Örgütsel Sinizm Ölçeği

Özet

Bu ölçek, çalışanların kurumsal uygulamalara ve yönetime yönelik geliştirdikleri olumsuz tutumları ve şüpheciliği ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlama çalışması olarak Gamze Kalağan (2009) tarafından sunulmuştur. Ölçek, toplam 13 maddeden oluşmakta ve kurumsal sinizmi üç temel boyutta incelemektedir: bilişsel, duyuşsal ve davranışsal sinizm. Yapılan doğrulayıcı faktör analizleri (DFA), ölçeğin üç faktörlü yapısının kabul edilebilir uyum indeksleri ile doğrulandığını göstermiş, böylece Türkiye bağlamında örgütsel sinizm düzeyini geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebileceği kanıtlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Sinizm, Bilişsel Sinizm, Duyuşsal Sinizm, Davranışsal Sinizm, Ölçek Uyarlama, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Güvenirlik.

Yazarlar

Gamze Kalağan

Amaç

Ölçeğin temel amacı, çalışanların kurumlarına yönelik geliştirdikleri sinik tutumların düzeyini ve yapısını tespit etmektir. Örgütsel sinizm, örgütün dürüstlüğüne ve bütünlüğüne dair şüphecilik, duygusal rahatsızlık (öfke, hiddet) ve olumsuz davranışsal tepkileri (şikâyet, eleştiri) içeren çok boyutlu bir yapıdır. Bu uyarlama çalışması, özellikle akademik personel bağlamında sinizm tutumlarının ölçülmesine hizmet etmektedir.

Yapı

Örgütsel Sinizm Ölçeği (ÖSÖ), sinizmi psikolojik ve davranışsal bileşenlere ayırarak üç farklı ancak ilişkili alt boyutta ele alır:

• Bilişsel Boyut: Çalışılan kurumun dürüstlüğü, bütünlüğü, politikaları ve amaçları hakkındaki inançsızlık ve şüphecilik. (5 madde)
• Duyuşsal Boyut: Kurum hakkında hissedilen olumsuz duygular; öfke, hiddet, gerilim ve endişe gibi duygusal tepkiler. (4 madde)
• Davranışsal Boyut: Kurumun uygulamalarını ve politikalarını eleştirme veya kurumsal olaylar hakkında yakınma gibi sinik eylemler. (4 madde)

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, özgün formunda bulunan boyutların doğrulanması amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. Başlangıçtaki DFA sonuçları (χ2=190.69, sd=62, χ2/sd=3.07, RMSEA=0.099, GFI=0.88, AGFI=0.82) kabul edilebilir uyum sınırlarının dışında kaldığı için, modelin iyileştirilmesi amacıyla madde 12 ile madde 13 arasında modifikasyon uygulanmıştır.

Modifikasyon sonrasında uyum indeksleri önemli ölçüde iyileşmiştir. Elde edilen son uyum indeksleri şöyledir: [χ2=137.23, sd=61, p<0.001], (χ2/sd)=2.25, RMSEA=0.077, GFI=0.91 ve AGFI=0.87. Bu bulgular, Hair ve diğerlerinin (1998) önerdiği GOF kriterlerine göre kabul edilebilir sınırlar içerisinde olup, ölçeğin üç faktörlü yapısının DFA ile de doğrulandığını göstermektedir. Üç boyutun açıkladığı toplam varyans oranı %78,674 olarak belirlenmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik analizleri, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Ölçeğin tüm maddeleri için hesaplanan iç tutarlılık katsayısı oldukça yüksek olup, 0.931 olarak bulunmuştur.

