Ortaokul Öğrencileri İçin Stres Ölçeği

Özet

Ortaokul Öğrencileri İçin Stres Ölçeği, 2017 yılında Kesici ve Aşılıoğlu tarafından geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, ortaokul düzeyindeki öğrencilerin yaşadığı stres düzeylerini ve boyutlarını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Geliştirme çalışması kapsamında hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin yapısal uygunluğu ve tutarlılığı detaylı olarak incelenmiştir. Elde edilen yüksek Cronbach Alpha katsayısı (.91), ölçeğin iç tutarlılığının mükemmel düzeyde olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Stres, ortaokul öğrencileri, psikometrik geliştirme, faktör analizi, Cronbach Alpha, geçerlik, güvenirlik.

Yazarlar

Ahmet Kesici, B. Aşılıoğlu

[quads id=5]

Amaç

Ortaokul Öğrencileri İçin Stres Ölçeği, Türkiye’deki ortaokul öğrencilerinin karşılaştığı akademik, sosyal ve kişisel stres kaynaklarını sistematik olarak belirlemek ve düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, bu yaş grubunun stres deneyimlerini geçerli ve güvenilir bir araçla saptayarak, rehberlik ve psikolojik danışmanlık hizmetlerine bilimsel dayanak sağlamaktır.

Bu araç, eğitimcilerin ve ruh sağlığı profesyonellerinin öğrencilerin stresle başa çıkma becerilerini geliştirmeye yönelik müdahale programları tasarlamasına yardımcı olmak için kritik öneme sahiptir.

Yapı

Ölçek, ortaokul öğrencilerinin yaşadığı stres yapısını ölçmektedir. Yapılan psikometrik çalışmalar, ölçeğin bu yaş grubuna özgü stres faktörlerini başarıyla temsil ettiğini göstermektedir. Geliştirme çalışması, stresin çok boyutlu bir yapı olduğunu varsayarak, bu boyutları kapsayacak maddeler içermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğini belirlemek amacıyla kapsamlı bir faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Geçerlik çalışmasının ilk aşamasında, 44 maddelik deneme formu kullanılmıştır. Madde-toplam puan korelasyonları hesaplanmış ve bu katsayısı 0.30’un altında kalan 5 madde (43., 21., 30., 37. ve 39. maddeler) ölçekten çıkarılmıştır.

Bu eleme süreci, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen toplam yapıyı ne derece temsil ettiğini göstermiş ve ölçeğin iç tutarlılığını artırmıştır. Geriye kalan maddeler üzerinde yapılan faktör analizleri, ölçeğin teorik yapıyla uyumlu olduğunu desteklemiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri sonucunda yüksek düzeyde iç tutarlılık tespit edilmiştir. Ölçeğin Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı .91 olarak hesaplanmıştır, ki bu değer sosyal bilimlerde mükemmel kabul edilen bir güvenirlik düzeyini işaret eder.

Ayrıca, ölçeğin açıkladığı toplam varyansın yaklaşık %55 olduğu belirlenmiştir. Bu oran, ölçeğin ölçtüğü yapının önemli bir kısmını başarıyla temsil ettiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Geçerlik çalışmaları kapsamında hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA, madde eleme sürecini takiben ölçeğin faktör yapısını ortaya çıkarmıştır.

Ölçeğin yapısal modelinin uygunluğunu test etmek için uygulanan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, modelin veriyle uyumlu olduğunu göstermiştir. DFA sonucunda elde edilen uyum iyiliği indeksleri şu şekildedir:

• Ki-Kare/Serbestlik Derecesi oranı (χ²/sd): 1.595 (1-3 arası değerler iyi uyumu gösterir).
• Kök Ortalama Kare Yaklaşım Hatası (RMSEA): 0.048 (0.05 altı mükemmel uyumu gösterir).
• İyilik Uyum İndeksi (GFI): 0.90
• Düzeltilmiş İyilik Uyum İndeksi (AGFI): 0.88
• Normlanmış Uyum İndeksi (NFI): 0.86
• Karşılaştırmalı Uyum İndeksi (CFI): 0.94

Bu uyum değerlerinin tamamı (GFI, AGFI, NFI ve CFI), kabul edilebilir veya iyi düzeyde uyumu işaret etmektedir. Özellikle RMSEA ve CFI değerleri, modelin yapısal olarak güçlü olduğunu kanıtlamaktadır.

Araç Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Likert Tipi Derecelendirme

Derecelendirme: 4 seçenekli Likert tipi ölçek kullanılmıştır. Derecelendirme şu şekildedir: 1= Hiç, 4= Sürekli.

Language Available: Türkçe

Population Group: Ortaokul öğrencileri

Age Group: Genellikle 10-14 yaş aralığı (Ortaokul dönemi)

Population Details: Türkiye’de öğrenim gören ortaokul öğrencileri üzerinde standardize edilmiştir.

Test Methodology: Öz bildirim raporlama (Self-report) ölçeği.

PDF Kaynağı: Ölçeğin orijinal PDF dosyası şu bağlantıdan indirilebilir: ortaokul-ogrencileri-icin-stres-olcegi-toad.pdf

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017

Sorumlu Yazar: Ahmet Kesici

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımına dair ticari ücret veya resmi izin gereksinimleri hakkında kesin bilgi mevcut değildir. Akademik çalışmalarda kullanım için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynakça

Kesici, A. ve Aşılıoğlu, B. (2017). Ortaokul Öğrencileri İçin Stres Ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 25(6), 2413-2426.

[quads id=5]

Ortaokul Öğrencileri İçin Stres Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen Kesici ve Aşılıoğlu (2017) tarafından yayımlanan orijinal makaleye başvurunuz.