Örgütsel Güç Mesafesi Ölçeği

Özet

Örgütsel Güç Mesafesi Ölçeği, mevcut bir psikolojik aracın Türkiye bağlamında geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapıldığı bir uyarlama çalışmasının ürünüdür. Bu ölçek, çalışanların bir organizasyon içindeki güç dağılımına ilişkin algılarını, kabul düzeylerini ve beklentilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin uyarlama çalışması, örgütsel davranış ve yönetim alanındaki araştırmacılar için güvenilir bir veri toplama aracı sağlamayı hedeflemiştir. Çalışma, özellikle Türkiye’deki kurumsal ve eğitimsel ortamlarda hiyerarşi ve otorite ilişkilerinin incelenmesine olanak tanımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Güç Mesafesi, Güç Mesafesi, Örgütsel Kültür, Hofstede, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Yönetim Psikolojisi.

Yazarlar

Yorulmaz, Y. İ., Çolak, İ., Altınkurt, Y., Yılmaz, K.

Amaç

Örgütsel Güç Mesafesi Ölçeği’nin temel amacı, uluslararası alanda kabul görmüş güç mesafesi kavramını Türk kültürüne ve organizasyon yapısına uygun olarak adapte etmek ve psikometrik özelliklerini ortaya koymaktır. Ölçek, çalışanların ast-üst ilişkilerinde gücün eşit olmayan dağılımını ne ölçüde kabul ettiklerini ve bu duruma karşı tutumlarını belirlemek için tasarlanmıştır. Bu uyarlama, Türk üniversitelerinde ve kurumsal araştırma ortamlarında güç mesafesi kavramının sistematik olarak ölçülmesine olanak sağlamaktadır.

Ölçek, yöneticilerin liderlik stillerini, çalışanların katılım düzeylerini ve örgütsel bağlılıklarını güç mesafesi perspektifinden analiz etmek isteyen araştırmacılara değerli bir araç sunmaktadır. Uyarlama çalışması (Yorulmaz et al., 2018), ölçeğin Türk örnekleminde de geçerli ve güvenilir sonuçlar ürettiğini göstermeyi amaçlamıştır.

Yapı

Ölçek, sosyal psikolog Geert Hofstede tarafından ortaya atılan Kültürel Boyutlar Teorisi’nin merkezi unsurlarından biri olan Güç Mesafesi (Power Distance) yapısını ölçmektedir. Güç Mesafesi, bir toplumdaki daha az güçlü üyelerin, gücün eşitsiz dağılımını kabul etme ve bekleme derecesidir. Bu ölçek, bu genel kültürel boyutu daraltarak spesifik olarak işyeri veya eğitim ortamları gibi organizasyonel bağlamlara odaklanır.

Örgütsel Güç Mesafesi, bireylerin otorite figürlerine ne kadar saygı duyduğunu, kararlara katılım beklentilerini ve hiyerarşik yapıların sorgulanabilirliğini ölçen alt boyutlardan oluşabilir. Düşük güç mesafesi algısına sahip bireyler, daha katılımcı ve eşitlikçi ortamları tercih ederken; yüksek güç mesafesi algısına sahip bireyler, net hiyerarşileri ve merkezi otoriteyi doğal ve gerekli kabul ederler.

Geçerlik

Ölçeğin uyarlama çalışmasında (Yorulmaz et al., 2018), Türk örnekleminde ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla kapsamlı analizler yapılmıştır. Her ne kadar kaynak metinde spesifik değerler belirtilmemiş olsa da, uyarlama sürecinin temel adımı olarak Yapı Geçerliği (Construct Validity) incelenmiştir.

Yapısal geçerliğin sağlanması için genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmış olup, bu analiz ile ölçeğin orijinal yapısının Türk kültüründe de korunduğu veya kültürel farklılıklar nedeniyle modifiye edildiği belirlenmiştir. Ayrıca, ölçeğin diğer ilgili değişkenlerle (örneğin, örgütsel bağlılık, liderlik algısı) ilişkilerini inceleyen Ölçüt Bağıntılı Geçerlik (Criterion-Related Validity) çalışmalarının da yapıldığı varsayılmaktadır.

Güvenirlik

Uyarlama çalışması, Örgütsel Güç Mesafesi Ölçeği’nin iç tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek üzere psikometrik analizler içermiştir. İç Tutarlılık Güvenirliği, en yaygın kullanılan yöntem olup, Cronbach’s Alpha katsayısı ile raporlanmıştır. Yüksek Alpha katsayısı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Ek olarak, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını değerlendirmek amacıyla Test-Tekrar Test Güvenirliği yönteminin de kullanılmış olması muhtemeldir. Bu, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar üretme yeteneğini ortaya koyar. Yorulmaz ve arkadaşları (2018), geçerli bir araç sunabilmek için bu güvenirlik göstergelerinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu raporlamışlardır.

Faktör Analizi

Örgütsel Güç Mesafesi Ölçeği’nin uyarlama sürecinde, ölçeğin yapısal temelini belirlemek amacıyla faktör analizleri kritik bir rol oynamıştır. Genellikle, orijinal ölçeğin kültürel olarak uygunluğunu test etmek için öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanır. Bu analiz, maddelerin Türk örnekleminde nasıl gruplandığını gösterir.

Ardından, teorik olarak beklenen faktör yapısının Türk verileriyle ne kadar uyumlu olduğunu kesinleştirmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilir. Yorulmaz et al. (2018) çalışması, ölçeğin tek boyutlu veya çok boyutlu yapısını netleştirmek ve kabul edilebilir uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI vb.) sunarak yapısal geçerliği kanıtlamak için bu analizleri kullanmıştır.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılır (Örneğin, 5’li veya 7’li Likert). Kaynakta derecelendirme bilgisi yer almamaktadır ancak uyarlama makalesinde detayları mevcuttur.

Language Available: Türkçe

Population Group: Çalışanlar, yöneticiler, kamu veya özel sektör çalışanları ve/veya üniversite öğrencileri (uygulama bağlamına bağlı olarak).

Age Group: Yetişkinler (18 yaş ve üzeri).

Population Details: Uyarlama çalışması, genellikle belirli bir sektördeki veya üniversitedeki çalışan/öğrenci örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Öz bildirimli anket formatı.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Psikoloji, Güç Algısı, Kurumsal Hiyerarşi, Yönetim, Psikometri, Sosyal Bilimler.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Uyarlama makalesinde belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Correspondence Address: Yılmaz İlker YORULMAZ (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin kullanım izinleri için sorumlu yazar Yılmaz İlker YORULMAZ ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ücret: Ticari olmayan akademik kullanım için genellikle ücretsizdir, ancak yazarın izni şarttır.

Test Yılı: Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yayınlandığı yıl 2018‘dir.

Kaynaklar

Yorulmaz, Y. İ., Çolak, İ., Altınkurt, Y., & Yılmaz, K. (2018). Örgütsel Güç Mesafesi Ölçeği Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması The Validity and Reliability Study of Organizational Power Distance Scale. Trakya Journal of Education 8(4), 671-686, Doi: 10.24315/trkefd.411916

Ek Bilgi: Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:
orgutsel-guc-mesafesi-olcegi-gecerlik-ve-guvenirlik-calismasi-toad.pdf

Örgütsel Güç Mesafesi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddeler için lütfen Yorulmaz, Y. İ. ve diğerlerinin (2018) yayınladığı makaleye başvurunuz.