Örgütsel Utanç Yönetimi Ölçeği

Abstract

Örgütsel Utanç Yönetimi Ölçeği, Çelebi (2020) tarafından Türkçeye uyarlanmış ve geçerlik/güvenirlik çalışmaları yapılmış psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, çalışanların örgütsel bağlamda deneyimledikleri utanç duygusuyla nasıl başa çıktıklarını ve bu duyguyu ne ölçüde kabul edip ne ölçüde kaçındıklarını ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Toplam 10 maddeden oluşan ölçek, iki temel faktör altında toplanmıştır: Utancın Kabulü ve Utançtan Kaçınma. Ölçek, özellikle Örgütsel Davranış alanında, çalışanların duygusal tepkilerinin iş yeri performansı ve ilişkileri üzerindeki etkilerini incelemek için değerli bir kaynak sunmaktadır.

Keywords

Örgütsel Utanç, Utanç Yönetimi, Psikometrik Ölçek, Örgütsel Davranış, Uyarlama, Güvenirlik, Geçerlik.

Authors

Furkan Çelebi.

Purpose

Bu ölçeğin temel amacı, örgütsel ortamlarda bireylerin yaşadığı utanç duygusunun yönetim biçimlerini sistematik olarak değerlendirmektir. Ölçek, bireyin utanç verici durumları takiben gösterdiği tepkileri, yani bu duyguyu içselleştirerek kabul etme eğilimini veya bu duygudan kaçınma ve dışsallaştırma eğilimini ölçmeyi hedefler.

Ölçek, araştırmacılara utanç yönetim stratejilerinin örgütsel sonuçlar (örneğin, motivasyon, iş tatmini, iş arkadaşlarıyla çatışma) üzerindeki etkilerini analiz etme imkanı sunar. Böylece, utancın potansiyel olarak yıkıcı etkilerinin nasıl yapıcı veya en azından nötr hale getirilebileceği konusunda teorik ve pratik çıkarımlar yapılabilir.

Construct

Ölçeğin ölçtüğü psikolojik yapı, Örgütsel Utanç Yönetimidir. Bu yapı, bir çalışanın örgütsel başarısızlıklar, hatalar veya norm ihlalleri sonucu hissettiği utanç duygusuna verdiği bilişsel ve duygusal tepkilerin bütünüdür. Utanç yönetimi, genellikle iki karşıt strateji etrafında şekillenir.

Bu stratejiler, ölçeğin iki ana boyutu olarak belirlenmiştir: Utancın Kabulü (bireyin utanç duygusunu dürüstçe tanıması ve içselleştirmesi) ve Utançtan Kaçınma (bireyin utancı görmezden gelme, başkalarını suçlama veya öfke yoluyla duygusal uzaklaşma çabası). Bu iki boyut, utanç duygusunun bireyin iş yaşamındaki adaptasyonunu ve kişilerarası ilişkilerini nasıl etkilediğini anlamak için temel teşkil eder.

Validity

Ölçeğin yapı geçerliği, faktör analizi öncesinde yapılan örneklem yeterliliği ve korelasyon testleri ile desteklenmiştir. Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri 0,833 olarak hesaplanmıştır. Bu değer, örneklem büyüklüğünün ve verilerin faktör analizi için çok iyi düzeyde uygun olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, maddeler arasındaki faktör yapılabilir düzeyde ilişkinin varlığını test eden Bartlett testi sonuçları istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p: 0,000). Bu sonuç, ölçek maddelerinin ortak bir yapıyı ölçmek üzere yeterli korelasyona sahip olduğunu ve yapı geçerliğinin güçlü bir şekilde desteklendiğini ortaya koymaktadır.

Reliability

Ölçeğin iç tutarlılığını ve güvenirliğini değerlendirmek amacıyla Cronbach’s Alpha (α) katsayısı hesaplanmıştır. Güvenirlik değerleri, hem ölçek geneli hem de alt boyutlar için ayrı ayrı incelenmiş ve kabul edilebilir düzeyde bulunmuştur.

Ölçeğin genel güvenirlik katsayısı (α) 0,78 olarak saptanmıştır. Alt boyutların güvenirlik katsayıları ise yüksek iç tutarlılığa işaret etmektedir: Birinci boyut olan Utancın Kabulü için α değeri 0,88; ikinci boyut olan Utançtan Kaçınma için ise α değeri 0,70 olarak belirlenmiştir. Bu bulgular, ölçeğin tutarlı ölçümler sağlama yeteneğini doğrulamaktadır.

Factor Analysis

Örgütsel Utanç Yönetimi Ölçeği’nin faktör yapısı, yapılan analizler sonucunda iki boyutlu olarak belirlenmiştir. Bu faktörler, utanç yönetiminin temel stratejilerini temsil etmektedir.

• Utancın Kabulü: Bu faktör, ölçekte yer alan 6 madde ile ölçülmektedir ve bireyin utancı içselleştirme eğilimini yansıtır.
• Utançtan Kaçınma: Bu faktör, ölçekte yer alan 4 madde ile ölçülmektedir ve bireyin utanç duygusunu bastırma, yansıtma veya kaçınma yoluyla yönetme çabasını ifade eder.

Toplamda 10 maddeden oluşan bu iki faktörlü yapı, teorik beklentilerle uyumlu bir şekilde örgütsel utanç yönetimini kapsamlı olarak değerlendirmektedir.

Instrument

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Language Available: Türkçe

Population Group: Çalışanlar (Örgüt çalışanları üzerinde test edilmiştir)

Age Group: Yetişkin (Çalışma hayatındaki bireyler)

Population Details: Ölçek, çalışanlar üzerinde gerçekleştirilen bir araştırma kapsamında uyarlanmıştır.

Test Methodology: 5’li Likert ölçeği kullanılmıştır. Derecelendirme seçenekleri şu şekildedir: 1: kesinlikle katılmıyorum, 5: kesinlikle katılıyorum.

Keywords

Utancın Kabulü, Utançtan Kaçınma, Faktör Yapısı, Cronbach Alfa, KMO İstatistiği.

Authors

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilinmiyor

Permissions & Fee and Test Year

Ölçek, Furkan Çelebi tarafından 2020 yılında Türkçeye uyarlanmış ve yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik çalışmalarda kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir.

Reference’s

Çelebi, F. (2020). Örgütsel Utanç: Ölçek uyarlaması ve çalışanlar üzerinde bir araştırma. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(3), 51-60. Makaleye Dergipark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı burada indirilebilir: orgutsel-utanc-yonetimi-olcegi-toad.pdf

Items of the Örgütsel Utanç Yönetimi Ölçeği

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Utancın kabulü: 6 madde

• Kendimden utanırdım

Utançtan Kaçınma: 4 madde

• İş arkadaşlarıma karşı kızgınlık yaşardım

toplam 10 madde.