Duygu Düzenlemede Zorluklar Ölçeği

Özet

Duygu Düzenlemede Zorluklar Ölçeği (DDZÖ), orijinal adı Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS) olan psikolojik bir aracın Türkçe adaptasyonudur. Bu ölçek, bireylerin duygusal deneyimlerini anlama, kabul etme ve yönetme süreçlerinde yaşadıkları zorlukların kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesi amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin Türkçe uyarlaması R. N. Rugancı ve T. Gençöz tarafından 2010 yılında yapılmış ve psikometrik özellikleri incelenmiştir. DDZÖ, klinik ve araştırma ortamlarında, özellikle duygusal düzensizliğin yaygın olduğu psikopatolojilerin anlaşılması ve tedavi planlarının oluşturulmasında kritik bir rol oynamaktadır.

Ölçek, duygusal düzenleme becerilerinin çeşitli boyutlarını ölçerek, bireyin duygularına tepki verme, dürtülerini kontrol etme ve hedefe yönelik davranışlarını sürdürme yeteneği hakkında detaylı bilgi sunar. Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, ölçeğin Türkiye popülasyonunda da geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Duygu Düzenleme, Duygu Düzenlemede Zorluklar Ölçeği, DERS, Psikometri, Klinik Psikoloji, Ölçek Uyarlama, Duygusal Düzensizlik.

Yazarlar

Orijinal Ölçek Yazarları: Gratz, K. L. & Roemer, L. (2004). Türkçe Uyarlama Yazarları: Rugancı, R. Neslihan, Gençöz, Tünay.

Amaç

Duygu Düzenlemede Zorluklar Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin duygusal düzenleme süreçlerinde karşılaştıkları spesifik zorlukları çok boyutlu olarak ölçmektir. Ölçek, sadece duygusal düzenleme yeteneğinin genel bir skorunu vermekle kalmaz, aynı zamanda bu zorlukların altında yatan alt boyutları da belirleyerek klinik müdahaleler için hedef alanları saptamaya yardımcı olur.

Bu araç, özellikle sınırda kişilik bozukluğu, yeme bozuklukları, travma sonrası stres bozukluğu ve depresyon gibi duygusal düzensizliğin temel bir semptom olduğu psikolojik durumların araştırılması ve teşhisinde kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Türkçe adaptasyonu, Türkiye’deki klinik ve araştırma çalışmalarının uluslararası standartlara uygun bir araçla yürütülmesine olanak sağlamıştır.

Yapı

DDZÖ, duygusal düzenleme zorluklarını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temel alır. Orijinal DERS ölçeği, literatürde kabul gören altı temel bileşeni ölçmektedir. Bu bileşenler, bireyin duygusal deneyimlerine karşı bilinçli farkındalık, kabul etme isteği ve bu duyguları yönetme kapasitesini yansıtır.

Ölçülen temel yapısal boyutlar şunlardır:

• Kabul Etmeme (Non-acceptance): Olumsuz duygusal tepkileri yargılama ve kabul etmeme eğilimi.
• Hedefe Yönelik Davranışlarda Zorluklar (Difficulties Engaging in Goal-Directed Behavior): Yoğun duygular yaşanırken planlı eylemleri sürdürmede yaşanan zorluk.
• Dürtü Kontrolünde Zorluklar (Impulse Control Difficulties): Olumsuz duygular karşısında dürtüsel davranışlarda bulunma eğilimi.
• Duygusal Belirsizlik (Lack of Emotional Clarity): Yaşanan duyguların ne olduğunu tanımlamada ve anlamada yaşanan güçlük.
• Düzenleme Stratejilerine Sınırlı Erişim (Limited Access to Regulation Strategies): Duyguları düzenlemek için etkili stratejilerin kullanılabilir olmadığını hissetme.
• Duygusal Tepkilere Müdahale Etmeme (Non-acceptance of Emotional Responses): Duygusal tepkilerin kontrol edilemez veya bunaltıcı olduğu inancı.

