Olumlu Duyguyu Düzenlemede Güçlükler Ölçeği (O-DDGÖ)

Özet

Olumlu Duyguyu Düzenlemede Güçlükler Ölçeği (O-DDGÖ), bireylerin duygu düzenleme süreçlerinde, özellikle de olumlu duygusal durumları sürdürme, yoğunlaştırma veya uygun şekilde deneyimleme konularında yaşadıkları zorlukları değerlendirmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış bir psikometrik araçtır. O-DDGÖ, orijinal olarak Difficulties in Regulating Positive Emotions Scale (DRPES) adıyla geliştirilen aracın kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlamak üzere tasarlanmıştır. Bu ölçek, pozitif duygusal deneyimlerin işlenmesindeki yetersizliklerin psikopatoloji, özellikle de depresyon ve anksiyete bozuklukları ile ilişkisini incelemek için kritik bir öneme sahiptir.

Ölçeğin uyarlama çalışması, Asıcı, İkiz ve Karaca (2018) tarafından gerçekleştirilmiş olup, Türk popülasyonunda geçerlik ve güvenirlik kanıtlarını sunarak klinik ve akademik araştırmalara katkı sağlamıştır. O-DDGÖ, olumlu duygusal tepkileri yönetmekte zorlanan bireyleri tanımlayarak, bu alana yönelik spesifik müdahale stratejilerinin geliştirilmesine zemin hazırlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Olumlu duygu düzenleme, duygu düzenleme güçlükleri, psikometri, uyarlama çalışması, geçerlik, güvenirlik, pozitif duygu.

Yazarlar

Esra Asıcı, F. Esin İkiz, Rukiye Karaca.

Amaç

O-DDGÖ’nün temel amacı, orijinal pozitif duygu düzenlemedeki güçlükleri ölçen aracın Türkçe kültür ve dil yapısına uygunluğunu test etmek ve böylece Türk örnekleminde geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sağlamaktır. Bu uyarlama çalışması, Türkiye’deki araştırmacıların ve klinisyenlerin, bireylerin olumlu duyguları algılama ve yönetme biçimlerini standartlaştırılmış bir şekilde değerlendirmelerine olanak tanımayı hedeflemiştir.

Ölçek, olumlu duyguların düzenlenmesindeki yetersizliklerin spesifik boyutlarını (örneğin, olumlu duyguların bastırılması, deneyimlenen olumlu duyguların geçici veya tehdit edici olarak algılanması) ölçerek, genel duygu düzenleme becerilerinden farklılaşan bu özel alanı derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Elde edilen veriler, duygudurum bozukluklarının etiyolojisini anlamada önemli bir rol oynamaktadır.

Yapı

Ölçek, bireyin olumlu duyguları deneyimleme, kabul etme, değerlendirme ve yönetme süreçlerindeki zorlukları temsil eden bir psikolojik yapıyı ölçer. Bu yapı, genellikle dört temel boyutta incelenir:

• Olumlu Duyguların Reddedilmesi: Bireyin pozitif duygusal durumları kabul etmekte zorlanması veya bunları gereksiz görmesi.
• Olumlu Duyguların Bastırılması: Olumlu duygular yoğunlaştığında, bireyin bunları azaltmaya veya gizlemeye çalışması.
• Olumlu Duyguların Kontrol Edilemezliği Endişesi: Olumlu duyguların çok yoğun olduğunda kontrolden çıkacağı veya bunaltıcı olacağı yönündeki kaygılar.
• Olumlu Duygusal Durumların Kalıcılığına Dair Şüphe: Olumlu duyguların geçici olduğu veya yakında kötü bir şey olacağı inancı nedeniyle bu duyguları tam olarak deneyimleyememe.

Bu güçlükler, bireyin psikolojik sağlamlığını ve yaşam kalitesini doğrudan etkileyen, anhedoni ve duygusal kaçınma gibi klinik semptomlarla güçlü bir ilişki sergilemektedir.

Geçerlik

O-DDGÖ’nün geçerlik çalışmaları, ölçeğin kuramsal olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemeyi amaçlamıştır. Asıcı ve arkadaşları (2018) tarafından yürütülen çalışmada yapı geçerliği kanıtları sunulmuştur. Bu kapsamda, ölçeğin maddelerinin teorik olarak beklenen alt boyutlar altında toplandığını gösteren istatistiksel analizler yapılmıştır.

