital Yetkinlik.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Gürkan Göçer

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Makalede belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Makalede belirtilmiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018 (Yayın yılı)

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım şartları için yazardan izin alınması zorunludur.

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ortaokul-ogrencileri-icin-bilisim-teknolojileri-oz-yeterlik-algisi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Göçer, G. ve Türkoğlu, A. (2018). Ortaokul Öğrencileri İçin Bilişim Teknolojileri Öz-Yeterlik Algısı Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 46, 223-238. doi:10.21764/maeuefd.394086

[quads id=5]

Ortaokul Öğrencileri İçin Bilişim Teknolojileri Öz-Yeterlik Algısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri bu kaynakta doğrudan sağlanmamıştır. Maddelerin tamamına ve derecelendirme formatına ulaşmak için yukarıda belirtilen akademik makaleye (Göçer ve Türkoğlu, 2018) veya sorumlu yazarın e-posta adresine başvurulması gerekmektedir.