Boyutlara göre iç tutarlılık katsayıları ise şunlardır:

• Bilişsel Boyut: 0.913
• Duyuşsal Boyut: 0.948
• Davranışsal Boyut: 0.866

Bu yüksek alfa değerleri, ölçeğin alt boyutlarının ve genelinin, ölçülen yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Faktör Analizi

Faktör analizi sonuçları, 13 maddelik ölçeğin üç faktörlü yapısını desteklemektedir. Faktör yük değerleri, maddelerin ilgili boyutlara güçlü bir şekilde yüklendiğini ortaya koymaktadır. Boyutların madde sayıları ve faktör yük aralıkları aşağıda listelenmiştir:

• Bilişsel Boyut: Beş maddeden oluşur; faktör yük değerleri 0.76 ile 0.82 aralığındadır. Bu boyut, toplam varyansın %29,099’unu açıklamaktadır.
• Duyuşsal Boyut: Dört maddeden oluşur; faktör yük değerleri 0.74 ile 0.89 aralığındadır. Bu boyut, toplam varyansın %27,177’sini açıklamaktadır.
• Davranışsal Boyut: Dört maddeden oluşur; faktör yük değerleri 0.67 ile 0.90 aralığındadır. Bu boyut, toplam varyansın %22,398’ini açıklamaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 13 maddelik, 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Kurumsal çalışanlar (Uyarlama çalışması araştırma görevlileri üzerinde yapılmıştır).

Yaş Grubu: Yetişkin (Akademik personel)

Popülasyon Detayları: Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’ne bağlı araştırma görevlileri.

Test Metodolojisi: Nicel araştırma yöntemi, anket/öz-bildirim.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Kurumsal Şüphecilik, Yönetim Tutumları, Bilişsel, Duyuşsal, Davranışsal.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri Bulunmamaktadır.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü (2009 Yüksek Lisans Tezi Bağlamında).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Gamze Kalağan tarafından 2009 yılında yüksek lisans tezi kapsamında uyarlanmış ve kullanılmıştır. Ölçeğin kullanımına ilişkin izinler, sorumlu yazar üzerinden talep edilebilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: orgutsel-sinizm-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Kalağan, G. (2009). Araştırma görevlilerinin örgütsel destek algıları ile örgütsel sinizm tutumları arasındaki ilişki (Yüksek Lisans tezi, Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya). YÖK Ulusal Tez Merkezi’nden edinilmiştir: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp.

Hair, J. F., Anderson, R. E., Tahtam, R. L., & Black, W. C. (1998). Multivariate data analysis (5th ed.). Prentice Hall. (Geçerlik analizinde referans gösterilmiştir).

Örgütsel Sinizm Ölçeği Maddeleri

Derecelendirme: 5’li Likert (5) Tamamen katılıyorum, (4) Katılıyorum, (3) Kısmen katılıyorum. (2) Katılmıyorum, (1) Hiç katılmıyorum

1. Çalıştığım kurumda, söylenenler ile yapılanların farklı olduğuna inanıyorum.
2. Çalıştığım kurumun politikaları, amaçları ve uygulamaları arasında çok az ortak bir yön vardır.
3. Çalıştığım kurumda, bir uygulamanın yapılacağı söyleniyorsa, bunun gerçekleşip gerçekleşmeyeceği konusunda kuşku duyarım.
4. Çalıştığım kurumda, çalışanlardan bir şey yapması beklenir, ancak başka bir davranış ödüllendirilir.
5. Çalıştığım kurumda, yapılacağı söylenen şeyler ile gerçekleşenler arasında çok az benzerlik görüyorum.
6. Çalıştığım kurumu düşündükçe sinirlenirim.
7. Çalıştığım kurumu düşündükçe hiddetlenirim.
8. Çalıştığım kurumu düşündükçe gerilim yaşarım.
9. Çalıştığım kurumu düşündükçe içimi bir endişe duygusu kaplar.
10. Çalıştığım kurum dışındaki arkadaşlarıma, işte olup bitenler konusunda yakınırım.
11. Çalıştığım kurumdan ve çalışanlarından bahsedildiğinde, birlikte çalıştığım kişilerle anlamlı bir şekilde bakışırız.
12. Başkalarıyla, çalıştığım kurumdaki işlerin nasıl yürütüldüğü hakkında konuşurum.
13. Başkalarıyla, çalıştığım kurumdaki uygulamaları ve politikaları eleştiririm.