Yapı geçerliğini test etmek için genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin orijinal yapısına benzer bir faktör yapısının Türk örnekleminde de uygun model uyum indeksleri ile doğrulandığını göstermektedir. Ayrıca, ölçeğin yakınsak geçerliği, genel duygu düzenleme güçlüklerini ölçen diğer ölçeklerle pozitif korelasyonlar; ayrışan geçerliği ise teorik olarak ilişkili olmayan yapılarla düşük korelasyonlar göstermesiyle desteklenmiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışmaları, O-DDGÖ’nün iç tutarlılığını ve zaman içindeki kararlılığını değerlendirmiştir. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne derece tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir ve genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile rapor edilir. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin toplam puanı ve alt boyutları için kabul edilebilir düzeyde yüksek alfa katsayıları elde edilmiştir, bu da ölçeğin iç tutarlılığının yeterli olduğunu göstermektedir.

Ek olarak, ölçeğin kararlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenilirliği de incelenmiştir (varsayımsal olarak). Bu analiz, ölçeğin belirli bir zaman aralığıyla (örneğin, 2-4 hafta) aynı denek grubuna iki kez uygulandığında elde edilen puanlar arasındaki korelasyonun yüksek olduğunu göstermelidir. Yüksek korelasyon katsayısı, ölçeğin zaman içinde kararlı ölçümler sağladığına işaret eder.

Faktör Analizi

Asıcı, İkiz ve Karaca (2018) tarafından gerçekleştirilen Türkçeye uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek üzere öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. AFA, ölçeğin maddelerinin kaç faktör altında toplandığını keşfetmeye yardımcı olurken, DFA, orijinal ölçekteki teorik yapının Türk verilerine ne kadar uyduğunu test etmiştir.

Çalışmanın sonuçları, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu ve maddelerin faktör yüklerinin yeterli düzeyde olduğunu ortaya koymuştur. Bu faktör yapısı, olumlu duygu düzenlemedeki güçlüklerin farklı bileşenlerini bağımsız alt ölçekler olarak ele almasına olanak tanımaktadır, bu da araştırmacılara daha detaylı analizler yapma imkanı sunar.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Likert Tipi Derecelendirme)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri ve Genel Yetişkin Popülasyonu

Yaş Grubu: 18 Yaş ve Üzeri (Yetişkin)

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, genellikle üniversite öğrencileri veya çeşitli demografik özelliklere sahip yetişkin örneklemler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Uygulama, bireylerin kendi duygusal deneyimlerini ve tepkilerini değerlendirmelerini gerektiren kağıt-kalem veya dijital ortamda yapılabilen standardize edilmiş bir ölçüm metodolojisine dayanır.

Anahtar Kelimeler

Duygusal zorluklar, pozitif duygu, anhedoni, psikolojik ölçüm, O-DDGÖ, psikopatoloji.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Esra Asıcı

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Uyarlama çalışmasının yapıldığı kurumlar veya yazarların güncel akademik adresleri, orijinal makalede belirtilmiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle kaynak gösterilerek serbesttir, ancak sorumlu yazar (Esra Asıcı) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı (Uyarlama): 2018

Orijinal PDF/DOCX Dosyası: Ölçek formuna ait orijinal DOCX dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

The original DOCX file can be downloaded here: olumlu-duyguyu-duzenlemede-guclukler-olcegi-o-ddgo-toad.docx

Kaynaklar

Asıcı, E., İkiz, F. E., & Karaca, R. (2018). Olumlu Duyguyu Düzenlemede Güçlükler Ölçeği (O-DDGÖ): Türkçeye uyarlama geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kastamonu Education Journal, 26(5), 1589-1600.

Olumlu Duyguyu Düzenlemede Güçlükler Ölçeği (O-DDGÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, kaynak içerikte doğrudan sağlanmamıştır. Maddeler, yukarıda referansı verilen Asıcı, İkiz ve Karaca (2018) makalesinde veya sağlanan DOCX dosyasında (olumlu-duyguyu-duzenlemede-guclukler-olcegi-o-ddgo-toad.docx) bulunmaktadır.