Bilişim Teknolojileri Öz-Yeterlik Algısı Ölçeği

Özet

Bilişim Teknolojileri Öz-Yeterlik Algısı Ölçeği, ortaokul öğrencilerinin bilişim teknolojileri (BT) alanındaki çeşitli görevleri başarıyla yerine getirme yeteneklerine dair inançlarını ve algılarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Ölçek, 2019 yılında Gürkan Göçer ve A. Türkoğlu tarafından gerçekleştirilen kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik çalışması sonucunda kullanıma sunulmuştur. Bu araç, öğrencilerin dijital ortamlarda kendilerini ne kadar yeterli gördüklerini belirleyerek, teknoloji eğitiminin planlanması ve değerlendirilmesi süreçlerine önemli katkılar sağlamayı hedeflemektedir.

Ölçeğin geliştirilmesi, öğrencilerin teknoloji kullanımına yönelik motivasyonlarını ve performanslarını doğrudan etkileyen öz yeterlik yapısını ölçmeye odaklanmıştır. Çalışma, özellikle ortaokul kademesinde BT okuryazarlığının artırılmasına yönelik pedagojik yaklaşımların temelini oluşturacak güvenilir veriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bilişim Teknolojileri, Öz Yeterlik Algısı, Ortaokul Öğrencileri, Psikometrik Ölçek Geliştirme, Dijital Yetkinlik, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Gürkan Göçer, A. Türkoğlu.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ortaokul düzeyindeki öğrencilerin Bilişim Teknolojileri (BT) kullanımına yönelik kişisel öz yeterlik düzeylerini standart ve bilimsel yöntemlerle tespit etmektir. Bu tespit, öğrencilerin teknoloji entegrasyonuna adaptasyon süreçlerini anlamak ve olası eksiklikleri gidermek için kritik öneme sahiptir.

Geliştiriciler, ölçeği kullanarak öğrencilerin BT araçlarını öğrenme, kullanma ve sorun giderme konularındaki inançlarını nicel olarak ölçmeyi amaçlamıştır. Elde edilen veriler, eğitimcilerin ve politika yapıcıların, öğrencilerin dijital becerilerini ve öz güvenlerini artırmaya yönelik hedeflenmiş müdahale programları geliştirmesine yardımcı olmaktadır.

Yapı

Ölçek, Albert Bandura’nın Sosyal Bilişsel Teorisinde merkezi bir rol oynayan öz yeterlik kavramı üzerine kurulmuştur. Bu psikolojik yapı, bireyin belirli bir alandaki görevleri başarıyla tamamlama kapasitesine olan inancını temsil eder. Bilişim Teknolojileri Öz-Yeterlik Algısı Ölçeği, bu inancın BT bağlamındaki tezahürlerini ölçer.

Ölçek maddeleri, genellikle yazılım uygulamalarını kullanma, internette bilgiye erişme, dijital etik kurallarına uyma ve temel donanım/yazılım sorunlarını çözme gibi spesifik BT yeterlik alanlarını kapsamaktadır. Ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olması muhtemeldir; bu boyutlar öğrencilerin farklı teknolojik görevlerdeki kendilerine duydukları güveni ayrı ayrı değerlendirmeye olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Göçer ve Türkoğlu (2019) tarafından ortaokul öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Yapı geçerliğini saptamak amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin kuramsal olarak beklenen yapıyla uyumlu olduğunu göstermiştir.

Faktör analizleri sonucunda elde edilen uyum indeksleri (örneğin, RMSEA, CFI, TLI) ve madde yükleri, ölçeğin Bilişim Teknolojileri Öz-Yeterlik Algısı yapısını geçerli bir şekilde ölçtüğünü doğrulamıştır. Detaylı geçerlik bulguları için, araştırmacıların Mehmet Aktif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi’nde yayımlanan orijinal makalesine başvurulmalıdır. Orijinal makalenin bağlantısı: dergipark.org.tr.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık temelinde yapılmıştır. Geliştirme çalışmasında (Göçer ve Türkoğlu, 2019), ölçeğin Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanmış ve bu katsayının kabul edilebilir akademik standartların üzerinde olduğu rapor edilmiştir. Bu durum, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve ölçüm hatasının düşük olduğunu göstermektedir.

Yüksek güvenilirlik değerleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı ancak benzer gruplarda tutarlı sonuçlar üretebilme kapasitesini işaret eder. Güvenirlik çalışmalarının detayları, orijinal akademik yayında bulunmaktadır.

Faktör Analizi

Bilişim Teknolojileri Öz-Yeterlik Algısı Ölçeği‘nin yapısal bütünlüğünü belirlemek amacıyla iki aşamalı Faktör Analizi gerçekleştirilmiştir. İlk olarak uygulanan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin öz yeterlik yapısını oluşturan temel boyutları ortaya çıkarmıştır. Bu analiz, maddelerin hangi alt faktörler altında toplandığını ve bu faktörlerin toplam varyansın ne kadarını açıkladığını belirlemiştir.

İkinci aşamada, örneklemden elde edilen faktör yapısının teorik modele uygunluğunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, modelin veriyle mükemmel veya iyi düzeyde uyum gösterdiğini kanıtlayarak, ölçeğin çok boyutlu yapısının sağlamlığını desteklemiştir. Bu yapısal kanıtlar, ölçeğin geçerli bir şekilde kullanılması için temel teşkil eder.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme Ölçeği (Developmental Scale)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Detaylar orijinal makalede belirtilmiştir.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Ortaokul Öğrencileri

Age Group: Genellikle 10-14 yaş aralığı (Ortaokul eğitimi alan bireyler)

Population Details: Türkiye Cumhuriyeti’nde resmi ortaokullarda öğrenim gören öğrenciler örneklem olarak kullanılmıştır.

Test Methodology: Öz bildirim (Self-Report) yöntemiyle uygulanan, bireylerin kendi algılarını işaretlediği anket formudur.

Anahtar Kelimeler

BT Öz-Yeterlik, Dijital Eğitim, Bilişim Teknolojileri, Göçer ve Türkoğlu, Psikometri, Eğitim Psikolojisi, Faktör Analizi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Gürkan Göçer)

Correspondence Address: Mehmet Aktif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Burdur, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Göçer ve Türkoğlu tarafından 2019 yılında yayımlanan akademik bir çalışma ile kullanıma sunulmuştur. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle makaleye atıf yapmak koşuluyla serbesttir; ancak kullanım izinleri ve olası ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Gürkan Göçer ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şu adresten indirilebilir: bilisim-teknolojileri-oz-yeterlik-algisi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Göçer, G. ve Türkoğlu, A. (2019). Ortaokul öğrencilerine yönelik Bilişim Teknolojileri Öz-Yeterlik Algısı Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mehmet Aktif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (46), 223-238.
• Makalenin orijinal linki: dergipark.org.tr

Bilişim Teknolojileri Öz-Yeterlik Algısı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: Ölçeğin maddeleri, orijinal akademik kaynakta yer almaktadır. Telif hakları ve akademik yayın kısıtlamaları nedeniyle ölçek maddeleri bu girişte tam olarak sunulamamaktadır. Ölçek maddelerini kullanmak veya incelemek isteyen araştırmacıların, Göçer ve Türkoğlu (2019) tarafından yayımlanan orijinal makaleye başvurması gerekmektedir.