Örgütlerde Sosyal İklim Ölçeği

Öz

Örgütlerde Sosyal İklim Ölçeği (ÖSİÖ), 2017 yılında Perihan Eren-Bana ve S.B. Bekaroğlu tarafından Türk kültürüne uygun olarak geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçeğin temel amacı, çalışanların algıladığı işyeri sosyal çevresini ve örgüt iklimi içindeki sosyal dinamikleri bilimsel olarak ölçmektir. Geliştirme çalışması, ölçeğin geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu göstermeyi hedeflemiştir.

ÖSİÖ, özellikle bir kurumun içindeki iletişim kalitesi, dayanışma düzeyi, yönetim desteği ve genel olarak sosyal ilişkilerin niteliği gibi unsurları değerlendirmeye odaklanmaktadır. Bu ölçek, örgütsel psikoloji ve yönetim alanlarında sosyal iklimin çalışan performansı, memnuniyeti ve bağlılığı üzerindeki etkilerini incelemek için önemli bir araç sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel İklim, Sosyal İklim, İşyeri Psikolojisi, Örgütsel Gelişim, Ölçek Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik

Yazarlar

Perihan Eren-Bana, S.B. Bekaroğlu

Amaç

Örgütlerde Sosyal İklim Ölçeği’nin temel amacı, çalışanların çalıştıkları kurumdaki sosyal çevreyi nasıl algıladıklarını sistematik ve standardize edilmiş bir biçimde ölçmektir. Bu ölçek, Türk iş yaşamı kültürüne özgü sosyal etkileşim ve algı biçimlerini dikkate alarak geliştirilmiştir. Ölçeğin geliştirilme süreci, örgütsel sosyal iklim kavramının alt boyutlarını belirlemeyi ve bu boyutları temsil eden maddeler oluşturmayı içermiştir.

Ölçek, yöneticilere ve araştırmacılara, organizasyonel müdahale programları tasarlamadan önce mevcut sosyal iklimin güçlü ve zayıf yönlerini tespit etme imkanı sunar. Böylece, çalışanlar arasındaki işbirliği, çatışma çözümü ve genel memnuniyet düzeyleri hakkında nicel veriler elde edilebilir.

Yapı

Ölçek, psikolojideki örgüt iklimi yapısının sosyal boyutuna odaklanmaktadır. Örgütsel iklim, genellikle fiziksel ve sosyal çevrenin çalışanlar üzerindeki etkileşimli algısı olarak tanımlanır. ÖSİÖ, bu geniş yapının alt kümesi olan “Sosyal İklim”i ölçer. Sosyal İklim, çalışanların birbirleriyle ve yönetimle olan ilişkilerini, destekleyici davranışları ve kurum içi dayanışmayı kapsar.

Ölçülen temel yapısal bileşenler genellikle şunları içermektedir: Yönetim Desteği ve İletişim, İşbirliği ve Takım Çalışması, Çatışma Yönetimi ve Çalışan Katılımı. Ölçek, bu boyutlar üzerinden katılımcıların işyerindeki sosyal etkileşimlerin ne kadar olumlu, açık ve destekleyici olduğunu değerlendirmesini sağlar.

Geçerlik

Örgütlerde Sosyal İklim Ölçeği’nin geçerlik çalışması, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Geliştirme makalesinde (Eren-Bana & Bekaroğlu, 2017) belirtilen geçerlik analizleri, genellikle Yapı Geçerliği (Construct Validity) ve İçerik Geçerliği (Content Validity) üzerine yoğunlaşmıştır. İçerik geçerliği, uzman görüşleri alınarak sağlanmış, maddelerin ilgili yapıyı temsil etme derecesi değerlendirilmiştir.

Yapı geçerliği test edilirken, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutlu yapıyı empirik olarak destekleyip desteklemediğini kontrol etmiştir. Ölçek geliştirme çalışması, faktör yüklerinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu ve ölçek yapısının güçlü olduğunu göstermiştir (Detaylı sonuçlar için orijinal makaleye bakınız).

Güvenirlik

ÖSİÖ’nün güvenilirlik çalışmaları, ölçüm sonuçlarının zaman içinde ve farklı durumlarda tutarlı ve kararlı olmasını sağlamak amacıyla yapılmıştır. Temel güvenirlik göstergesi olarak İç Tutarlılık Katsayısı (Cronbach’s Alpha) rapor edilmiştir. Yüksek Cronbach’s Alpha değerleri, ölçeği oluşturan maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda birbiriyle uyumlu olduğunu işaret eder.

2017 tarihli geliştirme çalışmasında, ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısının psikometrik standartları karşılayacak düzeyde yüksek olduğu varsayılmaktadır. Ek olarak, ölçeğin alt boyutları için de ayrı ayrı iç tutarlılık değerleri hesaplanmıştır. Bu bulgular, Örgütlerde Sosyal İklim Ölçeği’nin araştırmalarda kullanılabilecek düzeyde güvenilir bir araç olduğunu doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi sırasında uygulanan Faktör Analizi, Örgütlerde Sosyal İklim yapısının çok boyutlu olduğunu ortaya koymuştur. Analizler, ölçeğin maddelerinin birden fazla anlamlı faktör altında toplandığını göstermiştir. Bu faktörler, sosyal iklimin farklı yönlerini (örneğin, destek, iletişim açıklığı, işbirliği) temsil etmektedir.

Açımlayıcı Faktör Analizi, ölçeğin nihai yapısını belirlemede kritik rol oynamış; Doğrulayıcı Faktör Analizi ise belirlenen çok faktörlü yapının örneklem verileriyle ne kadar uyumlu olduğunu test etmiştir. Bu analizler sonucunda, ölçeğin güçlü bir yapısal bütünlüğe sahip olduğu ve teorik çerçeveyle uyumlu bir şekilde işlediği tespit edilmiştir.

Ölçme Aracı

Test Type: Geliştirme Ölçeği / Öz Bildirim Ölçeği

Format: Büyük olasılıkla Likert Ölçeği formatı kullanılmıştır. Katılımcılar, maddelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler (örneğin, 5’li veya 7’li derecelendirme).

Language Available: Türkçe

Population Group: Çalışanlar, profesyoneller, örgüt üyeleri.

Age Group: Yetişkin (18 yaş ve üzeri, aktif çalışan popülasyonu).

Population Details: Türkiye’deki çeşitli sektörlerde ve büyüklüklerdeki örgütlerde çalışan bireyler.

Test Methodology: Kağıt-kalem veya dijital öz bildirim yöntemi.

Anahtar Kelimeler

Çalışan Memnuniyeti, Örgütsel İklim, Sosyal Algı, Derecelendirme, Geçerlik Testi, Güvenirlik Analizi, Yönetim Psikolojisi

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.)

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Perihan Eren-Bana)

Correspondence Address: Bilinmiyor (Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirildiği yıl 2017‘dir. Ölçeğin ticari kullanımı, telif hakları ve izinler konusunda Perihan Eren-Bana ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik amaçlı kullanımlar için izin prosedürleri, sorumlu yazarın politikalarına tabidir. Ölçeğin kullanım ücreti bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Kaynaklar

Eren-Bana P. and Bekaroglu S.B. (2017). Örgütlerde Sosyal İklim Ölçeği geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Research Journal of Business and Management, 4 (2).

Ölçeğin orijinal PDF belgesine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

• orgutlerde-sosyal-iklim-olcegi-toad.pdf

Örgütlerde Sosyal İklim Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için yazarla iletişime geçilmesi veya kaynak makaleye başvurulması önerilir.