Okullarda Örgütsel Güç Ölçeği

Özet

Okullarda Örgütsel Güç Ölçeği (OÖGÖ), Altınkurt ve Yılmaz (2013) tarafından geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, okul yöneticilerinin sahip olduğu algılanan güç kaynaklarını ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, 37 maddeden oluşmakta olup, örgütsel güç kavramının beş temel boyutunu ele almaktadır: Yasal Güç, Ödül Gücü, Zorlayıcı Güç, Uzmanlık Gücü ve Karizma Gücü. Yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, ölçeğin eğitim kurumları bağlamında yöneticilerin güç kullanma biçimlerini analiz etmede yüksek derecede tutarlılık ve geçerli bir yapı sunduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Güç, Okul Yönetimi, Yönetsel Güç, Geçerlik, Güvenirlik, Okul Müdürü.

Yazarlar

Yahya Altınkurt, K. Yılmaz

Amaç

Okullarda Örgütsel Güç Ölçeği’nin temel amacı, eğitim kurumları bağlamında görev yapan okul yöneticilerinin astları tarafından algılanan güç kaynaklarını belirlemek ve bu güç kaynaklarının düzeylerini ölçmektir. Bu ölçek, yöneticilerin etkileme stratejilerini ve örgütsel davranış üzerindeki etkilerini psikometrik olarak değerlendirmek için geliştirilmiştir.

Ölçek, yöneticilerin sahip olduğu gücü, literatürde yaygın olarak kabul gören ve French ve Raven tarafından tanımlanan güç tipolojisine dayalı olarak beş farklı faktör altında incelemektedir. Bu sayede, okul yönetimindeki güç dinamiklerinin daha sistematik bir şekilde anlaşılmasına katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Yapı

Ölçek, örgütsel güç yapısını ölçmektedir. Bu yapı, yöneticilerin çalışanları etkilemek için kullanabileceği farklı yetki ve etki kaynaklarını ifade eder. OÖGÖ, bu yapıyı beş ana boyutta ele almaktadır:

• Yasal Güç (Legitimate Power): Yöneticinin resmi pozisyonu ve yetkisi nedeniyle sahip olduğu güç.
• Ödül Gücü (Reward Power): Yöneticinin astlarına ödül verme veya teşvik sağlama kapasitesinden kaynaklanan güç.
• Zorlayıcı Güç (Coercive Power): Yöneticinin ceza verme veya olumsuz sonuçlar doğurma yeteneğinden kaynaklanan güç.
• Uzmanlık Gücü (Expert Power): Yöneticinin sahip olduğu özel bilgi, beceri veya deneyimden kaynaklanan etki.
• Karizma Gücü (Referent Power): Yöneticinin kişisel çekiciliği, saygınlığı veya astları tarafından takdir edilmesinden doğan güç.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Altınkurt ve Yılmaz (2013) tarafından titizlikle yürütülmüştür. Ölçeğin yapı geçerliliği incelenmiştir. İlk olarak, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumu test edilmiş ve sonuç olarak 37 maddelik, beş faktörlü bir yapının ortaya çıktığı belirlenmiştir.

Elde edilen bu faktör yapısının doğruluğu, daha sonra Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile teyit edilmiştir. DFA sonuçları, beş faktörlü yapının model uyum indeksleri açısından kabul edilebilir düzeyde olduğunu ve ölçeğin kuramsal olarak öngörülen boyutları başarılı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (iç tutarlılık) analizleri, hem Cronbach Alfa katsayısı (α) hem de McDonald’ın Omega katsayısı (ω) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen katsayılar, ölçeğin tüm faktörleri için yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir.

• Yasal Güç faktörü için: α=0.84, ω=0.83.
• Ödül Gücü faktörü için: α=0.89, ω=0.89.
• Zorlayıcı Güç faktörü için: α=0.91, ω=0.91.
• Uzmanlık Gücü ve Karizma Gücü faktörleri için: α ve ω katsayıları 0.94 olarak bulunmuştur.

Genel olarak, faktörlere ilişkin Alfa katsayılarının 0.84 ile 0.94 arasında, Omega katsayılarının ise 0.83 ile 0.94 arasında değiştiği tespit edilmiştir. Bu aralıklar, ölçeğin psikometrik açıdan son derece güvenilir olduğunu ve tutarlı sonuçlar verdiğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Okullarda Örgütsel Güç Ölçeği’nin geliştirilmesi sürecinde, yapısal geçerliği sağlamak amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. AFA sonucunda, 37 madde ve beş temel faktörden oluşan bir yapı elde edilmiştir. Bu beş faktör, örgütsel güç kaynaklarının temel boyutlarını temsil etmektedir.

Faktör yapısı ve madde dağılımı aşağıdaki gibidir:

• Yasal Güç: 4 madde
• Ödül Gücü: 7 madde
• Zorlayıcı Güç: 10 madde
• Uzmanlık Gücü: 8 madde
• Karizma Gücü: 8 madde

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Maddeler: 37 madde

Derecelendirme: 5’li Likert Tipi Ölçek (1= hiçbir zaman – 5= her zaman)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim çalışanları (Öğretmenler, okul personeli)

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Okul yöneticilerinin güç kullanma davranışlarını algılayan eğitim çalışanları.

Test Metodolojisi: Ölçek maddeleri, katılımcıların okul yöneticileri hakkındaki algılarını 5 aşamalı Likert ölçeği üzerinde işaretlemelerini gerektirir.

Anahtar Kelimeler

Yasal Güç, Ödül Gücü, Zorlayıcı Güç, Uzmanlık Gücü, Karizma Gücü, Faktör Analizi, Eğitim Yönetimi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Yahya Altınkurt

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2013 (Ölçek geliştirme çalışmasının yayın yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımlar için izin durumu, sorumlu yazar (Yahya Altınkurt) ile iletişime geçilerek netleştirilmelidir.

Ölçek geliştirme çalışmasının orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: okullarda-orgutsel-guc-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Altınkurt, Y. ve Yılmaz, K. (2013). Okullarda Örgütsel Güç Ölçeği’nin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(4), 1-17.

Okullarda Örgütsel Güç Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Yasal Güç (4m): Kurallara uyulması konusunda çok titizdir.
• Ödül Gücü (7m): Başarılı çalışanları takdir eder.
• Zorlayıcı Güç (10m): Çalışanlara, özellikle eksik yönlerini vurgulayarak uyarılarda bulunur.
• Uzmanlık Gücü (8m): Yeterli yönetim deneyimine sahiptir.
• Karizma Gücü (8m): Herkesi kolaylıkla ikna edebilir.