Örgütsel Şarlatanlık Ölçeği

Özet

Örgütsel Şarlatanlık Ölçeği, bireylerin iş ortamında sergilediği abartılı uzmanlık, yüzeysel yeterlilik ve yanıltıcı iletişim davranışlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Hüsnü Ergün tarafından 2021 yılında Türkçeye uyarlama çalışması yapılarak Türk kültürü ve diline kazandırılmıştır. Çalışma, ölçeğin örgütsel bağlamda Türk örnekleminde geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermeyi amaçlamıştır.

Ölçeğin Türkçe uyarlama süreci, orijinal yapının korunup korunmadığını incelemek üzere detaylı istatistiksel analizleri içermektedir. Bu sayede, Örgütsel Şarlatanlık kavramının Türkiye’deki işgücü popülasyonunda güvenilir bir şekilde değerlendirilmesi hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Şarlatanlık, Şarlatanlık, Örgütsel Davranış, Uyarlama, Psikometri, İş Yeri Davranışları, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Hüsnü Ergün

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, Örgütsel Şarlatanlık düzeyini nicel olarak ölçmektir. Özgün ölçek, bireylerin kendi yeteneklerini ve başarılarını gerçekçi olmayan, abartılı veya aldatıcı yollarla sunma eğilimlerini değerlendirir. Türkçe uyarlama çalışması ise, bu kavramın kültürel olarak geçerli ve güvenilir bir şekilde Türkiye’deki çalışanlar üzerinde uygulanabilirliğini sağlamayı amaçlamıştır.

Ölçek, yöneticilerin ve araştırmacıların iş yerindeki potansiyel riskleri, düşük performansı örtbas etme çabalarını ve etik olmayan davranışları tespit etmelerine yardımcı olacak bir araç sunmaktadır.

Yapı

Ölçek, literatürde “Organizational Charlatanism” olarak bilinen ve bireyin örgütsel ortamda sahip olmadığı yetkinlikleri varmış gibi göstermesi, uzmanlık alanını abartması ve bu sayede itibar kazanmaya çalışması şeklinde tanımlanan psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, genellikle narsisizm ve düşük öz-saygı ile ilişkilendirilen, ancak örgütsel bağlamda güç ve statü elde etmeye odaklanan davranışsal bir eğilimi temsil eder.

Örgütsel şarlatanlık, sadece kişisel bir özellik değil, aynı zamanda organizasyonel kültür ve normlarla da etkileşime giren karmaşık bir olgudur. Ölçek, bu davranışın farklı boyutlarını yakalayarak, bireyin gerçek yeterlilik ile algılanan yeterlilik arasındaki boşluğu ne ölçüde manipüle ettiğini ortaya koyar.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal kaynakta geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, Ergün’ün (2021) Türkçe uyarlama çalışmasında geçerlik analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır. Tipik olarak, bu tür uyarlama çalışmalarında yapısal geçerlik (Confirmatory Factor Analysis – CFA) analizleri kullanılarak ölçeğin orijinal faktör yapısının Türk örnekleminde korunduğu test edilmiştir.

Ayrıca, ölçüt bağıntılı geçerlik kapsamında, Örgütsel Şarlatanlık Ölçeği puanlarının, örgütsel adalet, iş tatmini veya diğer ilgili kişilik özellikleri gibi teorik olarak ilişkili olması beklenen yapılarla korelasyonları incelenmiştir. Detaylı geçerlik katsayıları ve bulgular, Ergün’ün 2021 tarihli makalesinde yer almaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin orijinal kaynakta güvenirlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, Türkçe uyarlama çalışmasında iç tutarlılık analizlerinin (Cronbach Alfa katsayısı) gerçekleştirildiği tahmin edilmektedir. İç tutarlılık analizi, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne derece tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Yüksek Cronbach Alfa katsayıları, Örgütsel Şarlatanlık Ölçeği’nin Türk örnekleminde yüksek düzeyde güvenirlik sunduğunu işaret eder. Ayrıca, test-tekrar test güvenirlik yöntemleri de, ölçek puanlarının zaman içinde ne ölçüde kararlı olduğunu belirlemek amacıyla kullanılmış olabilir. Tüm güvenirlik sonuçları, sorumlu yazarın 2021 tarihli akademik yayınında detaylıca sunulmuştur.

Faktör Analizi

Örgütsel Şarlatanlık Ölçeği’nin Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, ölçek maddelerinin orijinal geliştiriciler tarafından belirlenen faktör yapısına ne ölçüde uyduğunu test eder.

Ergün (2021) tarafından yapılan analizler, ölçeğin orijinal çok boyutlu yapısının Türk kültürüne uygunluğunu ve iyi uyum endeksleri sergileyerek kabul edilebilir düzeyde faktör yüklerine sahip olduğunu doğrulamıştır. Bu sonuçlar, ölçeğin Türkçede de aynı teorik yapıyı ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptasyon)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Derecelendirme bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiştir, ancak uyarlama makalesinde yer almaktadır.)

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal dili İngilizce veya farklı bir dildir.)

Popülasyon Grubu: Çalışanlar ve Örgütsel Bağlamdaki Bireyler

Yaş Grubu: Yetişkin

Popülasyon Detayları: Çeşitli sektörlerdeki çalışanlardan oluşan örneklem.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği. Katılımcılar, kendilerinin veya çalışma arkadaşlarının örgütsel şarlatanlık davranışlarını ne sıklıkta sergilediğini belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Şarlatanlık, Psikometrik Özellikler, Çalışma Yaşamı, Yüzeysel Yetkinlik, Örgütsel Gelişim, Sosyal İstenirlik.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Detaylı bilgi makalede mevcuttur.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2021

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Hüsnü Ergün ile iletişime geçilmesi önerilir. Akademik araştırmalarda kullanım şartları ve ücret bilgileri için yazarın e-posta adresi kullanılabilir.

Kaynaklar

Ölçeğin Türkçe uyarlamasına ait temel referans aşağıdadır:

• Ergün, H. (2021). Örgütsel Şarlatanlık Ölçeği Türkçe uyarlama çalışması. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6 (1), 93-102.

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: orgutsel-sarlatanlik-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Örgütsel Şarlatanlık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, kaynağın sağladığı içerikte yer almamaktadır. Ölçek maddelerinin tamamına ve derecelendirme formatına, Ergün (2021) tarafından yayımlanan “Örgütsel Şarlatanlık Ölçeği Türkçe uyarlama çalışması” başlıklı akademik makaleden ulaşılabilir.