Ortaokul Öğrencileri için Okula Uyum Ölçeği

Özet

Ortaokul Öğrencileri için Okula Uyum Ölçeği, S. Kaynak ve O. Uslu tarafından 2021 yılında geliştirilmiş, ortaokul kademesindeki öğrencilerin akademik ve sosyal ortamlara adaptasyon düzeylerini belirlemeyi amaçlayan özgün bir ölçme aracıdır. Ölçek, toplam 18 maddeden oluşmakta olup, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sonucunda iki temel alt boyutta (Akademik Uyum ve Sosyal Uyum) yapılandırılmıştır. Ölçeğin iç tutarlılık katsayıları yüksek düzeyde güvenirlik sunduğunu göstermektedir (Toplam Cronbach Alfa = 0,914). Bu araç, eğitim bilimcilerine ve okul psikolojik danışmanlarına, öğrencilerin uyum sorunlarını erken aşamada tespit etme imkanı sunar.

Anahtar Kelimeler

Okula Uyum, Ortaokul Öğrencileri, Akademik Uyum, Sosyal Uyum, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Likert, Adaptasyon.

Yazarlar

Kaynak, S., Uslu, O.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin geliştirilmesindeki temel amaç, Türkiye’deki ortaokul öğrencilerinin okul çevresine sağladıkları uyum sürecini bilimsel yöntemlerle, geçerli ve güvenilir bir biçimde ölçmektir. Okula uyum, öğrencilerin akademik başarılarını ve psikososyal gelişimlerini doğrudan etkileyen kritik bir faktördür. Bu ölçek, öğrencilerin bu süreçte yaşadıkları zorlukları ve başarıları iki ayrı boyutta değerlendirerek kapsamlı bir profil sunmayı hedefler.

Ölçek, özellikle okul psikolojik danışmanlık hizmetlerinde kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Elde edilen veriler, öğrencilerin hangi uyum alanında (akademik veya sosyal) desteğe ihtiyaç duyduğunu belirlemeye yardımcı olur ve böylece önleyici rehberlik programlarının etkin bir şekilde planlanmasına olanak tanır.

Yapı

Ortaokul Öğrencileri için Okula Uyum Ölçeği, öğrencilerin okul ortamına adaptasyonunu temsil eden iki temel yapı etrafında şekillenmiştir. Bu yapılar, Açımlayıcı Faktör Analizi sonuçlarıyla da desteklenmiştir:

• Akademik Uyum: Bu boyut, öğrencinin derslere olan ilgisi, ödev sorumluluğu, öğrenme ortamına katılımı ve okul kurallarına uyumu gibi eğitim-öğretim faaliyetlerine yönelik adaptasyonunu ölçer. Bu alt boyut 9 maddeden oluşmaktadır.
• Sosyal Uyum: Bu boyut, öğrencinin okul içerisindeki akranları ve öğretmenleri ile kurduğu ilişkilerin kalitesini, sosyal etkileşim becerilerini ve okulun sosyal çevresine entegrasyonunu değerlendirir. Bu alt boyut da 9 maddeden oluşmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini kanıtlamak amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda, kuramsal olarak beklenen iki faktörlü yapı (Sosyal Uyum ve Akademik Uyum) elde edilmiştir. Bu iki faktörün toplam varyansın %50,22’sini açıkladığı tespit edilmiştir, bu oran psikometrik çalışmalarda kabul edilebilir bir düzeydedir.

Madde faktör yük değerleri, maddelerin ilgili alt boyutları güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir. Akademik Uyum boyutundaki faktör yükleri 0,53 ile 0,86 aralığında; Sosyal Uyum boyutundaki faktör yükleri ise 0,56 ile 0,79 aralığında değişmektedir. Bu yüksek yük değerleri, maddelerin yapısal geçerliğe önemli katkılar sağladığını teyit etmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik kanıtları, alt boyutlar ve toplam ölçek için ayrı ayrı hesaplanan Cronbach Alfa katsayıları ile sunulmuştur. Elde edilen değerler, ölçeğin tutarlı ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir:

• Sosyal Uyum Alt Boyutu: 0,864
• Akademik Uyum Alt Boyutu: 0,866
• Toplam Okula Uyum Ölçeği: 0,914

Tüm alt boyutların ve toplam ölçeğin katsayılarının 0,80’in üzerinde olması, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve farklı örneklemlerde de güvenle kullanılabileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme çalışmasında, yapı geçerliğini belirlemek için temel bileşenler yöntemi kullanılarak Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yapılmıştır. Analiz, 18 maddelik ölçeğin varyansın %50,22’sini açıklayan iki boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu faktörler, öğrencilerin okul yaşamındaki kritik alanları temsil eden Akademik Uyum ve Sosyal Uyum olarak adlandırılmıştır.

Faktör yüklerinin dağılımı, maddelerin ilgili faktöre güçlü bir şekilde yüklendiğini göstermektedir. Bu, iki boyutlu yapının net ve ayrışmış olduğunu, dolayısıyla ölçeğin teorik yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme

Derecelendirme: 1 = bana hiç uygun değil / 5 = bana tamamen uygun

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Ortaokul Öğrencileri

Yaş Grubu: Ortaokul kademesi (Genellikle 10-14 yaş)

Madde Sayısı: Toplam 18 Madde

Alt Boyutlar: Sosyal Uyum (9 Madde) ve Akademik Uyum (9 Madde)

Uygulama Metodolojisi: Öz bildirim temelli, grup veya bireysel uygulama.

Anahtar Kelimeler

Okul Adaptasyonu, Akademik Başarı, Sosyal İlişkiler, Öz Bildirim Ölçeği, Güvenirlik, Açımlayıcı Faktör Analizi, İç Tutarlılık Katsayısı.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Semih Kaynak

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Kurum Adresi: Veri mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2021 yılında Uluslararası Türk Dünyası Eğitim Bilimleri Kongresi’nde bildiri sunumu olarak kamuoyuna tanıtılmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinlerin ve telif haklarına ilişkin detayların sorumlu yazar Semih Kaynak ile doğrudan iletişime geçilerek öğrenilmesi tavsiye edilmektedir.

Kaynaklar

Kaynak, S. & Uslu, O. (2021, Kasım). Ortaokul Öğrencileri İçin Okula Uyum Ölçeği. Uluslararası Türk Dünyası Eğitim Bilimleri Kongresi (Bildiri sunumu). Gazi Üniversitesi, Ankara. Kongre bağlantısı: gaziturkdunyasi.gazi.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi bu kaynakta sağlanmamıştır.

[quads id=5]

Ortaokul Öğrencileri İçin Okula Uyum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin tam maddelerine veya uygulama kılavuzuna bu kaynakta yer verilmemiştir. Ölçek maddelerine erişim sağlamak için sorumlu yazar Semih Kaynak ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.