Örgütsel Psikolojik Sermaye Ölçeği

Özet

Örgütsel Psikolojik Sermaye Ölçeği, bireylerin örgüt içindeki pozitif psikolojik gelişim durumunu ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama çalışmasıdır. Fatih Çetin ve Hamdi Noyan Basım tarafından 2012 yılında Türkçe’ye uyarlanan bu ölçek, psikolojik sermayenin temel bileşenleri olan umut, öz-yeterlik, dayanıklılık ve iyimserlik boyutlarını örgütsel bağlamda değerlendirmektedir. Ölçek, 5’li Likert Ölçeği formatında derecelendirilmiştir ve yapı geçerliliği hem açımlayıcı hem de doğrulayıcı faktör analizleri ile detaylıca incelenmiştir.

Bu ölçek, Türk kültüründe çalışanların sahip olduğu psikolojik kaynakları nicel olarak belirlemek, bu kaynakların iş performansı ve refah üzerindeki etkilerini araştırmak isteyen akademisyenler ve insan kaynakları uzmanları için önemli bir araç sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Psikolojik Sermaye, Psikolojik Sermaye, Uyarlama, Umut, Öz-yeterlik, Dayanıklılık, İyimserlik, 5’li Likert Ölçeği.

Yazarlar

Fatih Çetin, Hamdi Noyan Basım

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Luthans ve arkadaşları tarafından geliştirilen orijinal psikolojik sermaye yapısının Türkiye’deki örgütsel bağlamda geçerliliğini ve güvenilirliğini test etmek ve bu yapıyı Türkçe konuşan çalışan popülasyonunda ölçmeye uygun hale getirmektir. Uyarlama çalışması, örgüt çalışanlarının pozitif psikolojik durumlarını (HERO bileşenleri: Hope, Efficacy, Resilience, Optimism) güvenilir ve geçerli bir şekilde değerlendirmeyi hedeflemiştir.

Bu sayede, örgütlerin çalışan refahını artırma, işten ayrılma niyetini azaltma ve örgütsel bağlılığı güçlendirme gibi stratejik hedeflerine ulaşmalarına yardımcı olacak bilimsel dayanaklı veriler toplanması amaçlanmıştır.

Yapı

Örgütsel Psikolojik Sermaye Ölçeği, pozitif örgütsel davranış alanının temel yapı taşlarından biri olan Psikolojik Sermaye (Psychological Capital – PsyCap) yapısını ölçmektedir. Psikolojik Sermaye, dört temel bileşenden oluşan yüksek düzeyli bir yapıdır:

• Umut (Hope): Hedeflere ulaşmada başarıyı sağlamak için azmetme ve gerektiğinde yolları değiştirme yeteneği.
• Öz-yeterlik (Self-efficacy): Zorlu görevleri başarıyla yerine getirebileceğine dair güçlü inanç.
• Dayanıklılık (Resilience): Sorunlar ve başarısızlıklarla karşılaşıldığında bile toparlanma ve daha güçlü bir şekilde geri dönme yeteneği.
• İyimserlik (Optimism): Hem şimdiki hem de gelecekteki olumlu sonuçlar hakkında pozitif beklentilere sahip olma durumu.

Ölçek, bu dört bileşenin bir araya gelerek oluşturduğu üst düzey Örgütsel Psikolojik Sermaye yapısının ölçülmesine odaklanmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğini test etmek amacıyla kapsamlı istatistiksel analizler yapılmıştır. Ölçeğin faktör yapısını ortaya koymak için sırasıyla **Açımlayıcı Faktör Analizi** (AFA) ve **Doğrulayıcı Faktör Analizi** (DFA) kullanılmıştır. AFA, ölçeğin orijinal yapısının Türk kültüründeki veri setinde ne şekilde organize olduğunu keşfetmeye yardımcı olmuştur.

Daha sonra, AFA sonuçları temel alınarak veya teorik dört faktörlü yapıyı test etmek üzere DFA gerçekleştirilmiştir. DFA, teorik olarak beklenen faktör yapısının (dört bileşenli model) toplanan verilerle ne kadar uyumlu olduğunu belirleyerek yapısal geçerliliği güçlü bir şekilde desteklemektedir. Bu analizler için SPSS 16.0 ve SPSS Amos 16.0 istatistik yazılımları kullanılmıştır.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik bilgisi doğrudan verilmemiş olsa da, uyarlama çalışmalarının bilimsel gereklilikleri doğrultusunda, ölçeğin iç tutarlılığının (Cronbach Alfa katsayısı) ve muhtemelen test-tekrar test güvenirliğinin incelendiği varsayılmaktadır. Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir ve ölçeğin güvenilirliğini kanıtlar. Detaylı güvenirlik katsayıları için Çetin ve Basım’ın (2012) tam makalesine başvurulmalıdır.

Faktör Analizi

Örgütsel Psikolojik Sermaye Ölçeği’nin faktör yapısı, yapı geçerliliğinin temelini oluşturmuştur. İlk aşamada, yeni geliştirilen veya uyarlanan ölçeklerin geçerliliğini test etmek için yaygın olarak kullanılan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA, SPSS 16.0 kullanılarak gerçekleştirilmiştir.

İkinci aşamada ise, teorik yapının veri setine uygunluğunu kesinleştirmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. DFA, SPSS Amos 16.0 yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiş ve ölçeğin altında yatan dört faktörlü yapının (Umut, Öz-yeterlik, Dayanıklılık, İyimserlik) Türk örnekleminde de geçerli olduğunu destekleyen sonuçlar elde edilmiştir. Bu çift aşamalı analiz yaklaşımı, ölçeğin yapısal sağlamlığını güçlendirmiştir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama

Format: 5’li Likert tipi derecelendirme (Örneğin: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Örgütsel Çalışanlar / Yetişkinler

Yaş Grubu: Yetişkin çalışma popülasyonu (Genellikle 18 yaş ve üzeri)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli sektörlerde çalışan personelden oluşan örneklem.

Test Metodolojisi: Öz bildirim envanteri (Self-report inventory).

Anahtar Kelimeler

Psikoloji, Örgütsel Davranış, Örgütsel Psikolojik Sermaye, Açımlayıcı Faktör Analizi, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Luthans.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değil.

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2012 yılında Türkiye’de uyarlanmıştır. Akademik araştırmalarda kullanım için izin ve ücret bilgileri, ilgili makalenin yayınlandığı dergi (Amme İdare Dergisi) ve yazarlar ile iletişime geçilerek öğrenilmelidir. Araştırmacılar, etik kurallara uygun olarak yazarlardan izin almalıdır.

Orijinal makaleye ait PDF dosyası bu adresten indirilebilir: todaie.gov.tr

Ölçeğin uyarlama çalışmasına ait PDF dosyası bu adresten indirilebilir: psikolojik-sermaye-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Çetin, F. ve Basım, H. N. (2012). Örgütsel psikolojik sermaye: Bir ölçek uyarlama çalışması. Amme İdare Dergisi, 45(1), 121-137.

Örgütsel Psikolojik Sermaye Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. (Ölçek maddeleri kaynak içerikte mevcut değildir.)

Ölçek maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tamamına ulaşmak için Çetin ve Basım (2012) tarafından yayımlanan orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.