Stem’e ve Stem’in Alt Başlıklarına Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Stem’e ve Stem’in Alt Başlıklarına Yönelik Tutum Ölçeği, 2017 yılında Keleş, Özenoğlu-Kiremit ve Aktamış tarafından geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, bireylerin STEM (Fen, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik) alanlarına ve bu alanların alt disiplinlerine yönelik genel ve özelleşmiş tutum düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Geliştirme süreci, kapsamlı istatistiksel analizleri içermiş olup, ölçeğin yapı geçerliği hem Açımlayıcı hem de Doğrulayıcı Faktör Analizleri ile desteklenmiştir.

Ölçek, beşli Likert formatında derecelendirilmekte olup, eğitim araştırmalarında ve pedagojik değerlendirmelerde öğrencilerin STEM alanlarına olan eğilimlerini ve motivasyonlarını belirlemek için kritik bir araç olarak kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

STEM, Tutum, Ölçek Geliştirme, Eğitim Psikolojisi, Fen Eğitimi, Matematik Eğitimi, Cronbach Alfa

Yazarlar

Feride Keleş, Hatice Özenoğlu-Kiremit, Hünkar Aktamış

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin STEM disiplinlerine karşı geliştirdikleri duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri nicel bir biçimde saptamaktır. Bu ölçüm aracı, STEM eğitimi alanında yürütülen reformların, müfredat değişikliklerinin veya uygulanan pedagojik yöntemlerin öğrencilerin tutumları üzerindeki etkilerini değerlendirme ihtiyacından doğmuştur.

Ölçek, araştırmacılara ve eğitim planlamacılarına, öğrencilerin hangi STEM alt alanlarına daha olumlu veya olumsuz yaklaştığını belirleme imkanı sunarak, hedeflenmiş müdahaleler geliştirmeye yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Stem’e ve Stem’in Alt Başlıklarına Yönelik Tutum Ölçeği, tutum kavramını çok boyutlu bir yapı olarak ele almaktadır. Ölçek, yapılan faktör analizleri sonucunda belirlenen ve maddelerin içeriklerine uygun olarak isimlendirilen alt faktörlerden oluşmaktadır. Bu alt faktörler, genel STEM algısının yanı sıra, Fen, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik gibi spesifik disiplinlere yönelik tutumları ayrıştırmaktadır.

Maddelerin içeriği, öğrencilerin STEM alanlarına duydukları ilgi, kariyer beklentileri ve bu alanlardaki öğrenme deneyimlerine dair inançlarını kapsayacak şekilde yapılandırılmıştır. Bu çok faktörlü yapı, tutumun derinlemesine analiz edilmesine olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, gelişmiş istatistiksel teknikler kullanılarak sağlanmıştır. İlk olarak, SPSS 22 programı aracılığıyla madde analizleri ve Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) gerçekleştirilmiştir. AFA, ölçeğin altında yatan faktör sayısını ve her bir maddenin ait olduğu faktörü belirlemiştir.

Yapı geçerliğini güçlendirmek amacıyla, AFA sonucunda elde edilen faktör yapısı Lisrel 8.8 istatistik programı ile Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak doğrulanmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin teorik model ile yüksek düzeyde uyum gösterdiğini teyit etmiştir. Ayrıca, ölçek maddelerinin ayırt edicilik özellikleri incelenerek, her bir maddenin ölçülen yapıyı yeterince temsil ettiği belirlenmiştir.

Güvenilirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliği, Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı ile hesaplanmıştır. Ölçeğin genel güvenilirlik katsayısı (tüm ölçek için) .87 olarak bulunmuştur, bu da ölçeğin mükemmel düzeyde bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Alt faktörlerin güvenilirlik katsayıları ise şöyledir:

• 1. Faktör: .89 (Çok yüksek iç tutarlılık)
• 2. Faktör: .68 (Kabul edilebilir iç tutarlılık)
• 3. Faktör: .78 (İyi iç tutarlılık)

Bu değerler, ölçeğin farklı alt boyutlarda dahi tutarlı ve kararlı ölçümler sağlama yeteneğine sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını ortaya çıkarmak için hem keşfedici hem de doğrulayıcı yöntemler kullanılmıştır. İlk aşamada uygulanan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçekteki maddelerin hangi temel boyutlar etrafında gruplandığını belirlemiştir. Bu analiz, alt faktörlerin sayısının ve içeriğinin belirlenmesinde yol gösterici olmuştur.

AFA sonuçlarının ardından, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA, Keleş ve arkadaşları tarafından önerilen üç faktörlü yapının, toplanan verilerle istatistiksel olarak anlamlı bir uyum sergilediğini doğrulamıştır. Bu çift aşamalı yaklaşım, ölçeğin yapısal geçerliğinin sağlam temellere oturtulmasını sağlamıştır.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme Ölçeği

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Eğitim alanında çalışanlar ve STEM alanlarına yönelik tutumları ölçülmek istenen öğrenci grupları.

Yaş Grubu: Spesifik yaş grubu belirtilmemiştir, ancak genel olarak eğitim sistemindeki ergen ve genç yetişkin gruplarına (ortaokul, lise ve üniversite öğrencileri) uygulanabilir.

Popülasyon Detayları: Ölçek, STEM eğitimine katılan veya bu alanlarla ilgili dersler alan bireylerin tutumlarını ölçmek üzere geliştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek, katılımcıların sunulan ifadelere katılma düzeylerini aşağıdaki 5 seçenekli Likert ölçeği üzerinden işaretlediği bir öz-bildirim aracıdır:

1. 1=Tamamen Katılmıyorum
2. 2=Katılmıyorum
3. 3=Fikrim Yok
4. 4=Katılıyorum
5. 5=Tamamen Katılıyorum

Anahtar Kelimeler

Eğitim, Tutum Ölçeği, Açımlayıcı Faktör Analizi, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Psikometri, Likert Ölçeği

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Feride Keleş

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değil.

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımına ilişkin ticari izinler veya ücretlendirme bilgisi mevcut değildir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi ve uygun atıf yapılması gerekmektedir.

Test Yılı: 2017

Kaynaklar

Keleş, F., Özenoğlu-Kiremit, H. ve Aktamış, H.(2017). Stem’e ve Stem’in Alt Başlıklarına Yönelik Tutum Ölçeği geliştirme. IV. International Eurasian Educational Research Congress içinde (s.771- 772). Denizli: Pamukkale Üniversitesi.

Bu ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: steme-ve-stemin-alt-basliklarina-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Stem’e ve Stem’in Alt Başlıklarına Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, yazarların orijinal kongre bildirisinden veya yayımlanmış makalesinden elde edilmelidir.

Bu bölüm, ölçeğin maddeleri yayımlandığında buraya eklenmek üzere ayrılmıştır.