Ortaokul Öğrencileri İçin Stem Tutum Ölçeği

Özet

Ortaokul Öğrencileri İçin STEM Tutum Ölçeği, İbrahim Benek ve Büşra Akçay tarafından 2019 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçeğin temel amacı, ortaokul düzeyindeki öğrencilerin bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik (STEM) alanlarına yönelik genel tutum düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde belirlemektir. Ölçek geliştirme çalışması, kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik analizi sürecini içererek, eğitim araştırmalarında ve uygulamalarında kullanılabilecek sağlam bir psikometrik araç sunmayı hedeflemiştir.

Ölçek, öğrencilerin STEM kariyerlerine olan ilgisini, bu alanlardaki derslere karşı gösterdikleri motivasyonu ve STEM disiplinlerinin günlük yaşamdaki önemine dair algılarını değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Bu ölçek, özellikle Türkiye’deki eğitim sisteminde STEM eğitiminin yaygınlaştırılması çabalarına katkı sağlamak amacıyla geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

STEM, Tutum Ölçeği, Ortaokul Öğrencileri, Ölçek Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik, Fen Eğitimi, Matematik Eğitimi.

Yazarlar

İbrahim Benek, Büşra Akçay

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ortaokul seviyesindeki öğrencilerin STEM (Bilim, Teknoloji, Mühendislik, Matematik) alanlarına yönelik tutumlarını ölçmektir. Bu tutumlar, öğrencilerin gelecekteki kariyer seçimlerini ve STEM ile ilgili derslere olan katılımlarını etkileyen önemli duyuşsal özelliklerdir.

Ölçek, eğitimcilerin ve araştırmacıların, öğrencilerin STEM alanlarına yönelik olumlu ya da olumsuz eğilimlerini tespit etmelerine olanak tanır. Elde edilen veriler, STEM eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmek ve öğrencilerin ilgisini artırmaya yönelik müdahale stratejileri geliştirmek için kritik öneme sahiptir. Ölçek, bir geliştirme çalışması olarak, alana özgün ve psikometrik açıdan sağlam bir ölçüm aracı kazandırmayı hedeflemiştir.

Yapı

Ortaokul Öğrencileri İçin STEM Tutum Ölçeği, tutum kavramının psikolojik yapısını temel alarak geliştirilmiştir. Tutum, genellikle bilişsel (bilgi ve inançlar), duyuşsal (duygular ve hisler) ve davranışsal (davranışa yönelik eğilimler) olmak üzere üç temel bileşenden oluşur. Bu ölçek, öğrencilerin STEM alanlarına yönelik bu üç bileşendeki eğilimlerini ölçmeyi amaçlar.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, öğrencilerin STEM derslerine olan ilgisi, bu alanlarda başarılı olma inancı (öz yeterlik), STEM kariyerlerine yönelik motivasyonu ve STEM’in toplumsal faydasına dair algıları gibi alt boyutları içerecek şekilde tasarlanmıştır. Ölçeğin faktör yapısı, uygulanan faktör analizi sonuçlarıyla desteklenmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Benek ve Akçay’ın 2019 tarihli makalesinde detaylandırılmıştır. Geliştirme çalışması kapsamında, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı ne kadar doğru temsil ettiğini belirlemek amacıyla kapsamlı analizler yapılmıştır.

Özellikle yapı geçerlik (Construct Validity) çalışmalarında, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumu incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin ortaokul öğrencilerinin STEM tutumlarını çok boyutlu olarak ölçtüğünü doğrulamıştır. Ayrıca, uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği de sağlanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçekten elde edilen puanların tutarlılığını ve kararlılığını ortaya koymaktadır. Benek ve Akçay (2019), ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla Cronbach Alfa (Güvenirlik) katsayısını hesaplamışlardır.

Yüksek Cronbach Alfa katsayısı değerleri, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü göstermektedir. Geliştirme çalışmasında elde edilen bu katsayıların, ölçeğin ortaokul düzeyinde yapılan ölçümlerde yüksek derecede güvenilir olduğunu desteklediği varsayılmaktadır. Ölçeğin alt boyutları için de ayrı ayrı iç tutarlılık analizleri yapılmıştır.

Faktör Analizi

Ortaokul Öğrencileri İçin STEM Tutum Ölçeği’nin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla Faktör Analizi (FA) kullanılmıştır. İlk aşamada, ölçeğin temel boyutlarını keşfetmek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu ve her bir maddenin hangi boyuta yüklendiğini belirlemede kritik rol oynamıştır.

AFA sonuçlarının ardından, belirlenen faktör yapısının hedef popülasyonda doğrulanması amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA, elde edilen modelin uyum indekslerinin (örneğin, RMSEA, CFI, GFI) kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu göstererek, ölçeğin çok boyutlu yapısının teorik beklentilerle uyumlu olduğunu kanıtlamıştır. Bu çok boyutlu yapı, öğrencilerin STEM‘e yönelik farklı tutum bileşenlerini ayrı ayrı değerlendirmeye olanak tanır.

Araç Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Genellikle 5’li Likert Tipi Derecelendirme (Örn: Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a).

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Ortaokul Öğrencileri.

Yaş Grubu: Genellikle 10-14 yaş aralığı (5. sınıftan 8. sınıfa kadar).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli ortaokullarda öğrenim gören öğrencilerden oluşan çalışma grubu üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği. Ölçek, öğrencilerin STEM tutumlarına dair kişisel algılarını ve görüşlerini ifade etmelerini gerektiren bir dizi ifadeden oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Tutum Ölçümü, Eğitim Psikolojisi, Faktör Analizi, Ortaokul Eğitimi, Geçerlik, Güvenirlik, Psikometri.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: İbrahim Benek

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Benek ve Akçay tarafından 2019 yılında yayınlanan akademik bir makale kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik ve kar amacı gütmeyen araştırmalarda kullanımı genellikle kaynak gösterilerek serbesttir, ancak ticari veya geniş çaplı uygulamalar için sorumlu yazar (İbrahim Benek) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin geliştirildiği yıl: 2019.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ortaokul-ogrencileri-icin-stem-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Benek, İ., & Akçay, B. (2019). Development of STEM Attitude Scale for Secondary School Students: Validity and reliability study. International Journal of Education in Mathematics, Science and Technology, 7(1), 32-52. doi: 10.18404/ijemst.509258

Makalenin orijinal bağlantısı: ijemst.net

[quads id=5]

Ortaokul Öğrencileri İçin Stem Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, geliştirme makalesinden (Benek & Akçay, 2019) elde edilmelidir.

Aşağıdaki alan, ölçeğin orijinal maddeleri için ayrılmıştır:

• Maddeler kaynakta mevcut değildir.