Örgütsel Destek Algısı Ölçeği

Özet

Örgütsel Destek Algısı Ölçeği (ÖDAÖ), çalışanların kurumları tarafından kendilerine ne kadar değer verildiği ve refahlarının ne kadar önemsendiğine dair geliştirdikleri küresel inançları ölçmek amacıyla kullanılan bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal olarak geliştirilen Örgütsel Destek Algısı (Perceived Organizational Support – POS) kavramının Türkiye bağlamına uyarlanmış halidir. İpek Yokuş tarafından 2006 yılında Hacettepe Üniversitesi’nde hazırlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında kullanılmıştır. Çalışmanın temel amacı, özellikle erkek egemen işlerde çalışanların örgütsel destek algıları ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Ölçeğin bu uyarlaması, örgütsel psikoloji ve insan kaynakları yönetimi alanlarında önemli bir ölçüm aracı olarak kabul edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Destek Algısı, Örgütsel Bağlılık, İş Psikolojisi, Uyarlama, Örgütsel Davranış, Çalışan Refahı, İpek Yokuş, Yüksek Lisans Tezi.

Yazarlar

İpek Yokuş (Uyarlayan).

Amaç

Örgütsel Destek Algısı Ölçeği’nin temel amacı, çalışanların organizasyonlarının kendilerini ne ölçüde desteklediğini ve değer verdiğini algılamalarını nicel olarak belirlemektir. Bu uyarlama çalışmasında özel olarak, erkek egemen sektörlerde çalışan bireylerin örgütsel destek algılarının, onların kuruma olan örgütsel bağlılık düzeyleri üzerindeki etkisini araştırmaktır. Elde edilen veriler, kurumların personel politikalarını ve çalışan memnuniyetini artırmaya yönelik stratejilerini geliştirmelerine yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Ölçek, aynı zamanda, çalışanların organizasyon tarafından sağlanan kaynaklara, adil muameleye ve takdire ilişkin genel değerlendirmelerini yansıtan tek bir küresel destek algısı puanı elde etmek için tasarlanmıştır. Bu algı, iş tatmini, iş performansı ve işten ayrılma niyetinin öngörülmesinde kritik bir rol oynamaktadır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, Örgütsel Destek Algısı‘dır (ÖDA). ÖDA, bir çalışanın organizasyonun kendisinin katkılarını takdir ettiğine ve refahını önemsediğine dair geliştirdiği genel inançtır. Bu inanç, sosyal değişim teorisine dayanır; çalışanlar, organizasyonun kendilerine sağladığı destek karşılığında daha yüksek performans ve bağlılık gösterme eğilimindedir.

ÖDA, genellikle tek boyutlu (unidimensional) bir yapı olarak kabul edilir ve çalışanların organizasyonun kendilerine karşı tutumlarını ve davranışlarını değerlendirmelerini kapsar. Yapılan uyarlama çalışması, bu tek boyutlu yapının Türk kültürü ve işgücü bağlamında geçerliliğini ve güvenilirliğini araştırmayı hedeflemiştir.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerlik bilgisi “-” olarak belirtilmiş olsa da, Yokuş (2006) tarafından gerçekleştirilen yüksek lisans tezi, ölçeğin Türkçe adaptasyon sürecinde geçerlik çalışmalarını içermektedir. Bu çalışmalar genellikle yapı geçerliği ve ölçüt bağımlı geçerliği kapsar.

• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı (ÖDA) ne kadar doğru ölçtüğünü belirlemek için genellikle doğrulayıcı veya açıklayıcı faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır.
• Ölçüt Bağımlı Geçerlik: ÖDAÖ puanlarının, teorik olarak ilişkili olduğu düşünülen diğer yapılarla (örneğin, örgütsel bağlılık, iş tatmini) korelasyonları incelenmiştir. Yüksek korelasyonlar, ölçüt bağımlı geçerliğin sağlandığını gösterir.

