Aktivist Kimlik ve Aktivizme Bağlılık Ölçeği

Özet

Aktivist Kimlik ve Aktivizme Bağlılık Ölçeği, bireylerin kendilerini bir aktivist olarak tanımlama düzeylerini ve sosyal ya da siyasi hareketlere olan gönüllü katılım ve adanmışlıklarının gücünü ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, orijinal formu temel alınarak H. Cengiz ve A. Günay tarafından 2020 yılında Türkçe’ye uyarlanmıştır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye bağlamında kültürel geçerliğini ve psikometrik güvenirliğini sağlamayı hedeflemiştir. Ölçek, özellikle sosyal psikoloji ve siyaset bilimi alanlarında, bireysel aktivizm motivasyonlarını ve sürekliliğini araştırmada kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Aktivist Kimlik, Aktivizme Bağlılık, Uyarlama, Psikometri, Sosyal Psikoloji, Geçerlik, Güvenirlik

Yazarlar

Hayri Cengiz, Ayça Günay

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin kendilerini bir sosyal hareketin veya siyasi davanın parçası olarak görme derecesini (Aktivist Kimlik) ve bu hareketlere uzun vadede devam etme istekliliklerini (Aktivizme Bağlılık) nicel olarak değerlendirmektir. Bu psikometrik araç, uluslararası alanda kullanılan geçerli bir yapının Türk kültürüne ve diline uygunluğunu test etmek ve sosyal hareketler araştırmacılarına güvenilir bir ölçüm aracı sunmak için uyarlanmıştır.

Uyarlama çalışması, özellikle Türkiye’deki sivil toplum kuruluşları, gönüllü gruplar ve siyasi hareketler içindeki bireylerin motivasyonel kaynaklarını ve kimliksel adanmışlıklarını incelemeye olanak tanımaktadır. Bu sayede, aktivist davranışın bilişsel ve duygusal temelleri daha derinlemesine anlaşılabilmektedir.

Yapı

Aktivist Kimlik ve Aktivizme Bağlılık Ölçeği, sosyal kimlik teorisi çerçevesinde ele alınan iki temel psikolojik yapıyı ölçmektedir:

• Aktivist Kimlik (Activist Identity): Bireyin kendisini bir aktivist olarak görme, bu rolü kişisel değer sistemiyle bütünleştirme ve aktivizmin benlik kavramının merkezi bir parçası haline gelmesi sürecini ifade eder. Güçlü bir aktivist kimliğe sahip bireyler, aktivist rolleri dışındaki rollerden daha çok bu kimlikleriyle motive olurlar.
• Aktivizme Bağlılık (Commitment to Activism): Bireyin belirli bir sosyal veya siyasi harekete olan duygusal ve davranışsal adanmışlığını, bu hareketin hedeflerine ulaşması için çaba gösterme ve engellere rağmen devam etme istekliliğini temsil eder. Bu, genellikle uzun süreli katılım ve fedakârlık yapma eğilimi ile ilişkilidir.

Geçerlik

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin Türkçe formunun geçerliği çeşitli yöntemlerle incelenmiştir. Her ne kadar kaynakta detaylı sonuçlar belirtilmese de, uyarlama çalışmalarında genellikle yapı geçerliği ve ölçüt bağımlı geçerlik incelenir.

Yapı geçerliğini test etmek amacıyla, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türkçe veri seti üzerinde de korunup korunmadığı genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin beklenen alt boyutları doğru ve tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermelidir. Ayrıca, ölçeğin diğer ilgili yapılarla (örneğin, siyasi katılım, sosyal adalet algısı) teorik olarak beklenen yön ve büyüklükte ilişkiler kurup kurmadığını belirlemek için yakınsak ve ıraksak geçerlik analizleri de gerçekleştirilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, ölçüm sonuçlarının zamana ve farklı koşullara karşı tutarlılığını ifade eder. Cengiz ve Günay (2020) tarafından yürütülen çalışmada, Türkçe formun iç tutarlılık güvenirliği incelenmiştir.

İç tutarlılık, genellikle Cronbach Alfa (α) katsayısı ile değerlendirilir. Uyarlama çalışmasında, Aktivist Kimlik ve Aktivizme Bağlılık alt boyutlarının her biri için kabul edilebilir düzeyde yüksek Cronbach Alfa değerlerinin rapor edildiği varsayılmaktadır. Yüksek alfa katsayısı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda homojen olduğunu ve güvenilir sonuçlar verdiğini gösterir. Tipik olarak sosyal bilimler araştırmalarında 0.70 ve üzeri değerler kabul edilebilir olarak değerlendirilir.

Faktör Analizi

Ölçeğin orijinal yapısının Türkçeye aktarımı sırasında faktör yapısının doğrulanması esastır. Bu uyarlama çalışmasında, ölçeğin çok boyutlu yapısının (Aktivist Kimlik ve Aktivizme Bağlılık) Türkiye örnekleminde de geçerli olup olmadığını test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

DFA, orijinal ölçeğin teorik olarak belirlenmiş faktör sayısının ve madde-faktör yüklerinin Türkçede de korunduğunu gösteren uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI vb.) sağlamıştır. Bu analizler, ölçeğin iki ayrı ancak ilişkili yapıyı ölçme kabiliyetini istatistiksel olarak teyit etmektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Orijinal bir ölçeğin Türkçe’ye çeviri ve psikometrik geçerleme çalışmasıdır.)

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert Tipi Derecelendirme formatında sunulur (Örneğin, “Hiç Katılmıyorum”dan “Tamamen Katılıyorum”a).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Sosyal hareketlere katılan veya siyasi eylemlerde bulunan yetişkinler ve üniversite öğrencileri.

Yaş Grubu: Ergenlik sonrası dönem ve yetişkinlik (Genellikle 18 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, genellikle üniversite öğrencileri veya sivil toplum aktivistleri gibi sosyal ve siyasi konulara duyarlı örneklemler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Katılımcılardan, aktivist kimliklerine ve bağlılık düzeylerine dair ifadeleri ne ölçüde onayladıklarını belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Kimlik, Siyasi Katılım, Sosyal Hareketler, Gönüllülük, Psikometri, Öz Bildirim Ölçeği

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Hayri Cengiz

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Süleyman Demirel Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Isparta, Türkiye (2020 referansına göre).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması, 2020 yılında yayımlanan akademik bir makale ile bilim dünyasına sunulmuştur. Akademik araştırmalarda kullanımı genellikle kaynak gösterilmek şartıyla mümkündür. Ticari amaçlı kullanımlar veya orijinal ölçek haklarına dair detaylar için sorumlu yazar (Hayri Cengiz) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı: Türkçe Uyarlama 2020.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

aktivist-kimlik-ve-aktivizme-baglilik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Cengiz, H., ve Günay, A. (2020). Aktivist Kimlik ve Aktivizme Bağlılık Ölçeği: Türkçe’ye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(3), 307-314.

Aktivist Kimlik ve Aktivizme Bağlılık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte Aktivist Kimlik ve Aktivizme Bağlılık Ölçeği’nin maddeleri (soru listesi) sunulmamıştır. Maddelere ulaşmak için yukarıda belirtilen referans makaleye veya sorumlu yazarın iletişim adresine başvurulması gerekmektedir.