Örgütsel Bağlılık Ölçeği

Özet

Örgütsel Bağlılık Ölçeği, çalışanların kurumlarına yönelik duygusal, devamlılıkçı ve normatif bağlılık düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama çalışmasıdır. Bu ölçek, özellikle örgütsel davranış ve yönetim psikolojisi alanlarında, yöneticilerin liderlik davranışlarının çalışanların kuruma olan adanmışlıkları üzerindeki etkilerini inceleyen araştırmalarda kullanılmıştır. Ölçeğin Türkiye bağlamında geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapılması, kurumsal ortamlarda personel bağlılığını değerlendirmek için sağlam bir araç sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel bağlılık, uyarlama, liderlik, yönetim, psikolojik yapı, çalışan adanmışlığı.

Yazarlar

Nusret Erceylan

Amaç

Örgütsel Bağlılık Ölçeği’nin temel amacı, çalışanların çalıştıkları kuruma karşı hissettikleri bağlılık türlerini ve seviyelerini nicel olarak belirlemektir. Bu psikolojik yapı, iş performansı, işten ayrılma niyeti ve örgütsel vatandaşlık davranışları gibi önemli çıktı değişkenleriyle güçlü ilişkiler sergilediği için, ölçek özellikle insan kaynakları yönetimi ve örgütsel gelişim çalışmalarında temel bir teşhis aracı olarak hizmet vermektedir.

Ölçeğin bu uyarlaması, özellikle 2010 yılında yapılan bir yüksek lisans tezinde, yöneticilerin liderlik stilleri (örneğin, dönüşümcü veya işlemci liderlik) ile çalışanların örgütsel bağlılık düzeyleri arasındaki korelasyonu test etmek için kullanılmıştır. Bu bağlamda, ölçek, bir müdahale veya yönetimsel değişikliğin etkilerini ölçmek için de uygun bir araçtır.

Yapı

Örgütsel Bağlılık, genellikle üç ana bileşenli bir yapı (Meyer & Allen Modeli) olarak kavramsallaştırılır:

• Duygusal Bağlılık (Affective Commitment): Çalışanın kuruluşa duygusal olarak bağlanması, kendini özdeşleştirmesi ve kuruluşun bir parçası olarak hissetmesi.
• Devam Bağlılığı (Continuance Commitment): Çalışanın kuruluştan ayrılmanın maliyetini (ekonomik veya sosyal) hesaplaması sonucu kuruma bağlı kalması.
• Normatif Bağlılık (Normative Commitment): Çalışanın kuruma karşı bir yükümlülük veya görev hissi nedeniyle bağlı kalması gerektiğine inanması.

Bu uyarlama çalışması, büyük olasılıkla orijinal Örgütsel Bağlılık Anketi (Organizational Commitment Questionnaire – OCQ) veya Meyer ve Allen’ın Üç Boyutlu Ölçeği temel alınarak hazırlanmıştır ve bu çok boyutlu psikolojik yapıyı hedeflemektedir.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal kaynak içeriğinde spesifik geçerlik verileri belirtilmemiştir. Ancak, bir uyarlama çalışmasında beklenen geçerlik analizleri şunlardır:

• İçerik Geçerliği: Maddelerin, ölçülmek istenen örgütsel bağlılık yapısını yeterince temsil edip etmediğinin uzman görüşleri ile incelenmesi.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik olarak beklenen çok boyutlu yapıyı doğrulayıp doğrulamadığının test edilmesi. Bu genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ile gerçekleştirilir.
• Ölçüt Geçerliği: Ölçek puanlarının, teorik olarak ilişkili olması beklenen diğer değişkenlerle (örneğin, iş tatmini, performans) korelasyonunun incelenmesi.

Güvenirlik

Ölçeğin orijinal kaynak içeriğinde spesifik güvenirlik verileri belirtilmemiştir. Bir psikometrik uyarlama çalışmasında iç tutarlılığın ölçülmesi esastır. Güvenirlik analizleri kapsamında şunların yapılmış olması beklenir:

• İç Tutarlılık Güvenirliği: Ölçeğin tüm maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı ölçtüğünü belirlemek için Cronbach Alfa katsayısının hesaplanması. Yüksek alfa değerleri, ölçeğin güvenilir olduğunu gösterir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Aynı katılımcılara farklı zamanlarda uygulanan test sonuçlarının tutarlılığının incelenmesi.

Faktör Analizi

Örgütsel Bağlılık Ölçeği’nin uyarlaması sırasında, ölçeğin orijinal yapısının (genellikle üç faktörlü) Türkçe örneklemde korunup korunmadığını belirlemek amacıyla Faktör Analizi uygulanması kritik öneme sahiptir.

Eğer ölçek, orijinal çok boyutlu modeli koruyorsa, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak model uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI vb.) raporlanmalıdır. Bu analizler, adaptasyonun yapısal eşdeğerliğini kanıtlar.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Spesifik derecelendirme bilgisi kaynakta yer almamaktadır, ancak tipik olarak 5’li veya 7’li Likert kullanılır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Çalışanlar, Kurumsal Personel

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışma hayatındaki bireyler)

Popülasyon Detayları: Yüksek lisans tezi araştırmasında, bir kurumdaki çalışanlar örneklem olarak alınmıştır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale).

Anahtar Kelimeler

İş psikolojisi, kurumsal yapı, güvenirlik, geçerlik, Cronbach Alfa, faktör analizi, örgütsel davranış.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

Bağlılık E-posta Adresleri: Sağlanmamıştır.

Yazışma Adresi: İnönü Üniversitesi, Malatya (Tez dönemi itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin ticari kullanımı veya yeniden basımı için orijinal ölçeğin yazarlarından ve uyarlamayı yapan Nusret Erceylan’dan izin alınması gerekebilir. Akademik kullanım için genellikle referans gösterilmesi yeterlidir.

Ücret: Yüksek Lisans tezi kapsamında geliştirilen bir uyarlama olduğu için, akademik araştırmalarda genellikle ücretsizdir, ancak ticari kullanım koşulları için iletişim kurulması önerilir.

Test Yılı: Uyarlama ve araştırma 2010 yılında tamamlanmıştır.

Bu ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: orgutsel-baglilik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Erceylan, N. (2010). Yöneticilerin liderlik davranışlarının çalışanların örgütsel bağlılıkları üzerindeki etkileri ve bir araştırma (Yüksek Lisans tezi). İnönü Üniversitesi, Malatya.
2. Ek olarak, ölçeğin orijinal kaynağına dair bir bağlantı mevcuttur: toad.halileksi.net

Örgütsel Bağlılık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için ilgili yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.