Örgütsel Sessizlik Ölçeği

Özet

Bu ölçek, Yasin Şehitoğlu tarafından 2010 yılında tamamlanan doktora tezi kapsamında Türk organizasyon bağlamına uyarlama çalışması yapılan bir araçtır. Ölçek, çalışanların örgütsel iyileşmeye, sorunlara veya iş süreçlerine dair sahip oldukları fikirleri, önerileri ve endişeleri kasten ifade etmekten kaçınma derecelerini, yani örgütsel sessizliği ölçmek üzere tasarlanmıştır. Şehitoğlu’nun çalışması, örgütsel sessizliğin kurumsal çıktıları üzerindeki etkilerini, özellikle de örgütsel vatandaşlık davranışı ve algılanan çalışan performansı ile olan ilişkilerini ampirik olarak incelemeyi hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Sessizlik, Çalışan Sessizliği, Örgütsel Davranış, Çalışan Performansı, Ölçek Uyarlaması, İş Tatmini.

Yazarlar

Yasin Şehitoğlu

Amaç

Örgütsel Sessizlik Ölçeği, çalışanların organizasyonel sorunlar veya iyileştirmeler hakkında konuşmaktan çekinme eğilimlerini sistematik olarak değerlendirmeyi amaçlar. Temel amaç, bireylerin kendi çıkarlarını koruma, faydasızlık inancı veya üst yönetime olan güvensizlik gibi nedenlerle sesi kısmayı tercih ettikleri durumları tespit etmektir.

Ölçek, yöneticilerin çalışan katılımını ve fikir akışını engelleyen kurumsal iklim faktörlerini anlamalarına yardımcı olmak için kritik bir araç sağlar. Bu sayede, kurumlar sessizliğe neden olan yapısal veya kültürel engelleri ortadan kaldırmaya yönelik stratejiler geliştirebilirler.

Yapı

Ölçülen temel yapı, literatürde yaygın olarak incelenen bir kavram olan Örgütsel Sessizliktir. Bu yapı, çalışanların organizasyonel bağlamda önemli olabilecek bilgi, fikir ve endişeleri kasıtlı olarak geri çekmeleri veya saklamaları durumu olarak tanımlanır. Ölçeğin maddeleri incelendiğinde, odak noktasının özellikle alakasız olduğu düşünülen konularda öneri sunma isteksizliği ve kişinin kendi fikrinin fark yaratmayacağına dair inancı gibi sessizlik nedenlerine yoğunlaştığı görülmektedir.

Bu ölçek, genellikle sessizliğin Kabullenici Sessizlik (organizasyonun doğru kararı alacağına inanç nedeniyle fikir belirtmeme) ve Savunmacı Sessizlik (kişisel riskten kaçınma nedeniyle sessiz kalma) gibi alt boyutlarını yakalamayı hedefler. Ancak sunulan 6 madde, daha çok kişisel yetersizlik inancı ve ilgisizlikten kaynaklanan sessizlik eğilimlerini yansıtmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal kaynakta geçerlik bilgileri (yapı geçerliği, kriter geçerliği vb.) açıkça belirtilmemiştir (Geçerlik: -). Ancak, bir doktora tezi kapsamında uyarlama çalışması yapıldığı için, ölçeğin yapı geçerliğinin (örneğin, Doğrulayıcı Faktör Analizi) ve yakınsak/ayrışan geçerliğinin test edilmiş olması beklenmektedir. Bu testler, ölçek maddelerinin kuramsal yapıyı doğru şekilde temsil edip etmediğini gösterir.

Güvenilirlik

Ölçeğin iç tutarlılığına dair bilgiler orijinal kaynakta sunulmamıştır (Güvenirlik: -). Ancak, psikometrik açıdan sağlam bir uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığının (örneğin, Cronbach Alfa katsayısı) ve muhtemelen test-tekrar test güvenilirliğinin raporlanmış olması gerekmektedir. Yüksek iç tutarlılık, ölçekteki tüm maddelerin aynı temel yapıyı (örgütsel sessizlik) ölçtüğünü gösterir.

Faktör Analizi

Ölçeğin uyarlama sürecinde, maddelerin Türk örnekleminde orijinal ölçekle aynı faktör yapısını koruyup korumadığı belirlenmelidir. Tipik olarak, Keşfedici Faktör Analizi (KFA) ile maddelerin faktör yükleri incelenir ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile elde edilen faktör yapısının veriyle uyumu test edilir. Bu süreç, ölçeğin tek boyutlu mu yoksa birden fazla sessizlik boyutunu mu ölçtüğünü ortaya koyar. Sunulan 6 madde, muhtemelen tek bir genel örgütsel sessizlik eğilimini ölçmek üzere tasarlanmıştır, ancak bu, faktör analizi sonuçlarıyla doğrulanmalıdır.

Ölçüm Aracı

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe

Population Group: Çalışanlar (Organizasyonel bağlamda görev yapan yetişkinler)

Age Group: Yetişkin Çalışan Popülasyonu

Population Details: Ölçek, doktora tezinin örneklemini oluşturan çalışanlar üzerinde uygulanmıştır.

Test Methodology: Ölçek, 7’li Likert tipi derecelendirme kullanır. Katılımcılar, her bir maddeye ne ölçüde katıldıklarını 1 (Kesinlikle katılmıyorum) ile 7 (Kesinlikle katılıyorum) arasında bir puan vererek belirtirler. Yüksek puanlar, yüksek örgütsel sessizlik eğilimini işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Ölçek Geliştirme, Örgütsel İletişim, İşyeri Psikolojisi, Likert Tipi Ölçek, Doktora Tezi, Yönetim Bilimleri.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Yasin Şehitoğlu (Doktora tezi sırasında Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü’ne bağlıdır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2010 (Doktora tezi yayın yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir tez çalışmasında kullanılmıştır. Ticari kullanımı veya izin gereklilikleri hakkında spesifik bilgi mevcut değildir. İletişim e-posta adresi üzerinden yazar ile irtibata geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF bağlantısı aşağıdadır (yazarın tezi değil, ölçeğin formatıdır): toad.halileksi.net.

Kaynaklar

1. Şehitoğlu, Y. (2010). Örgütsel sessizlik örgütsel vatandaşlık davranışı ve algılanan çalışan performansı ilişkisi (Doktora tezi). Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.

Örgütsel Sessizlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• 1. İşletmemizde ilgili olmadığım konularda öneri sunma konusunda isteksiz olduğum için sessizliği tercih ederim.
• 2. İşletmemizde çalışma arkadaşlarımın doğru kararı alınabileceklerine inandığım için fikirlerimi söylemem.
• 3. İşletmemizdeki sorunların çözümüne ilişkin fikirlerimi çalışma arkadaşlarımla paylaşmam.
• 4. İşletme içinde fark yaratacak bir fikir ortaya koyabileceğime inanmadığım için, işletmemizde iyileşme (yenilik, düzelme, ilerleme, kalkınma vb.) ile ilgili fikirlerimi ifade etmem.
• 5. İşletmemizde işin gelişimini arttıracağını düşündüğümden, beni ilgilendirmeyen bir konuda fikrimi söylemem.
• 6. İşletmemizde ilgili olmadığım konularda çalışma arkadaşlarımın önerilerini desteklemeyi tercih ederim.