Örgütsel Sağlık Ölçeği

Özet

Örgütsel Sağlık Ölçeği, Ercan Doğanay ve Adnan Dağlı tarafından 2020 yılında geliştirilmiş bir ölçek geliştirme çalışmasının ürünüdür. Bu psikometrik araç, kurumların içsel uyumunu, çalışanların moralini, liderlik etkinliğini ve genel işleyiş kalitesini kapsayan Örgütsel Sağlık yapısını ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle eğitim kurumları bağlamında örgütlerin sağlıklı bir yapıya sahip olup olmadığını nicel yöntemlerle tespit etmek üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, 5’li Likert tipi bir derecelendirme formatını kullanmakta olup, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları ile psikometrik özelliklerinin kanıtlandığı belirtilmiştir. Ölçek, örgütsel davranış ve yönetim alanındaki araştırmacılar ve uygulayıcılar için önemli bir tanı aracı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Sağlık, örgütsel davranış, ölçek geliştirme, kurumsal performans, yönetim, psikometri, eğitim yönetimi.

Yazarlar

Ercan DOĞANAY, Adnan DAĞLI.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, çeşitli kurumsal ortamlarda görev yapan personelin, çalıştıkları organizasyonun sağlık düzeyine dair algılarını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Örgütsel sağlık, bir kurumun sadece kısa vadeli hedeflere ulaşma kapasitesini değil, aynı zamanda uzun vadede sürdürülebilir başarı ve adaptasyon yeteneğini de ifade eder.

Bu ölçek, yöneticilere ve araştırmacılara, örgüt içindeki zayıf noktaları (örneğin, düşük moral, zayıf iletişim veya etkisiz liderlik) teşhis etme ve bu alanlarda iyileştirme stratejileri geliştirme konusunda somut veriler sunmak üzere geliştirilmiştir.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, temel olarak Örgütsel Sağlık yapısını ölçmektedir. Örgütsel Sağlık, genellikle üç ana bileşenden oluşan multidisipliner bir kavramdır:

• Kurumsal Uyum: Çalışanların kurumun hedefleri etrafında birleşme düzeyi ve iç çatışmaların yönetilme biçimi.
• Adaptasyon Yeteneği: Kurumun dış çevredeki değişimlere ne kadar hızlı ve etkin tepki verebildiği.
• Başarı Kapasitesi: Kurumun amaçlarına ulaşmak için kaynakları ne kadar verimli kullandığı ve genel performans düzeyi.

Ölçek, bu karmaşık yapıyı oluşturan alt boyutları (örneğin, liderlik, iletişim, motivasyon, karar alma süreçleri) analiz ederek, örgütün genel sağlık durumunu bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirir.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışmasında (Doğanay & Dağlı, 2020), psikometrik özelliklerinin kanıtlanması amacıyla kapsamlı geçerlik analizleri kullanılmıştır. İlk aşamada, maddelerin ölçülmek istenen yapıyı ne derece temsil ettiğini belirlemek için uzman görüşlerine dayalı Kapsam Geçerliği sağlanmıştır.

Yapı geçerliği ise temel olarak Faktör Analizi yöntemleriyle test edilmiştir. Bu analizler, maddelerin teorik olarak öngörülen boyutlar altında anlamlı bir şekilde gruplandığını ve ölçeğin kuramsal Örgütsel Sağlık yapısını doğru bir şekilde yansıttığını göstermeyi hedeflemiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Bu çalışmaların temel göstergesi, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısıdır. Yayınlanan makalede, ölçeğin kabul edilebilir veya yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu belirtilmelidir, bu da maddelerin aynı yapıyı tutarlı bir biçimde ölçtüğünü gösterir.

Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı örneklemlerde uygulandığında benzer sonuçlar üretme yeteneğini doğrulamaktadır. Bu, ölçeğin araştırma ve uygulama ortamlarında güvenilir bir araç olarak kullanılması için kritik öneme sahiptir.

Faktör Analizi

Örgütsel Sağlık Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak için iki aşamalı faktör analizi süreci izlenmiştir. İlk olarak, ölçeğin boyut sayısını belirlemek ve maddelerin temel yapısını keşfetmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır.

İkinci aşamada ise, AFA sonucu ortaya çıkan faktör yapısının teorik beklentilerle ve farklı bir örneklem grubuyla ne kadar uyumlu olduğunu kontrol etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ve örgütsel sağlığın birden fazla alt bileşenini tutarlı bir şekilde ölçtüğünü teyit etmiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Öz Bildirim Envanteri

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Kurumsal çalışanlar, Akademisyenler, Eğitim personeli

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Ölçek geliştirme çalışması, genellikle kamu veya özel sektörde çalışan çeşitli kademelerdeki personel üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Maddeler 5’li Likert tipi derecelendirme ile yanıtlanmaktadır. Derecelendirme seçenekleri tipik olarak “1=Kesinlikle Katılmıyorum”dan “5=Kesinlikle Katılıyorum”a uzanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel yönetim, örgütsel iklim, psikometrik özellikler, örgütsel verimlilik, personel motivasyonu.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ercan DOĞANAY

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişimi)

Yazışma Adresi: Makalenin yayımlandığı kurumsal adres bilgileri için kaynak makaleye başvurulmalıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2020 yılında yayımlanan akademik bir çalışma ile kullanıma sunulmuştur. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımları genellikle kaynak gösterilerek serbesttir. Ticari veya geniş ölçekli kurumsal uygulamalar için, telif hakları ve izinler konusunda sorumlu yazar Ercan DOĞANAY ile e-posta yoluyla ([email protected]) iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Doğanay, E. & Dağlı, A. (2020). Organizational Health Scale: A scale development study. International Education Studies, 13(7), 128-144. https://doi.org/10.5539/ies.v13n7p128

Orijinal makalenin yayımlandığı dergi bağlantısı: ccsenet.org

Ölçeğe ait orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: organizational-health-scale-toad.pdf

Örgütsel Sağlık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, telif hakları ve yayımlanan makalenin ticari hakları nedeniyle burada listelenmemektedir. Maddelerin tam listesine erişim ve ölçek uygulama talimatları için, Doğanay & Dağlı (2020) tarafından yayımlanan orijinal akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.