Çalışan Sessizlik ve Seslilik Davranışları Ölçeği

Özet

Çalışan Sessizlik ve Seslilik Davranışları Ölçeği, çalışanların örgütsel bağlamda sergiledikleri fikirleri saklama (sessizlik) ve dile getirme (seslilik) davranışlarının altında yatan motivasyonları ölçmek amacıyla Türkçe’ye uyarlanmış bir ölçektir. Bu ölçek, özellikle örgütsel davranış alanında, çalışan katılımı ve bilgi akışının engellenmesi gibi kritik konuları incelemek için tasarlanmıştır. Ölçek, 30 madde ve altı farklı alt boyut aracılığıyla, davranışların savunmacı, kabullenici veya prososyal (kurum yararı) güdülere dayanıp dayanmadığını ayrıştırmaktadır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne özgü psikometrik özelliklerini akademik personel örnekleminde doğrulamıştır.

Anahtar Kelimeler

Çalışan Sessizliği, Çalışan Sesliliği, Örgütsel Davranış, Savunmacı Sessizlik, Prososyal Davranış, Adaptasyon, Öğretim Elemanları.

Yazarlar

Nurcan Bilgin, Mehmet Gülşen, Ayşe Kutlu, Sibel Çiçek Pakyüz.

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, çalışanların işyerinde seslilik ve sessizlik davranışlarını yönlendiren karmaşık motivasyonel süreçleri belirlemek ve ölçmektir. Ölçek, çalışanların ne zaman ve neden konuşmaktan kaçındıklarını veya aktif olarak fikir beyan ettiklerini, bu davranışların ardındaki kişisel veya örgütsel fayda güdülerini analiz etmeye olanak tanır.

Uyarlama çalışması özelinde, amaçlanan hedef, orijinal yapının Türk kültürüne ve özellikle üniversitelerde görev yapan akademik personel popülasyonuna geçerli ve güvenilir bir şekilde aktarılmasını sağlamaktır. Bu sayede, Türkiye’deki akademik kurumlar içerisindeki bilgi paylaşım dinamikleri ve örgütsel iklim konularında derinlemesine araştırmalar yapılması hedeflenmiştir.

Yapı

Çalışan Sessizlik ve Seslilik Davranışları Ölçeği, çalışanların işyerindeki davranışlarını motivasyonel temellere göre kategorize eden çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçek, hem pasif kalma (sessizlik) hem de aktif ifade (seslilik) davranışlarını kapsayan altı farklı alt boyuttan oluşur. Bu yapı, bireyin korku, dışlanma veya iş birliği gibi faktörlere verdiği tepkileri, yani davranışın altında yatan güdüyü merkeze alır.

Ölçek, toplam 30 maddeden oluşmakta olup, her bir alt boyut, ilgili davranışsal eğilimin gücünü ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu ayrım, yöneticilerin çalışanların sessizliğini sadece tek bir pasif tepki olarak değil, farklı örgütsel sonuçlara yol açan çeşitli stratejik veya duygusal tepkiler olarak anlamalarına yardımcı olur.

Geçerlik

Kaynak içerikte spesifik geçerlik katsayılarına dair ayrıntılı istatistiksel bilgi (“-“) sunulmamıştır. Ancak, bir uyarlama çalışması olarak, ölçeğin Türkçeye çeviri sürecinde dilsel ve kültürel eşdeğerliğinin sağlanmış olması esastır. Yapı geçerliği, büyük olasılıkla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiş ve orijinal altı faktörlü yapının öğretim elemanları örnekleminde korunduğu gösterilmiştir.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik analizlerine dair spesifik katsayılar (“-“) belirtilmemiştir. Tipik bir psikometrik uyarlama sürecinde, ölçeğin iç tutarlılığının değerlendirilmesi için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Bu katsayılar, ölçeğin 30 maddesinin ve her bir alt boyutunun ölçtüğü yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde temsil ettiğini göstermeyi amaçlar.

Faktör Analizi

Çalışan Sessizlik ve Seslilik Davranışları Ölçeği, 30 maddelik bir yapıda altı farklı faktör (alt boyut) ortaya koymaktadır. Bu altı faktör, çalışan davranışlarını motivasyonlarına göre net bir şekilde ayırmaktadır:

Bu faktörler, orijinal ölçeğin teorik çerçevesini koruyarak, çalışanların sessizlik veya seslilik davranışlarını hangi güdüyle sergilediklerini belirlemeyi amaçlar. Faktör analizi sonuçları, Savunmacı ve Kurum Yararı (Prososyal) gibi karşıt güdülerin hem sessizlik hem de seslilik bağlamında ayrı yapılar olarak var olduğunu doğrulamaktadır.

1. Savunmacı Sessizlik (7 madde)
2. Kurum Yararı (Prososyal Sessizlik) (5 madde)
3. Kabullenici Sessizlik (3 madde)
4. Kabullenici Seslilik (6 madde)
5. Kurum Yararı (Prososyal) Seslilik (5 madde)
6. Savunmacı Seslilik (4 madde)

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği.

Format: 30 maddeden oluşan ve 6 alt boyutu içeren, muhtemelen 5 veya 7 noktalı Likert Ölçeği tipi derecelendirme kullanılan bir öz bildirim envanteridir. Derecelendirme bilgisi kaynakta açıkça belirtilmemiştir.

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Çalışanlar.

Yaş Grubu: Yetişkin çalışan popülasyonu.

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, üniversitelerde görev yapan öğretim elemanları üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Bireysel olarak uygulanan, kişinin kendi işyeri davranışlarını değerlendirmesine dayanan psikometrik bir ölçektir.

Anahtar Kelimeler

Öz Bildirim, Çalışan Katılımı, Motivasyonel Gündem, Psikometri, İşyeri Davranışı, Faktör Analizi.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor.

Bağlantı E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar Nurcan Bilgin).

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik veya araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Nurcan Bilgin ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir. Kullanım ücretine dair bilgi kaynakta yer almamaktadır.

Test Yılı: Uyarlama çalışmasının yayınlandığı makale, Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 35(3) sayısında yayımlanmıştır.

Kaynaklar

Bilgin, N., Gülşen, M., Kutlu, A., & Pakyüz, S. Ç. Çalışan Sessizlik ve Seslilik Davranışları Ölçeği’nin öğretim elemanları üzerinde Türkçeye uyarlanması. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 35(3), 103-114.

Makalenin orijinal bağlantısı: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: calisan-sessizlik-ve-seslilik-davranislari-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Çalışan Sessizlik ve Seslilik Davranışları Ölçeği Maddeleri

Ölçek, toplam 30 madde ve 6 alt boyuttan oluşmaktadır. Alt boyutlar ve madde sayıları aşağıdadır:

• Savunmacı Sessizlik (7 m): Bu çalışan, boyun eğdiğinden dolayı fikirlerini pasif bir şekilde saklı tutar.
• Kurum Yararı (Prososyal Sessizlik) (5 m): Bu çalışan, iş birliği temelinde gizli bilgileri saklar.
• Kabullenici Sessizlik (3 m): Bu çalışan, dışlandığı için değişim önerileri hakkında konuşmakta isteksizdir.
• Kabullenici Seslilik (6 m): Bu çalışan, diğerlerinin fikirlerini pasif olarak destekler. Çünkü dışlanmıştır.
• Kurum Yararı (Prososyal) Seslilik (5 m): Bu çalışan, kuruma yarar sağlamanın iş birlikçi güdüsü ile sorunlara çözümler önerir.
• Savunmacı Seslilik (4 m): Bu çalışan, korktuğu için dikkati başkalarına kaydıran fikirleri belirtir.