Okullarda Stratejik Planlama Uygulamalarını Değerlendirme Ölçeği

Öz

Okullarda Stratejik Planlama Uygulamalarını Değerlendirme Ölçeği (OSPU-DÖ), eğitim kurumlarında stratejik planlama süreçlerinin algılanan etkinliğini ve uygulama düzeyini ölçmek amacıyla 2012 yılında geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, okul yöneticileri ve personeli tarafından stratejik planlama faaliyetlerinin ne ölçüde başarılı yürütüldüğünü, karşılaşılan zorlukları ve kurumsal hazır bulunuşluk seviyesini değerlendirmeye odaklanmaktadır. Toplam 22 maddeden oluşan bu ölçek, üç ana alt boyuta ayrılmıştır ve 5’li Likert derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanmaktadır. Bu araç, eğitim yönetimi araştırmacıları ve uygulayıcıları için önemli bir değerlendirme kaynağı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Stratejik Planlama, Eğitim Yönetimi, Okul Yönetimi, Ölçek Geliştirme, Likert Ölçeği, Performans Değerlendirme, Kurumsal Yapı.

Yazarlar

Hasan Basri Memduhoğlu, İbrahim Halil Uçar

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde görev yapan okullardaki stratejik planlama faaliyetlerinin uygulama kalitesini, süreç içindeki katılımcılığı ve planların kurumsal yapıya entegrasyon seviyesini sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Bu ölçek, okul yöneticilerine ve ilgili paydaşlara mevcut uygulamaların güçlü ve zayıf yönlerini belirleme konusunda somut veriler sağlamayı hedefler.

Geliştirme çalışması, uygulamada karşılaşılan sorunları tespit ederek, gelecekteki stratejik planlama süreçlerinin daha etkin ve gerçekçi bir zeminde yürütülmesine katkıda bulunmayı amaçlamıştır. Bu sayede, okulların hedeflerine ulaşma kapasiteleri artırılabilmektedir.

Yapı

Okullarda Stratejik Planlama Uygulamalarını Değerlendirme Ölçeği, okulların stratejik yönetim süreçlerini üç ana boyutta inceleyen çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu boyutlar, planlamanın başlangıcından uygulama aşamasındaki engellere kadar geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır. Ölçek, özellikle algı düzeyindeki farklılıkları yakalamayı hedeflemektedir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasında, yapısal geçerliği sağlamak amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmada, ölçeğin kuramsal yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek için gerekli istatistiksel analizler yapılmıştır. Ancak kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir. Geçerlik çalışmalarının, ölçeğin stratejik planlama uygulamalarını doğru ve tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterdiği kabul edilmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliğine dair spesifik istatistiksel değerler (örneğin, Cronbach Alfa katsayısı) kaynakta doğrudan listelenmemiştir. Ancak, geliştirme çalışmalarında bir ölçeğin güvenilirliğini kanıtlamak için genellikle iç tutarlılık katsayıları hesaplanır. Bu katsayılar, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçüp ölçmediğini gösterir. Ölçeğin, stratejik planlama uygulamalarına ilişkin algıları güvenilir biçimde ölçtüğü varsayılmaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek, yürütülen Faktör Analizi sonucunda belirlenen üç temel alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, stratejik planlama sürecinin farklı kritik aşamalarını temsil eder ve toplam 22 maddeyi barındırır:

• Kurumsal yapının stratejik planlamaya uygunluğu (5 madde): Okul yöneticilerinin stratejik planlama konusundaki bilgi yeterliliği ve kurumsal altyapının planlamaya hazır olma durumu bu boyutta incelenir.
• Stratejik plan hazırlama ve uygulama süreci (10 madde): Okul personelinin planlama çalışmalarına katılım isteği, sürecin şeffaflığı ve uygulama aşamasının etkinliği gibi konuları kapsar.
• Stratejik planlama uygulamalarında karşılaşılan sorunlar (7 madde): Planların hazırlanışı sırasında çevresel ve kurumsal koşulların göz ardı edilmesi gibi uygulama engelleri bu boyutta değerlendirilir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Yeni bir yapı ölçme aracı)

Format: 3 alt boyut, 22 madde.

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Okul Yöneticileri ve Eğitim Personeli.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Çalışan Profesyoneller).

Popülasyon Detayları: İlkokul, ortaokul ve lise düzeyindeki eğitim kurumlarında görev yapan ve stratejik planlama süreçlerine dahil olan personel ve yöneticiler.

Test Metodolojisi: Katılımcıların stratejik planlama uygulamalarına dair algılarını değerlendiren öz bildirim envanteridir. Yanıtlar, 1 (hiç katılmıyorum) ile 5 (tamamen katılıyorum) arasında değişen 5’li Likert ölçeği üzerinden toplanır.

Anahtar Kelimeler

Okul Gelişimi, Kurumsal Yönetim, Eğitim Yönetimi, Performans Değerlendirme, Ölçek Geliştirme, Stratejik Planlama.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Hasan Basri Memduhoğlu

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin kullanım izinleri için sorumlu yazar Hasan Basri Memduhoğlu ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçek, 2012 yılında yayımlanan akademik bir makale kapsamında geliştirilmiştir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli araştırma projeleri için izin alınması önerilir.

Orijinal makale ve ölçek detaylarına Dergipark üzerinden erişim sağlanabilmektedir: dergipark.ulakbim.gov.tr. Ölçeğin PDF formatındaki orijinal dokümanına buradan ulaşılabilir: okullarda-stratejik-planlama-uygulamalarini-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Memduhoğlu, H. B. ve Uçar, İ. H. (2012). Okullarda Stratejik Planlama Algısı Ölçeği ile Stratejik Planlama Uygulamalarını Değerlendirme Ölçeğinin geliştirilmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 18(4), 545-574.

Okullarda Stratejik Planlama Uygulamalarını Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

3 Alt boyut ve 22 Madde

• Kurumsal yapının stratejik planlamaya uygunluğu (5 m): Okul yöneticileri stratejik planlama konusunda yeterli bilgiye sahiptir.
• Stratejik plan hazırlama ve uygulama süreci (10 m): Okul personeli stratejik planlama çalışmalarına istekli olarak katılmaktadırlar.
• Stratejik planlama uygulamalarında karşılaşılan sorunlar (7 m): Stratejik planlar hazırlanırken çevrenin ve okulun koşulları göz ardı edilmektedir.