İklim Okuryazarlığı Ölçeği

Özet

İklim Okuryazarlığı Ölçeği, Görgülü Arı ve Aslan (2020) tarafından, bireylerin iklim değişikliği hakkındaki bilgi düzeylerini, tutumlarını ve bu konudaki davranışsal eğilimlerini kapsamlı bir şekilde ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek geliştirme çalışması, iklim okuryazarlığı (İng. Climate Literacy) kavramını psikolojik ve pedagojik boyutlarıyla ele alarak, Türkiye bağlamında geçerli ve güvenilir bir ölçüm standardı oluşturmayı hedeflemiştir. Ölçek, özellikle eğitim alanında ve çevre bilinci araştırmalarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, katılımcıların iklim sistemleri, iklim değişikliğinin nedenleri ve sonuçları hakkındaki anlayışlarını değerlendirirken, aynı zamanda bireylerin bu küresel sorun karşısındaki sorumluluk algılarını ve eyleme geçme niyetlerini de ortaya koymaktadır. Geliştirme sürecinde detaylı istatistiksel analizler kullanılarak yapının çok boyutluluğu incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

İklim Okuryazarlığı, Ölçek Geliştirme, Çevre Eğitimi, İklim Değişikliği, Psikometri, Tutum.

Yazarlar

Görgülü Arı, A., Aslan, K.

Amaç

İklim Okuryazarlığı Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin iklim okuryazarlığı düzeylerini güvenilir ve geçerli bir biçimde belirlemektir. Bu ölçüm, eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmek, müfredat ihtiyaçlarını saptamak ve toplumsal farkındalık kampanyalarının etkisini izlemek için kritik öneme sahiptir.

Ölçek, aynı zamanda araştırmacılara, iklim değişikliğine yönelik bilgi, bilişsel farkındalık ve davranışsal niyet arasındaki ilişkileri inceleme fırsatı sunar. Bu araç sayesinde, Türkiye’deki farklı popülasyon gruplarının iklim krizine ne kadar hazırlıklı olduğu ve ne tür eğitimsel müdahalelere ihtiyaç duyulduğu bilimsel verilerle tespit edilebilmektedir. Ölçek geliştirme çalışmasının detaylarına Jass Studies dergisindeki orijinal makaleden ulaşılabilir.

Yapı

Ölçek, iklim okuryazarlığı yapısını ölçmektedir. Bu yapı, sadece temel iklim bilimi bilgisiyle sınırlı kalmayıp, aynı zamanda bireylerin iklim değişikliğinin etkilerini anlama, çözüm yollarına yönelik tutum geliştirme ve kişisel sorumluluk alma kapasitelerini de içerir. İklim okuryazarlığı, bilişsel, duyuşsal ve davranışsal bileşenlerden oluşan çok boyutlu bir yapıdır.

Bilişsel boyut, iklim sistemlerinin işleyişi, sera gazları ve insan faaliyetlerinin etkileri gibi bilimsel gerçeklere dair bilgi düzeyini kapsar. Duyuşsal boyut, iklim değişikliğine yönelik endişe, sorumluluk hissi ve çevreye karşı olumlu tutumları içerir. Davranışsal boyut ise, enerji tasarrufu, geri dönüşüm ve savunuculuk gibi eyleme geçme niyetini veya fiili davranışları yansıtır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasında (Görgülü Arı & Aslan, 2020), ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla çeşitli istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Orijinal kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, ölçek geliştirme sürecinin temel adımları izlenerek kapsam geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuş ve yapı geçerliği için faktör analizi gerçekleştirilmiştir.

Geçerlik çalışmalarının detayları, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü gösteren kanıtları sunmaktadır. Araştırmacılar, ölçeğin teorik yapıyla uyumlu olduğunu göstermek için istatistiksel modelleme tekniklerini kullanmışlardır. Tam geçerlik sonuçları için orijinal akademik yayının incelenmesi gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ifade eder. Görgülü Arı ve Aslan tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla istatistiksel analizler yapılmıştır. Tipik olarak bu tür çalışmalarda Cronbach Alfa katsayısı hesaplanır.

Güvenirlik çalışmalarının sonuçları, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde gruplarıyla benzer sonuçlar üretme yeteneğini desteklemektedir. Ölçeğin alt boyutlarının da yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu varsayılmaktadır, bu da ölçeğin kararlı ve tekrarlanabilir ölçümler sağladığını gösterir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal boyutlarını belirlemek amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi temel bileşenler altında toplandığını ve dolayısıyla iklim okuryazarlığı yapısının kaç boyuttan oluştuğunu ortaya koyar.

Geliştirme çalışması bağlamında, açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve/veya doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin nihai yapısı belirlenmiştir. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ve her bir boyutun iklim okuryazarlığının farklı bir yönünü temsil ettiğini göstermiştir. Faktör yükleri, öz değerler ve toplam varyans açıklama oranları gibi detaylı istatistiksel veriler, ölçeğin psikometrik kalitesini kanıtlamaktadır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği (Self-Report Scale)

Derecelendirme: 5’li Likert Ölçeği (1=Kesinlikle Katılmıyorum ….. 5=Kesinlikle Katılıyorum)

Maddeler: Orijinal makalede detaylı maddeler yer almaktadır.

Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Akademik çalışma genellikle üniversite öğrencileri veya öğretmen adayları üzerinde yürütülmüştür (Orijinal makale detaylarına bakılmalıdır).

Yaş Grubu: Genç yetişkinler ve yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Türkiye’de eğitim gören veya yaşayan, iklim okuryazarlığı düzeyinin ölçülmesinin hedeflendiği bireyler.

Test Metodolojisi: Psikometrik yöntemler kullanılarak madde havuzu oluşturulmuş, uzman görüşleri alınmış ve yapı geçerliği ile güvenirlik analizleri yapılmıştır.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi indirilebilir durumdadır. Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: iklim-okuryazarligi-olcegi-toad.pdf

Anahtar Kelimeler

İklim Değişikliği, Çevresel Sorumluluk, Tutum Ölçeği, Likert Ölçeği, Eğitim Psikolojisi, Çevre Bilinci.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Kevser ARSLAN

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut bilgide ORCID bilgisi sağlanmamıştır.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Orijinal makalede belirtilen akademik kurum adresi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020

İzinler ve Kullanım: Bu ölçek, akademik ve eğitimsel araştırma amaçları için genellikle yazarların izniyle ücretsiz olarak kullanılabilir. Ticari veya büyük ölçekli uygulamalar için sorumlu yazar (Kevser ARSLAN) ile iletişime geçilmesi önerilir. Ölçeğin kullanımı için telif hakkı ve izin koşulları, orijinal yayın olan Jass Studies dergisine tabidir.

Ücret: Akademik kullanım için genellikle ücretsizdir.

Kaynaklar

Görgülü Arı, A. ve Aslan, K. (2020). İklim Okuryazarlığı Ölçeği geliştirme çalışması. Jass Studies-The Journal of Academic Social Science Studies, 13, (82)147-174.

İklim Okuryazarlığı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için lütfen orijinal akademik yayına (Görgülü Arı & Aslan, 2020) başvurunuz.