Güvenirlik

Ölçek uyarlamalarında güvenirlik, genellikle iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) ile değerlendirilir. Yokuş (2006) tezinde, ölçeğin maddelerinin ne ölçüde tutarlı olduğunu gösteren Cronbach Alfa değerleri sunulmuştur.

Yüksek bir Cronbach Alfa değeri (genellikle 0.70 ve üzeri), ölçeğin iç tutarlılığının yeterli olduğunu ve tüm maddelerin aynı temel yapıyı ölçmeye katkıda bulunduğunu gösterir. Bu tür bir psikometrik analiz, ölçeğin kültürel adaptasyonunun başarısını teyit etmek için zorunludur.

Faktör Analizi

Örgütsel Destek Algısı Ölçeği (ÖDAÖ), orijinal formunda olduğu gibi, genellikle tek faktörlü bir yapı sergilemesi beklenen bir araçtır. Yokuş’un adaptasyon çalışmasında, Türk örnekleminde ölçeğin faktör yapısının orijinal yapıyla uyumlu olup olmadığını kontrol etmek amacıyla faktör analizi uygulanmıştır.

Eğer analiz sonucunda tek bir baskın faktör ortaya çıkmışsa, bu, çalışanların organizasyon desteğini tek bir küresel değerlendirme olarak algıladıklarını destekler. Bu analiz, ölçeğin yapısal geçerliğinin temelini oluşturur ve maddelerin faktör yüklerinin yeterli düzeyde olduğunu göstermelidir.

Enstrüman Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation) – Orijinal Örgütsel Destek Algısı (POS) Ölçeği’nin Türkçe’ye adaptasyonu.

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert Ölçeği formatında derecelendirme kullanılır (Örneğin: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum).

Language Available: Türkçe.

Population Group: Çalışanlar (Özellikle erkek egemen işlerde çalışanlar).

Age Group: Yetişkin işgücü.

Population Details: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde sunulan tez kapsamında, spesifik bir sektör veya iş kolundan (erkek egemen işler) toplanan örneklem.

Test Methodology: Öz Bildirimli (Self-Report) Anket.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Destek, İnsan Kaynakları, İş Tatmini, Çalışan Algısı, Uyarlama, Psikometri, Hacettepe Üniversitesi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Yüksek lisans tezi yazarının ORCID bilgisi kaynakta mevcut değildir).

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor.

Correspondence Address: İpek Yokuş (2006), Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara (Tez dönemi itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal formu akademik kullanım için yaygın olarak erişilebilir olsa da, bu özel adaptasyonun kullanımı için İpek Yokuş’un yüksek lisans tezine atıfta bulunulması gerekmektedir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli araştırma projeleri için yazar veya Hacettepe Üniversitesi’nden izin alınması gerekebilir. Testin uyarlama ve uygulama yılı 2006‘dır.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: orgutsel-destek-algisi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Yokuş, İ. (2006). Erkek egemen işlerde çalışanların örgütsel destek algıları ve örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki. (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Tez erişim linki: tez.yok.gov.tr

Örgütsel Destek Algısı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Kaynak içerikte ölçek maddeleri spesifik olarak listelenmemiştir; ancak ölçek, Yokuş (2006) yüksek lisans tezinin ekler bölümünde yer almaktadır. Tipik bir Örgütsel Destek Algısı Ölçeği (SPOS) uyarlaması, organizasyonun çalışana değer verdiğini ve onu desteklediğini belirten ifadeler içerir.

Örnek Maddeler (Orijinal ölçekten uyarlanmıştır, teyit için teze bakılmalıdır):

• Organizasyonum benim iyiliğimi gerçekten önemsiyor.
• Organizasyonum benim için çabalarımı takdir ediyor.
• Bu organizasyon bana karşı sıcak ve samimi davranıyor.
• Organizasyonum, işimi ne kadar iyi yaptığımı fark ediyor.
• Organizasyonum benim problemlerimi dinlemeye isteklidir.