Okullarda Sürdürülebilir Liderlik Ölçeği (OSLÖ)

Özet

Okullarda Sürdürülebilir Liderlik Ölçeği (OSLÖ), eğitim kurumlarında uygulanan sürdürülebilir liderlik yaklaşımlarını ölçmek amacıyla Dağdeviren-Ertaş ve Özdemir (2021) tarafından geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin sürdürülebilirliği destekleyici davranışlarını, uzun vadeli vizyonlarını ve kaynak yönetimindeki yeterliliklerini değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Ölçek geliştirme çalışması, Türk eğitim bağlamına özgü olarak, sürdürülebilir liderlik kavramının boyutlarını ampirik olarak ortaya koymayı hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Sürdürülebilir liderlik, okul yönetimi, eğitim, ölçek geliştirme, psikometri, eğitim liderliği.

Yazarlar

Behiye Dağdeviren Ertaş, M. Özdemir.

Amaç

OSLÖ’nün temel amacı, okullardaki sürdürülebilir liderlik uygulamalarının düzeyini geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek standart bir araç sunmaktır. Bu ölçek, özellikle okul yöneticilerinin, kurumlarının uzun ömürlülüğünü, çevresel ve sosyal sorumluluklarını nasıl yönettiğini belirlemeye yardımcı olur. Elde edilen veriler, eğitim politikalarının geliştirilmesinde ve liderlik gelişim programlarının tasarlanmasında kullanılabilir.

Bu ölçek, eğitim araştırmacılarına okulların geleceğe yönelik kapasitelerini, yenilikçiliklerini ve kaynakları verimli kullanma becerilerini objektif kriterlerle değerlendirme imkanı tanır. Böylece, eğitim sisteminin genelinde sürdürülebilirlik ilkelerinin yaygınlaştırılmasına katkıda bulunulması hedeflenmiştir.

Yapı (Ölçülen Yapı)

OSLÖ, okullarda sürdürülebilir liderlik (Sustainable Leadership) kavramını ölçmektedir. Sürdürülebilir liderlik, sadece mevcut başarıları korumayı değil, aynı zamanda gelecekteki nesillerin ihtiyaçlarını tehlikeye atmadan bugünün ihtiyaçlarını karşılamayı amaçlayan bir liderlik modelidir. Bu yapı, genellikle okulun kapasitesini artırma, toplulukla işbirliği yapma, kaynakları koruma ve sürekli öğrenmeyi teşvik etme boyutlarını içerir.

Ölçek, liderin eylemlerinin okulun sosyal, çevresel ve ekonomik sürdürülebilirliğine olan etkisini değerlendirir. Ölçülen temel bileşenler arasında; kurumsal öğrenmeyi destekleme, etik değerleri yayma, kaynakların verimli kullanımı ve paydaş katılımını sağlama gibi unsurlar yer almaktadır. Sürdürülebilir liderlik hakkında daha fazla bilgi için Wikipedia kaynağı incelenebilir.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirilmesine dair orijinal akademik makalede (Dağdeviren-Ertaş & Özdemir, 2021) geçerlik çalışmalarının detayları sunulmuştur, ancak bu özet bilgi kaynağında spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir. Bir ölçek geliştirme çalışması olduğu için, OSLÖ’nün yapı geçerliği ve kapsam geçerliği süreçlerinden geçirilmiş olması beklenmektedir.

Yapı geçerliği, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. Kapsam geçerliğinin sağlanması için ise uzman görüşlerine başvurulmuş ve maddelerin ölçülmek istenen yapıyı ne derece temsil ettiği değerlendirilmiştir.

Güvenirlik

Bu ölçeğin geliştirme çalışmasında güvenirlik (reliability) analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır. Güvenirlik, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. OSLÖ için tipik olarak kullanılan güvenirlik yöntemleri arasında iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri bulunmaktadır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Kaynak verisinde spesifik güvenirlik katsayıları yer almasa da, akademik standartlara uygun bir geliştirme sürecinde test-tekrar test güvenirliği veya eşdeğer formlar güvenirliği gibi ek analizlerin de kullanılmış olması muhtemeldir. Bu tür psikometri çalışmalarının detayları için geliştiricilerin orijinal makalesine başvurulmalıdır.

Faktör Analizi

Okullarda Sürdürülebilir Liderlik Ölçeği (OSLÖ), yeni geliştirilen bir araç olduğu için faktör analizi, ölçeğin yapısal temelini oluşturmada kritik rol oynamıştır. Çalışmada büyük olasılıkla iki aşamalı bir faktör analizi süreci izlenmiştir:

• Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA): Maddelerin hangi temel boyutlar (faktörler) altında toplandığını keşfetmek ve ölçeğin teorik yapısını ampirik olarak test etmek için kullanılmıştır.
• Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA): AFA ile belirlenen faktör yapısının, farklı bir örneklem üzerinde teorik modele ne kadar uyduğunu doğrulamak amacıyla uygulanmıştır. Bu analizler, sürdürülebilir liderlik yapısının Türkiye’deki okullarda kaç boyutta ele alınması gerektiğini belirlemiştir.

Araç Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Spesifik dereceleme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak geliştirme makalelerinde genellikle 5’li veya 7’li Likert ölçeği kullanılır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Eğitim Kurumu Yöneticileri ve Öğretmenler

Age Group: Yetişkinler (Eğitim profesyonelleri)

Population Details: Türkiye’deki ilk ve orta dereceli okullarda görev yapan eğitim personeli.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Eğitim liderliği, okul yönetimi, psikometri, liderlik, sürdürülebilirlik, ölçek geliştirme, Cronbach Alfa.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2021 (Yayın yılı)

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik araştırma amacıyla genellikle ücretsiz olarak kullanılabilir, ancak ticari veya geniş çaplı uygulamalar için sorumlu yazar (Behiye Dağdeviren Ertaş) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Kaynaklar

Dağdeviren-Ertaş, B. ve Özdemir, M. (2021). Okullarda Sürdürülebilir Liderlik Ölçeği’nin (OSLÖ) geliştirilmesi. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(2), 851-862. https://doi.org/10.33206/mjss.855208

Makalenin tam metnine DergiPark üzerinden erişilebilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: okullarda-surdurulebilir-liderlik-olcegi-oslo-toad.pdf

Okullarda Sürdürülebilir Liderlik Ölçeği (OSLÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynakta ölçek maddeleri doğrudan sağlanmamıştır. Maddeler, Dağdeviren-Ertaş ve Özdemir (2021) tarafından yayımlanan akademik makalede bulunmaktadır. Araştırmacılar, ölçeğin tamamına ulaşmak için yukarıda belirtilen referansı incelemelidir.