Geçerlik

Türkçe adaptasyon çalışmasında (Geçerlik), ölçeğin yapısal geçerliği, orijinal altı faktörlü yapıyı destekleyip desteklemediğini görmek amacıyla incelenmiştir. Rugancı ve Gençöz (2010), doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanarak ölçeğin Türkçe formunun altı faktörlü yapısının iyi uyum gösterdiğini saptamışlardır.

Ayrıca, ölçeğin eş zamanlı geçerliği, duygusal düzensizlikle teorik olarak ilişkili olduğu bilinen diğer psikolojik yapılarla (örneğin, kaygı, depresyon, dürtüsellik) korelasyonları incelenerek değerlendirilmiştir. Bulgular, DDZÖ skorlarının beklenen yönde ve anlamlı düzeyde ilişkili olduğunu göstererek, ölçeğin ölçtüğü yapıyı doğru bir şekilde temsil ettiğini ortaya koymuştur.

Güvenirlik

DDZÖ’nün Güvenirlik analizleri, iç tutarlılık (içsel güvenirlik) ve test-tekrar test güvenilirliği yöntemleriyle gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa), ölçeğin ve alt boyutlarının tutarlı bir şekilde ölçüm yaptığını göstermiştir.

Rugancı ve Gençöz (2010) çalışmasında, Cronbach Alfa katsayıları hem toplam ölçek hem de alt ölçekler için yüksek değerlerde bulunmuştur (genellikle .80’in üzerinde), bu da ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır. Test-tekrar test güvenilirliği çalışmaları ise, ölçeğin zaman içinde kararlı ölçümler sağladığını teyit etmiştir.

Faktör Analizi

Duygu Düzenlemede Zorluklar Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasında, ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla Faktör Analizi kullanılmıştır. Orijinal DERS ölçeği 36 maddeden ve altı alt boyuttan oluşmaktadır.

Yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), Türkçe veri seti üzerinde orijinal altı faktörlü modelin kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını göstermiştir. Bu bulgu, duygusal düzenleme zorlukları yapısının kültürlerarası geçerliliğini desteklemekte ve ölçeğin Türkiye’de Gratz ve Roemer tarafından önerilen teorik çerçeveyi koruduğunu göstermektedir. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin klinik ve araştırma amaçlı kullanımının temelini oluşturur.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği (Self-Report Scale). Genellikle 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır (1=Hemen hemen hiç / 5=Hemen hemen her zaman).

Language Available: Türkçe (Turkish), Orijinal (İngilizce).

Population Group: Yetişkin Popülasyonu.

Age Group: Ergenlik sonrası dönem ve yetişkinlik.

Population Details: Uyarlama çalışması ağırlıklı olarak üniversite öğrencileri ve genel popülasyon üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Bireylerin belirli duygusal deneyim ve tepkileri ne sıklıkta yaşadıklarını değerlendirmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Duygusal Düzensizlik, Psikopatoloji, Kendini Değerlendirme, Lisansüstü Araştırma, Rugancı ve Gençöz, DERS Türkçe.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Correspondence Address: R. Neslihan Rugancı (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal versiyonu Gratz ve Roemer (2004) tarafından geliştirilmiştir. Türkçe adaptasyonu 2010 yılında yayımlanmıştır. Kullanım izinleri ve olası ücretlendirmeler için sorumlu yazar R. Neslihan Rugancı ile iletişime geçilmesi önerilir.

Uyarlamanın yapıldığı yıl: 2010.

Kaynaklar

1. Rugancı, R. N., & Gençöz, T. (2010). Psychometric properties of a Turkish version of the Difficulties in Emotion Regulation Scale. Journal of Clinical Psychology, 66 (4), 442-455. DOI: 10.1002/jclp.20665
2. Gratz, K. L., & Roemer, L. (2004). Multidimensional assessment of emotion regulation and dysregulation: Development, factor structure, and initial validation of the Difficulties in Emotion Regulation Scale. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 26(1), 41-54.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: the-difficulties-in-emotion-regulation-scale-toad.pdf

Duygu Düzenlemede Zorluklar Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

(Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmadığından, bu kısım boş bırakılmıştır. Maddeler, telif hakları nedeniyle yalnızca ilgili referans makalelerden veya sorumlu yazardan temin edilebilir.)